Tản mạng chuyện Phù Tang

Nỗi sầu…Mông Cổ và Niềm … đau tiêu cực


Vũ Đăng Khuê

Quân ta” và thế giới đă khen về tính tốt người Nhật khá nhiều, nào là khiêm nhường, nhẫn nại, trung thực, chịu đựng, kỷ luật, đúng giờ đúng giấc, đoàn kết v.v….và đó cũng chính là những yếu tố khiến nước Nhật đứng vững, tạo nên kỳ tích thần sầu sau những tàn phá khủng kiếp của chiến tranh, của động đất, sóng thần…. Mỗi lần có dịp “đăng đàn” chiến thắng” ….họ thường “bộc bạch”: Nihonjin to shite, totemo ureshi desu là người Nhật, tôi rất lấy làm vui sướng” hoặc “Nihon de umarete, totemo yokatta to kanjimasu - được sinh ra ở Nhật tôi cảm thấy hạnh phúc vô cùng”. Đức tính khiến người Nhật có nhiều “niềm vui” kể ra th́ thấy đă hơi nhiều. V́ thế kỳ này người viết muốn bàn ngược lại một chút, để nói về một “nỗi buồn” đă làm người Nhật luôn mang tâm trạng âu sầu.”Nihonjin to shite, sabishii to omoimasu - là một người Nhật tôi cảm thấy… buồn” khi t́nh cờ được nghe kể lại mẩu đối thoại của một tài xế taxi với một khách taxi. Ông khách là một người có thân h́nh vĩ đại, trang phục như “hiệp sĩ”, tóc chải ngược và “tó” lại ở đằng sau, chân đi “geta” (một loại guốc mộc của Nhật).
Chiếc taxi dừng lại trước “đấu trường” khi ông vẫy tay, cái cửa bên hông tự động mở và trong lúc ông khách đang cố lách ḿnh để “chui” vào cái xe quá nhỏ đối với thân h́nh, th́ ông tài xế buột miệng “rù ŕ” và h́nh như chỉ muốn nói cho ḿnh nghe: “Mata maketa! Maitta ne - Lại thua nữa, chán quá”. Câu lầu bầu vô t́nh lọt vào tai, ông khách cúi đầu trả lời nhẹ nhàng biểu lộ sự xấu hổ: “Domo sumimasen deshita - Xin tha lỗi cho tôi”. Người “thú thật” câu chuyện này cho một chương tŕnh đặc biệt của “màn ảnh nhỏ” nhân dịp đầu năm dương lịch 2015 cũng chính là ông khách to con đó, đang là một lực sĩ thuộc “chiếu trên” của giới…

Sumo

相撲 (Hán Việt là “tương bộc”) là môn đấu vật có truyền thống lâu đời của Nhật Bản, xuất hiện từ thế kỷ 6 và đă chính thức trở thành môn thể thao quốc gia (Kokugi (国技 - quốc kỹ) kể từ năm 1909.

Sàn đấu sumo nh́n từ trên

Cách giao đấu khá đơn giản, sân đấu là một ṿng tṛn gọi là dohyo (土俵, thổ biểu)  đường kính khoảng 4,55 mét, dựng bằng đất sét và có rải 1 lớp cát ở trên, trong ṿng đấu thường có 3 người, 2 ông lực sĩ trần trùng trục quấn ngang lưng cái đai (mawashi) và một ông trọng tài (Gyouji-行司) mặc trang phục giống như các giáo sĩ Thần đạo, tay cầm cái quạt gỗ phất qua phất lại và giắt trên lưng một con dao găm. Sau khi được ông “yobidasu-呼出” gọi tên, 2 lực sĩ của 2 nhóm Đông-Tây sẽ khệnh khạng bước lên đài đứng ngay “ven biên” làm vài động tác “chim bay c̣ bay” và nhấp một ngụm nước gọi là “nước mạnh” (力水-chikaramizu) từ cái gàu của một lực sĩ đă thắng trận trước đó rồi lại phun ra. Nếu cái quạt mà ông trọng tài cầm mà cứ c̣n phe phẩy ở vị trí thẳng góc với khán giả đối diện th́ 2 ông lực sĩ cứ vừa vỗ vào bụng phành phạch, vừa vỗ tay, nhẩn nha ra “ven biên” bốc một nắm muối hất tứ tung, rồi lại quay lại trước mặt trọng tài khom xuống, đứng lên cả 2, 3 lần, cho đến khi cái quạt được xoay ngang đối diện với ống kính truyền h́nh trong tiếng la ḥ của khán giả là sắp đến giờ giao đấu. Sau vài màn tấn lên tấn xuống, “mặt nh́n mặt trừng nhau.... sôi gan không nói một câu”, th́ bất ngờ hầu như cùng một lúc 2 ông lao vào nhau trong lúc miệng ông trọng tài liên tục “tuôn” ra những câu “thần chú” mà có cố gắng nghe cũng chả hiểu ông ta nói ǵ. Hai lực sĩ sẽ dùng cả hai tay hai chân để tát, vật, quật, đẩy, bưng, né...  và cấm không được dùng tay đấm, chân đá, cho đến khi nào mà một phần hay toàn phần thân thể của ông nào đó bị chạm mặt đất hay bị đẩy văng ra khỏi ngoài ṿng tṛn trước là thua cuộc. Vô phước mà có ai ngồi gần đó không tránh kịp khi một “tảng” thịt khổng lồ ập đến th́ chỉ c̣n cách gọi... “119” (xe cấp cứu). Nói th́ nói thế tuy nhiên cho đến nay vẫn chưa có trường hợp “đáng tiếc” nào xảy ra v́ thường những người ngồi xung quanh đều là lực sĩ, trọng tài “biên” vốn là những người lực lưỡng, “né” rất giỏi hoặc có những lời “khuyên” thật rơ ràng từ ban tổ chức.
Trọng tài sẽ chỉ cái quạt về bên người thắng và trao những phong b́ đựng tiền thưởng của hội đoàn, người hâm mộ v.v... được bó lại thành từng bó cho người “hùng anh”, bọc phong b́ dày cộm hay mỏng dính hoặc chả có phong b́ nào tùy theo “chiếu trên” hay “chiếu dưới”.
Thực ra các động tác hút-phun “nước mạnh”, vỗ tay, vỗ bụng, “chim bay c̣ bay”, rải muối, nh́n nhau tóe lửa, các thế.... “ập” này đều có tên gọi và có ư nghĩa cả nhưng giải thích ra th́ dài gịng lắm, xin lướt qua để tiếp tục nói về......

 

Đẳng cấp:

Theo thứ tự từ cao xuống thấp th́ có Yokozuna, - Ozeki, - Sekiwake, - Komusubi, - Maegashira (5 cấp của nhóm Makuuchi) – Juryo là những lực sĩ chuyên nghiệp thuộc “chiếu trên” (gọi là Sekitori) được Hiệp Hội Sumo trả lương. C̣n “chiếu dưới” là Makushita, Sandanme, Jonidan, Jonokuchi (dự bị) đang trong thời gian cố thắng nhiều bàn để được lên “chiếu trên”.

 

Đẳng cấp sumo

Điểm đặc biệt thú vị là so với các môn vơ khác như restling, boxing, nhu đạo.... th́ sumo không có quy định về sức nặng. Một lực sĩ Sumo có khi phải đối đầu với đối thủ nặng gấp rưỡi ḿnh. V́ muốn trở thành sumo th́ phải ăn nhiều cho to và béo. Thường thường món ăn của các ông là chanko nabe (lẩu hầm bà lằng có rau, thịt, cá v.v....) 1 bữa, một sumo có thể ăn 5 kư thịt và 10 bát cơm, khi mừng chiến thắng có thể tu một hơi 2 lít sake trong nháy mắt. Sức nặng của các ông này trung b́nh là từ 140 đến 220 kư, có ông đến 270 kg. Nhưng ngược lại, vợ ông nào ông nấy đều có cái dáng “em gầy như liễu trong thơ cổ” và đẹp như tiên nga cả. Thấy mà thèm.

         

Quây quần bên bàn ăn

Lẽ dĩ nhiên cũng có một vài ông mang thân h́nh của một “lực sĩ” tập tạ trông đẹp như người mẫu, mấy ông loại này mà ở cấp cao Yokozuna, Ozeki kiểu như Chiyoda no Fuji Mitsuji, Takanohana Toshiaki v.v... th́ được ḷng cả già lẫn trẻ, c̣n những ông cũng cấp cao mà to xác th́ cũng được giới già ưa thích, và giới trẻ tuy cũng thích nhưng không thích.... bằng nếu so với các người mẫu sumo. Trông to xác nhưng thân h́nh mấy ông này chắc nịch, đi khám sức khỏe và xét nghiệm máu th́ tất cả các trị số như cholestrol, neutral lipid, (mỡ trong máu), bloodsugar (đường trong máu).... đều nằm trong tiêu chuẩn chứ không nục nà nục nịch bệnh hoạn như cậu Ủn ỉn Kim Chính Vân của Bắc Triều Tiên cứ hết gout rồi lại đến... tiểu đường.....

Tuy thế, cũng có những ông “ăn rất nhiều nhưng chẳng mập bao nhiêu”, cố thế nào cũng chỉ được tối đa là 100 kg, nhiều ông phải bỏ nghề v́ đối tượng chỉ cần “ẩy” một phát là văng ra ngoài hay ngă xấp ngay xuống đất.

         

2 lực sĩ “người mẫu” ChiyodanoFuji Mitsuji (Yokozuna thứ 31) (Ozeki) Takanohana Toshiaki
(bố của Takanohana Koji (Yokozuna thứ 65) và Wakanohana Masaru (Yokozuna thứ 66).

Nhưng kể từ sau năm 1992 - thời kỳ hưng thịnh của sumo đă chấm dứt, người yêu chuộng môn này giảm dần v́ không thể cạnh tranh với các môn thể thao khác như túc cầu và yakyu, v́ tinh thần của một lực sĩ sumo đă thay đổi từ “danh dự” sang “quyền lợi”, v́ mất.... tự do, khi đă được nhận vào một ḷ vật nào đó th́ có rất ít th́ giờ riêng cho chính ḿnh và phải sinh hoạt theo một chương tŕnh khắc khổ, chẳng hạn phải thức dậy từ 5 giờ sáng, lao vào “keiko” (稽古- tập luyện) ngay trong lúc bụng đói meo đến 11 giờ mới được ăn bữa đầu tiên.... Các lực sĩ vất vả “keiko” trên sàn tập dưới sự chỉ đạo nghiêm khắc của oyakata (chủ ḷ), c̣n dọn dẹp vệ sinh, giặt giũ, nấu cơm v.v.... th́ dưới sự điều động triệt để của “okamisan - nữ tướng” (thường là vợ của chủ ḷ, phụ nữ duy nhất trong ḷ).
Những việc này đưa đến hậu quả là số người muốn trở thành lực sĩ sumo giảm đi rất nhiều, các ḷ đào tạo luôn ở trong t́nh trạng không đủ số vơ sinh để mở lớp, có nhiều ḷ phải gộp lại hoặc phải đóng cửa. Bù đắp cho sự thiếu hụt này th́ khuynh hướng lực sĩ đến từ nước ngoài như Mông Cổ, Nga, Bảo Gia Lợi, Ba Tây.... càng lúc càng tăng và cũng từ đó người Nhật đă bắt đầu mang tâm trạng.... “chiều buồn len lén tâm tư”v́...


 

Nỗi sầu.... Mông Cổ

                     

4 yokozuna gốc Mông cổ: Asashoryu - Hakuho – Harumafuji - Kakuryu

Từ ngày Wakanohana Masaru giải nghệ năm 2003, suốt mười mấy năm, không đào đâu ra một Yokozuma chính gốc Nhật. Hiện tại, có 3 Yokozuna nhưng đều xuất thân từ Mông Cổ là Hakuho (thứ 69), Harumafuji (thứ 70) , Kakuryu (thứ 71) đó là chưa kể Asashoryu đă bị buộc giải nghệ v́ “mất nết”, 4 chàng này cứ thay phiên nhau vô địch, nhiều nhất là Hakuho (33 kỳ) và mỗi khi diễn hành trong chiến thắng th́ hai bên đường dù chỉ “lác đác” vài lá cờ Mông Cổ, nhưng trông..... ngứa mắt không chịu được. Nhưng biết làm sao bây giờ? Đến nỗi trong một chương tŕnh hài truyền thống gọi là Shoten (笑点), của Nhật Bản phát h́nh vào mỗi tuần suốt từ năm 1966, cái ông ngồi ghế điều khiển chương tŕnh ra câu hỏi: Giả sử bạn là người trách nhiệm một tờ báo của ngành nghề bạn đang làm, bạn sẽ cảm thấy sầu muộn khi gặp điều ǵ? một ông trong nhóm đáp ngay: tôi đang rầu đây v́ phải điều hành tờ báo cho hiệp hội Sumo nhưng lại bằng song ngữ Nhật.... và Mông Cổ.

Cũng vừa mùa đấu vào gần cuối năm ngoái, một thiên tài lại xuất hiện, tuy đang ở cấp thấp nhưng đă quật ngă 1 Yokozuna và 2 Ozeki, xém chút nữa th́ vô địch, cộng thêm vài thành tích cũ chàng được “đặc cấp” vinh thăng ngay từ “chiếu dưới” (Makushita) lên thẳng “chiếu trên” (sekiwake). Chàng tên là Ichinojo Takashi (21 tuổi) nhưng cũng.... lại là người Mông Cổ. Vào giải đấu giữa tháng 1 vừa qua (2015), có 42 lực sĩ của chiếu trên th́ đă có 15 là ngoại quốc, trong đó có 11 là Mông Cổ, nếu kể luôn cả “chiếu dưới” nữa th́ sẽ thành bao nhiêu? Thôi không đếm nữa. Rầu quá đi thôi. Ngoài mặt th́ vẫn phải nói: Nhật Bản rất hănh diện v́ Sumo đă lan rộng và được nhiều người ưa thích, nhưng trong ḷng th́ chả thấy vui tí nào cả. Bên cạnh “nỗi sầu mông cổ” lại có vài sự kiện khiến người Nhật đă buồn bă lại.... cảm thấy chán chường trong suốt mấy năm qua v́ những

 

Niềm... đau tiêu cực.

Mất nết

Chàng tên là Asashoryu Akinori sinh năm 1980 tại Mông Cổ, sang Nhật “du học” bậc trung học năm 1997, gia nhập làng sumo từ năm 1999. Con đường lực sĩ của chàng rất trơn tru, đánh đâu thắng đó, lên cấp đều đều. Chàng đă vô địch tất cả là 28 lần, được vinh thăng vua làng (Yokozuna) thứ 68 vào tháng 1/2003.
Đă là lực sĩ sumo lại mang tước hiệu cao qúy nhất “Yokozuna”, nên phải là người có phẩm cách cao ở trên sàn đấu và ngay cả ngoài đời, nghĩa là phải đàng hoàng từ A đến Z, ăn nói phải chững chạc, không được phát biểu linh tinh, ra đường phải mặc áo “sumo”, không được nghênh ngang trưng diện...fashion ḷa loẹt..
Nhưng Asashoryu th́ lại khác, bất chấp tất cả, cái ǵ chàng thích là.... làm tới luôn. Bị Hiệp Hội Sumo cảnh cáo, cấm thi đấu nhiều lần về hành vi..... tới bến này, chẳng hạn như vào năm 2007,
Asashoryu xin phép về nước để chữa bệnh và tịnh dưỡng v́ bị đau chân, nhưng sau đó th́ một chương tŕnh của đài TV Nhật chiếu một đoạn phim “phát giác” chàng mặc áo cầu thủ chạy long nhong trong sân khi cùng với Nakata Hidetoshi (một danh thủ bóng đá của Nhật thời đó) tham dự một trận túc cầu giao hữu với hội bóng địa phương và không có vẻ ǵ là chấn thương cả.

        

   Asashoryu trước khi giải nghệ        sau khi giải nghệ 

Giọt nước làm tràn ly khi tối ngày 16/1/2010, tại một quán nhậu ở Tokyo, ngay vào thời điểm đang có giải đấu mùa đông, chàng uống hơi nhiều nên “xuống tay” hơi mạnh với người nào đó, cảnh sát đă không làm lớn chuyện v́ manager của Asashoryu nhận  ḿnh là nạn nhân chứ không phải người khác. Tưởng thế là xong, nhưng không phải, v́ có một người tố cáo: anh ta mới chính là nạn nhân của Asashoryu chứ không phải ai khác. Câu chuyện nổ lớn v́ nạn nhân là người thường và đây là một hành động không thể chấp nhận của một lực sĩ sumo mang tước hiệu Yokozuna. Ngày 4/2, Hiệp Hội Sumo gọi Asashoryu và sư phụ ra “tŕnh diện” rồi “phán quyết”: một là bị đuổi ra khỏi giới sumo, hai là ... tự xin ra. Đằng nào cũng kẹt, thôi th́ giải nghệ tốt hơn v́ c̣n được lănh tiền “thoái nghiệp”. Chiều cùng ngày, Asashoryu giọt vắn giọt dài họp báo tuyên bố: nhận trách nhiệm và xin giải nghệ. Nhưng chuyện “tiêu cực” chưa dừng ở đó và chuyển sang chuyện ...

Cá độ

Kotomitsuki Keiji


Ngày 19/5/2010, tờ tuần báo Shukan Shincho đă x́ một tin chấn động. Một ozeki người Nhật tên Kotomitsu Keiji với nhiều trận thắng đă làm người Nhật phấn khởi v́ tin tưởng sẽ có một ngày trở thành Yokozuna, chấm dứt niềm “tủi nhục” suốt mấy năm qua đă bị tố là dính líu đến vụ cá độ dă cầu (yakyu) giữa các đội dă cầu chuyên nghiệp Nhật Bản do nhóm bạo lực đoàn là “trưởng ban tổ chức”, bài báo khiến cảnh sát để ư, ngay trong lúc giải sumo đang diễn ra th́ Keiji đă bị gọi lên sở cảnh sát hỏi chuyện, nhưng Keiji nhất định chối là không liên hệ. 3 tuần sau, một tờ báo khác đưa ra một vài bằng chứng cho biết là theo những thố lộ từ “các giới liên quan” th́: không chỉ riêng Kotomitsuki Keiji mà c̣n 29 lực sĩ sumo khác cũng đang nằm trong đường dây cá độ yakyu và Keiji là một khách hàng quen thuộc, từng bị một thành viên bạo lực đoàn nguyên là cựu lực sĩ sumo hăm dọa tống tiền “nếu không muốn ai biết th́ phải trả 10.000.000 yen” (khoảng 90.500 mỹ kim), chàng mới trả được 1/3 th́ câu chuyện bị phanh phui. Ngoài ra cũng c̣n các loại cá độ khác như mạt chược, đánh gôn, haruta (một loại bài của Nhật) với hơn 36 lực sĩ dính líu. Sau một thời gian chối quanh chối quẩn là “chuyện tầm bậy tầm bạ”, cuối cùng chàng thú thật là những lời tố giác này “trúng tùm lum tùm la”. Cảnh sát Nhật đă dựa theo lời khai của Keiji bắt cựu lực sĩ tống tiền này. Keiji bị đuổi ra khỏi giới sumo, và hiện đang “kinh doanh” quán thịt nướng tại thành phố Nagoya. Cảnh sát vẫn tiếp tục “liên hệ” với các lực sĩ khác để truy t́m ra đầu dây mối nhợ và đă t́m ra....


Yaocho 

“Yaocho” (八百長), có nghĩa là bán độ, dàn xếp thắng-thua trước các trận đấu để được lên cấp, để không bị giáng cấp, để kiếm chút đỉnh tiền.... xài.... Trong quá khứ, việc “yaocho” này đă được dư luận đồn đăi, một vài tờ tuần san đă trưng ra những dữ kiện khá cụ thể nhưng tất cả đều bị “phủi” đi nhẹ nhàng v́ sự bao che rất bài bản của các chủ ḷ vật, của Hiệp Hội Sumo. Cả 2 lúc nào cũng đồng thanh: làm ǵ có chuyện “dơ bẩn” thế. Ngược lại, đôi khi các tờ tuần san này c̣n bị Hiệp Hội Sumo lôi ra ṭa kiện v́ tội vu khống, phỉ báng....đ̣i bồi thường. Về mặt pháp luật th́ những dữ kiện mà các báo nêu ra vẫn chưa phải chứng cớ để khẳng định: “yaocho”. Cho đến ngày 2 tháng 2/2011 th́ báo chí, truyền thanh, truyền h́nh đều đồng loạt chạy tít: “chuyện dơ bẩn “Yaocho” đă thành sự thật”. Khác với những kỳ trước, phía tố cáo thường từ trong nội bộ sumo, nhưng lần này th́ mọi người tin ngay v́ phía thố lộ lại là.... cảnh sát.
Cuối tháng 1/2011, cảnh sát đă công khai nội dung 46 mail trao đổi giữa 14 lực sĩ nhưng không phải là mail về chuyện “cá độ” mà là mail về chuyện “yaocho”. Nội dung của các mail này cho thấy đă có sự dàn xếp trước vào các mùa đấu, ai sẽ là người thua, ai sẽ là kẻ thắng, ai là môi giới, mỗi một lần “dàn xếp” th́ (
謝礼金
) tiền-tạ-ơn sẽ là bao nhiêu và sẽ được chuyển vào trương mục nào, và cách thua hay cách thắng phải làm thế nào để người thưởng lăm không mang cảm giác là đấu.... cuội. 
Trong quá khứ tuy có vài trường hợp giới sumo mang tai mang tiếng chẳng hạn như lỡ tay đánh chết đệ tử, hành hung kư giả, chơi ma túy, say xỉn đánh người, cá độ.... nhưng dầu sao đó chỉ là hành động “con sâu làm rầu nồi canh” của một vài cá nhân, nhưng lần này th́ trở thành nghiêm trọng hơn v́ hành động “yaocho” tập thể này đă làm sụp đổ tất cả ư nghĩa cao đẹp nguyên thủy của môn vơ cổ truyền Nhật Bản, người dân bắt đầu nghi ngờ các đẳng cấp trong giới sumo có thực là do cố gắng của các lực sĩ hay chỉ là một sự dàn xếp không hơn không kém?
Khi tin tức loan truyền rộng răi, Chủ Tịch Hiệp Hội Sumo Kaitsuke Masateru đă họp báo gục đầu xin lỗi nhưng vẫn c̣n cố gượng: “xin quí vị “lư giải” rằng chuyện “yaocho” lần này là lần đầu tiên, chứ không phải đă có từ lâu như đồn đăi”.
Với mục đích gọi là “giải tŕnh toàn bộ” nghi vấn về “yaocho”, Ủy Ban Điều Tra Đặc Biệt đă quyết định “điều tra” tất cả các lực sĩ sumo thuộc các đẳng cấp cao (khoảng 70 lực sĩ) bằng nhiều h́nh thức: hỏi trực tiếp, trả lời bản điều tra, lập đường dây nóng (hot line) thu nhận tất cả những ǵ không tiện nói, riêng 14 lực sĩ được ưu ái nhắc tên th́ Ủy Ban yêu cầu nộp thêm điện thoại cầm tay, sổ ngân hàng .... nhưng chỉ có 3 lực sĩ ngay từ đầu nhận tội là tuân theo, c̣n ngoài ra th́ “vợ tôi vô ư đạp lên nên điện thoại bể”, hoặc “bị rơi vào bồn nước hư hỏng nên tôi đă vứt rồi” v.v....., về mặt pháp lư th́ việc giao nộp những bằng chứng này chỉ có tính cách tự nguyện, “đương sự” mà không đồng ư th́ Ủy Ban Điều Tra cũng phải bó tay. Tuy Ủy Ban cũng yêu cầu các công ty điện thoại cung cấp nội dung trao đổi của từng điện thoại nhưng cũng bị từ chối v́: “không có lệnh ṭa án nên chúng tôi chả dám”, quay sang các công ty chuyên môn giải mật điện thoại th́ cũng gặp khó khăn v́: làm ǵ th́ làm nhưng phải có trong tay “hiện vật” (hiện vật ở đây có nghĩa là các điện thoại cầm tay dù bị hư hỏng, hay bị dẫm nát). Nói tóm lại điều gọi là “giải tŕnh toàn bộ” vào thời điểm đó gặp rất nhiều khó khăn, có khi lâm vào cảnh bế tắc v́ chủ trương 3 không: “không biết – không nói – không liên quan” của các lực sĩ bị t́nh nghi. Nhưng cuối cùng th́ cũng có kết quả: một số lực sĩ bị đuổi khỏi giới hoặc bị cấm thi đấu một thời gian, một số chủ ḷ bị những chế tài.....
Một vài nhà bàn ra tán vào b́nh luận: chuyện bán độ xảy ra cũng không lấy ǵ là lạ v́ mức thu nhập, quyền lợi tương ứng với đẳng cấp trong giới sumo khá chênh lệch. Sau đây là một vài mức lương hàng tháng (chưa kể những khoản khác như bonus v.v... ) của các đẳng cấp từ cao xuống thấp:

1.       横綱Yokozuna (2.820.000 yen)

2.       大関Ozeki  (2.347.000 yen)

3.       三役Sanyaku  (1.693.000 yen)

4.       幕内Makuuchi  (1.309.000 yen)

5.       十両Juryou  (1.036.000 yen)

6.       幕下Makushita  (150.000 yen ~ 0)

......... Vào thời điểm này 1 mỹ kim là khoảng 119 yen.

Theo bảng trên th́ từ cấp 1 đến cấp 5, số thu nhập khá hậu hĩnh chưa kể những trợ cấp khác, ngoài ra cấp cao c̣n có quyền “tuyển” thêm vài “đệ tử” đi kèm để gọi là.... giúp đỡ, c̣n cấp 6 trở xuống th́ thu nhập chỉ vừa đủ xài....vặt và có khi là con số 0, đôi khi phải trở thành “tà lọt” cho cấp cao sai bảo. V́ thế để trở thành Yokozuna phải vô địch liên tiếp vài kỳ hoặc muốn lên cấp phải thắng một số trận nhất định; để khỏi bị giáng cấp cũng phải thắng một số trận nhất định. Ngoại trừ cấp cao nhất Yokozuna, nếu thua quá tuy không bị giáng cấp, nhưng thường thường là phải “xuống tóc” (khi giải nghệ th́ phải cắt một lọn tóc phía sau) chuyển sang các nghề khác, hoặc mở ḷ sumo, làm “b́nh loạn gia”, mở quán nhậu v.v..... V́ thế tệ nạn “yaocho” thường nảy sinh ở các cấp từ thứ 2 đến thứ 5. Nếu muốn lên cấp cao, hoặc không muốn bị giáng cấp th́ nhờ “người môi giới” t́m người ở các cấp dưới chịu.... thua. “Người môi giới”, thường là một lực sĩ sumo nổi tiếng ḥa nhă, khéo ăn khéo nói.

Dính dáng đến bạo lực đoàn*

Vào năm 2010, suốt từ giữa tháng 5 kéo dài đến hết tháng 6, cứ bật TV vào những giờ cao điểm và ngay cả không cao điểm cũng thấy nói đi nói lại chuyện sumo dính với bạo lực đoàn, tương đương với số giờ để các đài này bàn... loạn về chuyện chính trường. Chuyện thế này.
2 chủ ḷ đă bị tố là môi giới để mua giùm cho các cán bộ cao cấp tổ chức bạo lực đoàn Yamaguchi lớn nhất Nhật Bản những vé mà chỗ ngồi vừa vặn lọt vào ống kính của đài truyền h́nh. Những ghế đặc biệt này gồm khoảng 300 ghế, gần ngay sàn đấu gọi là “i-ji-in seki
維持員席” (ghế của người duy tŕ), chỉ dành riêng cho những đại ân nhân đóng góp tài chánh cho giới sumo, muốn ngồi ở đây phải có thẻ do Hiệp Hội Sumo cấp, cứ tính ra 1 ghế trung b́nh cũng phải gần 1.500.000 yen (khoảng 14.500 mỹ kim) hoặc hơn nữa tùy theo đấu trường. Nếu ở Tokyo th́ giá c̣n đắt hơn. Không biết môi giới ra sao, mà vào mùa đấu tháng 5 năm đó (2010), ngay trước ống kính của đài truyền h́nh, thiên hạ thấy một vài tay anh chị cấp cao của tổ chức bạo lực đoàn Yamaguchi thuộc phái Kodoukai (
弘道会) ngồi chễm chệ, mà theo nguyên tắc th́ tại những nơi có tính truyền thống dân tộc như đấu trường sumo này th́ những thành phần này tuyệt đối không được phép có mặt. Điều tra ra mới biết là để có vé trong tay, các ông trùm tổ chức bạo lực đoàn đă nhờ 2 chủ ḷ môi giới với khâu hướng dẫn sumo (c̣n gọi là “quán trà” - 茶屋). Sau khi điều tra th́ Hiệp Hội Sumo tóm được 2 chủ ḷ, 1 chủ th́ bị cảnh cáo, c̣n 1 chủ th́ bị giáng cấp.



Sở dĩ các “cán bộ” này cứ nhất định phải ngồi cho bằng được các chỗ này là v́: các tay anh chị này muốn gửi một “thông điệp” vào nhà tù, nơi mà các đàn em hay đàn anh đang bóc lịch: các anh, các chú cứ yên tâm, tụi anh c̣n ngồi đây được là c̣n lo cho các chú được. Đối tượng mà tổ chức này muốn “gửi thông điệp” là Shinoda Kennichi (xếp ṣng nhóm Kodoukai (
弘道会) thuộc băng đảng Yamaguchi)  đang thụ án trong nhà tù Fuchu, Tokyo (tháng 4/2011 - đă măn án và ra khỏi nhà tù), “thông điệp” có nội dung: “ông anh cứ yên tâm dưỡng sức nhé, “chị nhà” vẫn khoẻ mạnh và lúc nào cũng “Em chờ anh trở lại”. “Chị nhà” ở đây chính là vợ trùm Shinoda, một phụ nữ xinh đẹp mặc kimono luôn luôn ngồi giữa, xung quanh là các tay anh chị khác. Được biết, trong nhà tù các tù nhân được phép theo dơi những trận đấu sumo trực tiếp của đài truyền h́nh NHK mỗi khi có giải.
Và c̣n vài chuyện lẻ tẻ nữa nhưng đă quá đủ, viết thêm chỉ tốn thêm th́ giờ…. đánh máy.
Người hâm mộ chỉ biết than trời: Sumo ơi là sumo. Đẳng cấp cao (Yokozuna) th́ Mông Cổ nắm, c̣n cấp dưới th́ chỉ thấy “Yaocho”.  Nghe thấy mà rầu!.


--------------------

* Tổ chức bạo lực đoàn (
暴力団) hay c̣n gọi là Yakuza là một tổ chức giống như một loại Mafia của Ư, chuyên làm những chuyện ngoài ṿng pháp luật như
cai quản các động măi dâm, tống tiền, buôn bán ma túy, buôn vũ khí v.v... một cách có hệ thống.
-----------------


Trừng phạt

-Ngày 6/7/2010, đài NHK quyết định không trực tiếp các trận đấu sumo sau gần 58 năm liên tục v́ “người dân muốn thế” và mùa sumo tại Nagoya năm đó được ghi nhận là buồn tẻ. Số khách thưởng lăm giảm, số tiền, quà thưởng từ các cá nhân, công ty bị cắt khá nhiều chỉ c̣n 1/4 so với kỳ trước, số ngày 満員御礼 Man-in Onrei (âm Hán Việt là Măn Viên Ngự Lễ) là ngày mà khán giả ngồi chật đấu trường quá ít; nội dung thi đấu rất nghèo nàn v́ một số lực sĩ bị dính trong vụ cá độ, bán độ không được tham dự, Hiệp Hội Sumo phải đôn các lực sĩ cấp dưới lên thay thế cho đủ “túc số” và như thế th́ việc tranh tài đọ sức không có ǵ là hào hứng. Yokozuna người Mông Cổ Hakuho không có đối thủ đồng sức nên thật dễ dàng liên-thắng 連勝 đoạt kỷ lục đứng thứ 3 trong lịch sử sumo: 47 trận không bại. Chủ nhật 25/7/2010, giải sumo mùa hè chấm dứt với những cúi đầu xin lỗi của các lực sĩ tham dự, vô địch Hakuho đầm đ́a nước mắt nhận bằng và cờ vô địch nhưng không có cúp thưởng của thiên hoàng, của thủ tướng, của các công ty v.v... như các lần trước đă bị cắt, v́ “mặc cảm tội lỗi” mà Hiệp Hội Sumo không dám nhận.

       

Vô địch nhưng chỉ có bằng tưởng lệ và cờ vô địch c̣n cúp th́.... trống trơn. Buồn quá

-Ngày 6-2 năm 2011, Hiệp hội Sumo Nhật Bản lại quyết định hủy bỏ giải thi đấu trong tháng 3 và đây là lần đầu tiên giải đấu lớn này bị hủy kể từ năm 1946, khi 5 sân đấu chính của Tokyo phải tu sửa. Quyết định này đă làm Hiệp Hội sumo mất toi khoảng 1,3 tỷ Yen (16,25 triệu đô-la Mỹ). Ngoài ra, việc lưu diễn trên toàn nước Nhật của các lực sĩ sumo gọi là jungyo (巡業) thường được tổ chức hàng năm cũng bị đ́nh chỉ.

Bao nhiêu những tin “tiêu cực” liên tiếp như trên đến dồn dập đă làm người hâm mộ sumo bắt đầu nổi giận. Họ đă không c̣n tin tưởng Hiệp Hội Sumo. Uy tín của Hội đă rơi xuống tận đáy “điêu linh”. Muốn thế chỉ có nước phải làm một điều ǵ đó để thay đổi triệt để ngay chính từ gốc là cách bầu cử và vận hành của Hiệp Hội Sumo.  

 

-------------------------

Những năm sau đó, dưới búa ŕu của người dân - của giới truyền thông, dưới sự kiểm soát triệt để của các hội đồng giám sát, của các tổ chức liên quan v.v... cách bầu cử và cách vận hành của Hiệp hội Sumo đă được cải thiện rất nhiều, hiện tại th́ “sumo” đă không c̣n “tiếng ong tiếng ve” nhiều so với trước. “Đơn” xin trở thành Hội Đoàn Công Ích Hiệp Hội Sumo* đă được chấp thuận từ tháng 1 năm ngoái. (trước đó là chỉ là Hội đoàn pháp nhân Hiệp Hội Sumo)....Ngoài ra vào chủ nhật 18/1/2015, sau gần 4 năm vắng bóng vợ chồng Thiên Hoàng đă có mặt thưởng lăm buổi sumo (một sinh hoạt định kỳ từ trước tới nay). Lư do chính là v́ mang quá nhiều tai tiếng nên Hiệp Hội sumo Nhật Bản đă không dám “mời” 2 ngài tham dự.

Tuy nhiên “mặc cảm”: bao giờ th́ ta sẽ lấy lại được chức “vua làng” (yokozuna)? th́ vẫn c̣n là “đường xa vạn dặm”. Buồn kể ǵ.

------------------------

*Hội đoàn công ích pháp nhân” (財団公益法人) là một hội đoàn của đoàn thể đóng góp nhiều cho xă hội, được nhiều ưu tiên hơn mà nhà nước sẽ giành cho như: miễn thuế, nhận trợ cấp từ chính phủ, khác với Hội đoàn pháp nhân(財団法人) b́nh thường.

-----------------------
Định chấm dứt bài viết nhưng lại vừa có một chuyện cũng liên quan đến “nỗi sầu mông cổ” định để dành cho “kỳ khác” nhưng không biết “kỳ khác” là bao giờ nên tŕnh bày luôn cho xong chuyện.

Kỳ thị?

Hôm chủ nhật 25/1/2015, Yokoyuna Hakuho gốc “Mông” vừa làm chuyện lịch sử: liên tiếp 33 kỳ vô địch qua mặt luôn cả Taiho, niềm hănh diện của xứ sở Samurai (32 kỳ). Chuyện chả có ǵ đáng nói nếu trong ngày 26/1, không có những lời “cay đắng” của Hakuho với trọng tài: Dù rất vui khi đoạt 33 lần vô địch, nhưng có một nghi ngờ phải nói: trong trận đấu ngày thứ 13, tại hiện trường th́ không rơ nhưng về xem lại video th́ ngay cả đứa con nít cũng biết là trận đấu đó ai thắng hay thua, tại sao phải đấu lại? Màu da không quan hệ. Đă cùng nhau bước lên sàn đấu, buộc cái “mage” (chỏm tóc) lên đầu là đă mang vào người cái hồn của Nhật Bản. tất cả đều là con người…... Xin (quí vị trọng tài) cẩn trọng và chú ư hơn và đừng để những chuyện tương tự xảy ra lần thứ hai..
Nói rơ hơn một chút là sau khi Hakuho “liên thắng” đến trận đấu ngày thứ 13 với Kisenosato (Ozeki) Nhật Bản, với lư do không xác định rơ ai là người “ngă” xuống sàn trước kể cả màn check lại bằng video, hội đồng trọng tài gồm 5 người đă quyết định phải đấu lại. Ư Hakuno có lẽ muốn “gửi gấm” là trọng tài đă có ư cản trở không muốn chàng “liên thắng”, nhưng khi đấu lại cũng may là Hakuho vẫn “liên thắng” chứ không như trường hợp của lực sĩ Taiho Koki đă bị “chận” lại sau 45 trận “liên thắng” vào tháng 3 năm 1969, “hiện trường” th́ quyết định Taiho thua Toda Tomojiro, nhưng sau khi check lại bằng h́nh ảnh, video th́ thấy Taiho thắng. Và cũng từ đó, “chế độ” dùng h́nh ảnh video để check lại đă được đưa thêm vào để phân định thắng thua. Taiho th́ “vui vẻ” chấp nhận v́…. là người Nhật c̣n Hakuho lầu bầu là v́….. người Mông.

 

Kisenosato (phải) – Hakuho (trái)


Ngày hôm sau 27/1, Hiệp Hội Sumo sau khi đă xem “nhiều lần” đoạn video đă phán: không có ǵ sai trái khi trọng tài ra quyết định đấu lại. Hakuho phải “phản tỉnh”, và cẩn thận lời ăn tiếng nói của ḿnh. 1 ngày sau, chủ ḷ của Hakuho là ông Chikubayama đă gửi đến Hiệp Hội Sumo và hội đồng trọng tài lời hối lỗi “chân thành” nhất v́ đệ tử Hakuho đă “thất ngôn”, chủ ḷ cũng cho biết là “đương sự” rất hối hận, và đă chọn thái độ “thủ khẩu như b́nh” trước sự săn đuổi của báo chí.  Không biết là chàng cố ư nói hay rượu nói, v́ nghe nói đêm khao quân 25/1, Hakuho uống hơi nhiều, mồm vẫn c̣n “nồng” mùi rượu trong buổi họp báo sáng hôm sau.
“Nỗi sầu Mông Cổ” vẫn c̣n và chưa biết bao giờ mới dứt.

----------------

Thôi bài viết đă dài hẹn quí vị kỳ sau, nếu c̣n hứng thú sẽ kể quí vị nghe tiếp về một vài nỗi “dại khờ” của…. người Nhật.

 

Kính chúc bà con cô bác một năm Ất Mùi được sức khỏe dồi dào, tài lộc hưng vượng, vạn sự như ư.

 

Sayonara

Vũ Đăng Khuê