Tưởng nhớ Y Yên

 

Y Yên – và di bút

Đầu tháng 5, cứ như thường lệ th́ loạt bài của Y Yên sẽ được gửi đến bằng đường bưu điện, sang đến giữa tháng vẫn không thấy, đang dự định viết hagaki để đốc thúc th́ ngày 21/5, một nhân viên của sở cảnh sát quận Tatetabayashi (tỉnh Gunma) đă điện thoại đến văn pḥng Hiệp Hội hỏi thăm tin tức về một người Việt Nam tên Lê Quốc đă tự tử tại nhà riêng.

Lê Quốc chính là “Y Yên” hoặc “Vi An” hoặc “Lượm”, một cây bút rất quen thuộc của cộng đồng người Việt tại Hoa kỳ, Canada và Nhật Bản đă qua đời tại Gunma, hưởng dương 40 tuổi.

Đến Nhật khoảng năm 1982 với tư cách thuyền nhân, chỉ sau một thời gian ngắn là anh đă cộng tác ngay với tạp chí Đường Sống dưới tên Lê Cửu Bị. Những loạt bài dưới h́nh thức tin tức, đoản văn của anh chuyển đi từ Nhật đă được nhiều người mến mộ. Năm 1992, sau khi tạp chí Đường Sống đ́nh bản v́ số người tị nạn tại các trại Đông Nam Á giảm đi khiến chương tŕnh trợ giúp của Cao Ủy Liên Hiệp Quốc cho tờ Đường Sống bị đ́nh chỉ, anh đă tiếp tục viết cho các báo khác tại hải ngoại như tờ Saigon Nhỏ, Đuốc Từ Bi tại Hoa Kỳ, nguyệt san Làng Văn tại Canada trong mục “Phù Tang Tạp Lục” dưới bút hiệu Vy An. Cũng vào thời điểm này, anh đă cho ra mắt tác phẩm đầu tay của ḿnh là quyển “Phù Tang Tạp Lục”. Ngoài ra, anh c̣n là đặc phái viên cho các đài phát thanh chương tŕnh Việt Ngữ tại Hoa Kỳ, Úc Châu, cộng tác viên của tờ Phụng Vụ Lời Chúa, Bản Tin Thân Hữu tại Nhật.

Từ tháng 9/1994, anh bắt đầu cộng tác thường xuyên với Nguyệt San Hiệp Hội. Bằng lối viết dí dơm, nhanh cũng như cách dịch phóng khoáng, những truyện ngắn của anh như “Đèn Kéo Quân”, “Những quả nậm của Thanh B́nh”.... đă thu được nhiều sự chú ư của độc giả. Sự chú ư đă biến thành lôi cuốn khiến anh ..... mang nợ. Có lẽ thời gian này là thời gian bận bịu và vui nhất của anh v́: ngoài việc trả nợ áo cơm, tôi c̣n phải trả nợ cho độc giả nữa. Thiếu nợ th́ chả ai khoái cả, nhưng thiếu nợ bài để độc giả đ̣i th́ đâu phải ai cũng được.

Anh có lối nói chuyện mang tính cách áp đảo, nói nhiều hơn người đối diện và luôn luôn chất dứt trước khi người đối diện kịp tỏ bày ư kiến, điều này đă khiến nhiều người khó chịu, nhưng nếu có thời gian quan sát, tiếp xúc và nghe anh tâm sự, một sự thông cảm chắc chắn sẽ đến, v́ những điều anh muốn hoặc sắp làm đều không phải cho cá nhân anh, mà không ít th́ nhiều là những đóng góp cho tập thể, cho cộng đồng. Trái lại với những bay bướm, dí dơm trong thơ văn, anh thật dứt khoát: đối với việt cộng không có chuyện nhân nhượng và giao lưu. Cũng v́ thế mà văn phong sau 17 năm dù có khi ẻo lả, dí dơm nhưng rất quyết liệt với một tập đoàn đă đẩy gia đ́nh, bạn bè, đồng bào ta xuống vực thẳm.

Vào khoảng 1 năm trước, được sự khuyến khích của bạn bè, anh thật sự “bốc” khi dự định thực hiện một loạt chương tŕnh như: làm băng đọc truyện, dịch lời bài hát từ Nhật sang Việt, thu thập những bài viết của “phe ta” tại Nhật làm thành tuyển tập.... trước là để... mua vui sau là góp phần làm cho sinh hoạt của cộng đồng thêm tươi mát.

Nhưng ..... tất cả mọi việc đă được gác lại v́ “một số những văn hữu của chúng ta bên Hồng Kông đang gặp nguy hiểm, sắp bị trả về”. Anh quyết định thành lập Trung Tâm Văn Bút Á Châu, liên kết với các Trung Tâm Văn Bút khác trên thế giới để đánh “cộng” trên mặt văn hóa cũng như để cứu những văn hữu tị nạn tại Hồng Công.

Ngày 9 tháng 12 năm 1995, Văn Bút Á Châu do anh làm chủ tịch được thành lập và làm đơn xin gia nhập Văn Bút Hải Ngoại có trụ sở đặt tại Hoa Kỳ. Từ đó anh liên lạc với các Trung Tâm Văn Bút khác trên thế giới để hoạch định chương tŕnh làm việc, và cũng chính từ những sự t́m hiểu sau đó đă làm anh thận trọng hơn v́ “tôi đă hiểu ra nhiều chuyện” và anh quyết định “Trung Tâm Văn Bút Á Châu tạm thời rút đơn xin gia nhập Văn Bút Hải Ngoại”. Cũng chính từ việc này, cuộc đời anh đă bị phiền nhiễu, anh đă bị một số báo chí ở hải ngoại của các phe liên hệ “đánh” liên tiếp, họ đánh anh trên báo chí, họ nhờ người của họ tại Nhật đánh tiếp bằng cách gửi thư vu khống anh là “khùng điên”, “mắc bệnh tâm thần”, điện thoại của anh reo vang suốt đêm nhưng bắc lên th́ lại không có ai..... Có lần anh than thở: “Tôi phải làm sao đây, việc trước tiên để tránh họa là tôi phải đành giải tán Trung Tâm Văn Bút Á châu, sẽ không sử dụng điện thoại nữa, có ǵ liên lạc với tôi bằng thư”. Hơn nữa, cũng chính vào thời điểm này (khoảng tháng 2/1996) anh đă bỏ việc v́ bất măn với công ty, nơi anh đang làm việc. Những chuyện không may dồn dập ập lên đầu nhưng chẳng có ai biết để chia sẽ cả v́ khi có dịp liên lạc với bạn bè anh lại “nói ngược”: công việc tôi ổn định rồi, được chủ hăng cho lên kakari cho coi cả một khâu”. Có lần, Nguyệt San Hiệp Hội liên lạc với anh để hoàn trả số tiền bán 20 quyển “Phù Tang Tạp Lục”, nhưng anh vẫn bô bô: “Tôi biết quá mà, mấy ông làm ǵ có tiền, thôi giữ đó đi để làm chuyện khác”. Chẳng những thế, dù là người đóng góp thường xuyên cho tờ báo đă không tiền nhuận bút mà anh lại c̣n trả lệ phí mua báo như một độc giả dài hạn.

Theo lời kể từ những người bạn của anh ở gần đó th́ suốt cả năm ngoái, anh đă sống hoàn toàn trong cô đơn, khủng hoảng cả về 2 mặt tài chánh lẫn tinh thần. Có khi cả tháng trời, buổi tối nhà anh không bao giờ bật điện, đă có lúc người hàng xóm báo cảnh sát, nhưng lúc cảnh sát đến nhà th́ anh vẫn b́nh thường, hỏi lư do tại sao buổi tối không thắp đèn th́ anh cho biết là ngay cả tiền ăn cũng không có th́ lấy tiền đâu trả tiền điện. Bạn bè gần đó có tặng anh một số tiền và đề nghị anh chuyển vào trại tị nạn Akatsuki Mura, hoặc xin nhà chung cư, anh chỉ ầm ừ cho qua chuyện.

Lần này cũng thế, đă gần cả tháng nhà không thắp đèn, thùng thư th́ đầy ắp, thấy kỳ lạ người xung quang báo cho cảnh sát đến nhà th́ khám phá anh tự kết liễu cuộc đời, để lại mảnh giấy có ghi hàng chữ: “Tôi bế tắc cuộc đời nên đă t́m cách chấm dứt Nợ Đời! Xin báo dùm cho số 110. Rất cảm ơn”. Theo sự khám nghiệm của bác sĩ, có lẽ anh chết vào khoảng những ngày cuối tháng tư hoặc đầu tháng năm.

Lễ hỏa táng đă được cử hành trong đơn giản, chỉ vài người bạn ở trại tị nạn cũ và một ít bà con ở quanh vùng tại nhà thờ Tatebayashi ngày 24/5.

Thay lời cuối, Nguyệt San Hiệp Hội xin gửi đến anh lời cảm ơn chân thành nhất v́ những đóng góp vô vu lợi của anh cho NSHH nói riêng và cho cộng đồng người Việt tại Nhật nói chung.

Vĩnh biệt anh, một văn tài được cộng đồng người Việt mọi nơi yêu mến. Cầu nguyện hương hồn anh được yên nghỉ thảnh thơi nơi chín suối.

Tháng 6/1997

Vũ Đăng Khuê