Xin một tràng pháo tay

Lê Thiệp

 Lời giới thiệu của Vũ Đăng Khuê: Đám cưới là ngày vui trọng đại của đôi lứa yêu nhau và cũng là dịp để hai bên suôi gia được nở mày nở mặt với thiên hạ. Không những thế lại c̣n trả được nợ cho bao nhiêu cái đám cưới đă đi hay phải đi trước đó.
Nhưng từ lúc người Việt có mặt khắp năm châu th́ h́nh thức đám cưới có vẻ thay đổi một chút cho hợp với “phong thổ”, nghĩa là có thêm những màn “lỉnh kỉnh” mà trước đây trong nước không có như phải có thêm ông giới thiệu, và ông ghi…h́nh ảnh sao cho sống động. Việc này cũng dễ hiểu, là v́ sau khi đôi lứa ra mắt quan viên hai họ “ngoài này”, lại có màn phải báo cáo với quan viên hai họ “trong kia” nữa. “Trong kia” cũng sẽ có một bữa tiệc nho nhỏ mời bà con láng giềng đến mừng ngày vui của 2 cháu nhưng thực ra… không có 2 cháu, mục đích để “trong kia” cùng có tâm trạng y như ḿnh đang dự tại chỗ. Cũng có màn phát biểu, nâng ly, chúc mừng qua lại rồi cùng nhau nhâm nhi thưởng thức tiệc mừng qua màn ảnh nhỏ bằng những cuốn video đă được edit cẩn thận gửi về.
Xin được kể một câu chuyện đầy “ấn tượng”: năm ngoái khi đi dự đám cưới của một người cháu tại một nhà hàng tại đây (Nhật), v́ cô dâu là người hay sinh hoạt trong các chùa, nên người MC mà cô dâu nhờ cũng là người có kinh nghiệm giới thiệu… những nghi lễ Phật Giáo. Có thể v́ thế, nên ngay lúc mở đầu, nữ MC ….duyên dáng đă “vô tư”:
Xin mời cô dâu chú rể tiến lên…. lễ đài. Người biết chuyện hiểu ư, chỉ nh́n nhau cười thông cảm. Lúc dâng hoa cho bố mẹ, nàng MC lại quen miệng “Sau đây xin mời cô dâu, chú rể cùng tiến lên dâng hoa cúng….” Suưt nữa th́ tuôn ra chữ…. “phật”. Khách tham dự lại nh́n nhau tủm tỉm. Chưa hết, c̣n có những luộm thuộm trong cách đi lên, đi xuống, thứ tự phát biểu. Vài tháng sau đó, t́nh cờ được xem lại cuốn video đă edit th́ khám phá ra rằng: những trục trặc trong phát biểu của cô MC, lấn cấn khi sắp xếp thứ tự đi lên đi xuống đă hoàn toàn biến mất lại c̣n được khen nức khen nở là “một đám cưới có lớp có lang” theo như nhận định của phía “trong kia”.
Tóm lại, “ngoài này” đám cưới nào mà có được MC lưu loát, ông Camera giỏi quay, giỏi edit th́ coi như đă thành công một nửa.
Tạm kết luận, ngoài những nhân vật chính, c̣n có những nhân vật tưởng như b́nh thường nhưng không thể thiếu trong bất cứ một đám cưới nào ở thời đại ngày nay. Và đấy mới chính là tân nghi lễ của đám cưới thời đại mới: thời đại của MC và camera men.
Bằng lối kể chuyện tài t́nh, chúng ta hăy nghe cố nhà báo Lê Thiệp kể chuyện về một đám cưới Việt Nam của thời đại mới.

Xin một tràng pháo tay

Ma chê cưới trách. Ông anh bà chị tôi tương đối cũng đă trọng tuổi, thuộc thế hệ cổ nên muốn đám cưới con trai phải theo những nghi lễ “phải đạo”. Chữ “phải đạo” là chữ của ông anh dùng trong cuộc họp gia đ́nh trước đám cưới. Cuộc họp quả là một cuộc tranh luận sôi nổi. Ông anh nói đến sách Gia Lễ. Cả nhà xúm lại hỏi sách Gia Lễ là sách ǵ, nếu nó là sách viết về nghi lễ đám cưới th́ mua ở đâu? Ông anh ngẩn người ra, sau đó giảng rằng sách này khởi thủy do ông Chu Công soạn ra, sau đó ông Khổng Tử san định lại các kinh Thi, kinh Lễ Nhạc.... Hai bộ kinh Lễ và kinh Nhạc bị thất truyền. Riêng kinh Lễ c̣n truyền lại một phần được gọi là Gia Lễ, trong đó có viết rơ muốn tổ chức đám cưới th́ phải theo những thủ tục thế nào cho “phải đạo”. Tụi nhỏ hào hứng xúm lại hỏi th́ được giải thích đó là sách của Tàu, ông Chu Công, ông Khổng Tử là người Tàu sống cách đây cả ngh́n năm. Tụi nhỏ kêu ầm lên: Nghi lễ như vậy là xưa, xưa quá, lỗi thời rồi. Vả lại cả nhà có ai đọc được chữ Tàu đâu? Bà chị tôi kể ngày xưa làm ǵ có áo đầm, làm ǵ có chuyện cô dâu lúc mặc áo này khi mặc áo khác, lại c̣n đội cái khăn hoàng hậu trông cứ như đào hát bội. Bà bảo“thời tao cũng là văn minh lắm rồi. Tao với bố mày cưới nhau mổ cả một con ḅ, làm hơn bốn chục mâm, to lắm, to nhất làng. Lại c̣n có tụi con nít giăng dây nữa”.

Giăng dây là cái ǵ má? À th́ khi nhà trai đến cổng nhà gái, tụi con nít giăng một cái dây thừng chặn không cho vào. Phải cầm một ít tiền xu, tiền cắc ném vung văi. Tụi nhỏ bỏ sợi dây đi lượm tiền th́ nhà trai mới đi qua được. Ông anh tôi tủm tỉm cười đọc thư Nguyễn Bính:

Gái lớn ai không phải lấy chồng
Can ǵ mà khóc nín đi không
Nin đi mặc áo chào hai họ
Rơ khéo con tôi các chị trông
Này áo đồng lầm quần lĩnh tía
Này trâm này lược này gương soi

Đấy thấy không? ngày xưa cũng mặc quần tía, quần đỏ giống như bây giờ vậy. Ông anh hứng chí đọc tiếp Đoàn Văn Cừ:

Một cụ già râu tóc trắng như bông
Mặc áo đỏ cầm hương đi trước đám
Dăm sáu cụ áo mền bông đỏ sẫm
Quần nâu hồng chống gậy bước theo nhau
Hàng ô đen thong thả tiến lên sau
Kế những chiếc mâm đồng che lụa đỏ
Bọn trai tơ mặt mày coi hớn hở
Quần lụa chùng, nón dứa, áo sa huê
Một vài bà thanh lịch kiểu nhà quê
Đầu nón nghệ, tay cầm khăn mặt đỏ

Bọn nhỏ cười ầm hỏi áo sa huê là áo ǵ? Đứa th́ bảo chú rể nhà này mà đội nón Nghệ chắc hết xảy.

Khi tụi nhỏ giải tán, ông anh tôi trầm ngâm;

“Thời buổi bây giờ khác hồi anh chị. Thôi th́ con cái đặt đâu bố mẹ ngồi đấy. Chú c̣n trẻ, chú đứng ra lo hộ anh”

Thế là tôi lănh cái búa tầy xồi

* * *

Cuộc chiến khởi đầu là số khách tham dự tiệc cưới. Dự trù 400 mạng, nhà gái một nửa, nhà trai một nửa. Đứa cháu mặt nhăn cứ cái mền rách ch́a cho tôi cái danh sách của ông anh. Nó nhăn nhó: “Đám cưới cháu chứ đâu phải đám cưới bố mẹ cháu, sao mời dữ vậy”

Đem ra thảo luận với ông anh th́ ông có lư do rất vững. Trả nợ miệng. Cái cộng đồng Việt Nam ở đây sau hơn hai chục năm đi lại, hội hè đ́nh đám, biểu t́nh đấu tranh, công tác cứu trợ, đâm ra mọi người đều có qua có lại, có quen có biết. Người ta mời ḿnh th́ ḿnh phải mời lại chứ. Lại c̣n những liên hệ của ông ở Việt Nam nữa. Ông kết luận số khách ông mời như vậy là hạn chế lắm. Vả lại như lời ông th́ đây là khách của cả gia tộc, đâu phải của riêng ông. Cũng phải nở mày nở mặt với bàn dân thiên hạ chứ. Dỗi lên dỗi xuống cuối cùng là nhượng bộ, là cắt giảm đến cái danh sách lần thứ tư mới tạm ổn. Thằng cháu tuy thế vẫn c̣n cay cú: “Chú thấy không, đám cưới ǵ mà c̣n đem cả đơn vị cũ đánh nhau ở Hạ Lào ra kể lể. Có đám cưới c̣n chào kiểu nhà binh. Chỉ thiếu chào cờ điểm quân số nữa là đủ”.

Tôi tiếng được ủy là người đứng ra lo liệu nhưng cuối cùng thấy người chỉ huy đám cưới là hai ông lạ hoắc. Ông Cameraman và ông MC.

Ông quay phim quả là người đầy kinh nghiệm chiến trường. Ông quan sát xong đề nghị bưng chậu hoa gleuil đỏ ra để ở bàn thờ, bưng chậu cúc xuống để ở bàn thấp. Như vậy phim mới có màu sắc rực rỡ. Ông th́ thầm và rồi tôi cũng phải nghe, nhờ tụi nhỏ tháo bỏ ra cái chóa đèn treo lớn ở pḥng khách nay được dọn dẹp làm chỗ lễ tơ hồng. Cái chóa đèn treo thấp quá sẽ chặn hết không quay được cảnh lễ. Ông hỏi sao không treo chữ song hỉ ở giữa bàn thờ, dẹp h́nh bà nội đi v́ h́nh mờ quá. May mà tôi lanh trí đi hỏi ông anh, ông anh xẵng giọng: “Nhà ḿnh có tổ tiên, c̣n cái ông quay phim có tổ tiên hay không th́ kệ ông ấy”.

Lúc sửa soạn khênh con heo quay nặng xệ vai ra, ông quay phim ra lệnh cụ bà này đẹp lăo đi đầu rồi mới tới ông anh bà chị. Bà cụ đẹp lăo chỉ là bà hàng xóm lắm chuyện lúc nào cũng chực nhảy xổ vào chuyện thiên hạ khi được chỉ định đi đầu th́ hớn hở ra mặt.

Đám con trai con gái bưng quả đang đứng lớ ngớ th́ ông quay phim chỉ ngay một cậu nói: “Cậu này đưa quả cho cậu kia bưng đi”. Lư do là cậu này cao quá, cao lênh khênh trông không đều không đẹp. Ông anh lúc ngồi nghị luận th́ đem sách Gia Lễ ra dọa, nhưng vào cuộc th́ lúng túng ra mặt. Khi ông quay phim bảo bố chồng th́ phải chững chạc, phải đóng cúc áo veston lại th́ riu ríu nghe theo. Ông quay phim chỉ đông chỉ tây, đặt người này đứng chỗ này, người khác đứng chỗ khác mà ai cũng nghe cả mới là lạ. Lúc chiếc xe hoa sáu cửa màu trắng sẵn sàng, tôi nhanh nhẩu đoảng toan mở cửa cho chú rể và đám phù rể leo vào th́ ông quay phim chặn lại. Ông bảo phải để tài xế có đội cát kết mặc quần áo có sọc mở mới oai, quay phim mới hách. Tôi lủi thủi đứng lùi lại quê một cục. Cứ thể là ông quay phim điều động toàn bộ nhà trai và sau đó ông lại tả xung hữu đột ở nhà gái. Trong khi mọi người đang lớ ngớ th́ ông chỉ mâm quả phải để ở đâu, phải mở hé ra cho thấy mấy cái hộp trà cột giấy bóng kính đỏ ḷm, mấy chai sâm banh nút vàng lộ ra. Con heo quay miệng ngậm hoa hồng để ngay ngắn ờ bàn thờ. Rồi ông cũng là người đầu tiên xông tuốt lên lầu vào pḥng cô dâu quan sát trận địa, phán lúc bà mẹ dẫn cô dâu ra chào hai họ th́ ai đi trước ai đi sau, chỗ cầu thang đừng có đứng chắn để quay phim cho đẹp. Lúc trao nhẫn th́ nhớ làm rất chậm để quay phim có nhiều góc cạnh, lúc bà chị đeo kiềng cho con dâu th́ phải đứng xoay về hướng đèn quay cho nó rơ. Ông tả xung hữu đột, đánh đông dẹp bắc, và lạ thay mọi người đều riu ríu vâng lời ông.

Tôi cũng thở phào thấy vai tṛ của ḿnh có người khác làm hộ, chỉ c̣n đứng ké né xem ông ta có sai ḿnh làm ǵ chăng. Cứ thế đám cưới tiến hành xuôi rót không một trục trặc, chẳng cần Gia Lễ Gia Liếc ǵ ráo. Cái nghi lễ này ông quay phim rành quá rồi mà, tuần nào mà chả quay, có khi một tuần hai đám cũng nên. Lúc bắt tay ông quay phim hẹn buổi tối gặp ở nhà hàng, tôi xúi ông viết một cuốn sách có nhan đề “Tổ chức đám cưới đúng cách, hợp thời” thay cho cuốn Gia Lễ th́ ông cười bảo ư kiến tôi thật đáng đồng tiền bát gạo.

Sau ông Cameraman, buổi tối là ông MC, ông DJ hoặc là ông điều hợp, ông điều khiển ǵ đó. Chả biết nên gọi ông ta là ông ǵ nhưng ông nói như pháo nổ ṛn tan, nói không ngơi nghỉ, nói như súng cà nông chĩa thẳng vào tai người nghe. Tôi đếm và đếm không xuể cái câu: “Xin quí vị một tràng pháo tay cho....”. Ông này là trưởng ban nhạc, bạn thân của chú rể, nói tiếng Mỹ rất cừ nhưng tiếng Việt th́ thỉnh thoảng lại vấp váp nhưng cũng chả ai buồn để ư. Cái đáng sợ nhất là hai cái loa to tổ bố, chắc nhờ bộ khuếch đại âm thanh loại tốt nên âm thanh cứ như xoáy vào tai, đinh cả óc, nghe đôi khi chẳng hiểu thiên hạ nói, thiên hạ hát ǵ nữa. Tôi số không may ngồi ngay cái loa chĩa vào nên bị tra tấn dữ dội. Bốn lần liền, khi th́ chính tôi, khi th́ tôi nhờ chú rể lên vặn âm thanh vừa đủ nghe, lần nào cũng vậy, chỉ độ hai phút sau âm thanh lại ở mức cao nhất. Thét rồi đành chịu v́ ban nhạc bảo phải để như vậy họ mới chơi được!!! Không hiểu đây là đám cưới của ai, của cháu tôi hay của trưởng ban nhạc.

* * *

Tất nhiên là đám cưới ăn ở nhà hàng Tàu. Không ăn ở nhà hàng Tàu th́ đâu phải là đám cưới hợp thời trang. Cái thực đơn đă nhàm chán với bốn món ăn chơi, xúp măng cua, bồ câu quay, tôm hùm xào gừng, vịt khoai môn, gà chiên ṛn, rau xào nấm đông cô, cá hấp, cơm chiên. Cái vùng này có dăm ba nhà hàng Tàu nhưng cái thực đơn th́ y chang nhau và thiên hạ thuộc thế hệ thứ nh́ lấy nhau ghê quá nên phải xí chỗ cả năm trước. Nhưng thôi th́ cứ theo trào lưu cho nó gọn. Lúc thiên hạ nhảy đầm xong th́ cũng gần một giờ sáng. Ông anh bà chị trông bờ phờ hẳn sau một ngày lao động tốt, ngồi thở ph́ phào chờ ông con trai và cô con dâu mới lo thanh toán tiền bạc với nhà hàng. Tôi xà lại. Ông anh nh́n tôi cười: “May quá có cái ông quay phim chứ không biết đường nào mà lần”. Tổi cười hỏi lại: “Thế có đúng sách Gia Lễ không anh? Sách Gia Lễ có khoản nào nói về vụ xin một tràng pháo tay không”

Và tôi bỗng nảy ra ư kiến coi bộ có thể hái ra tiền. Cộng tác với ông Cameraman viết một cuốn Tân Gia Lễ để dạy cho thiên hạ tổ chức đám cưới. Có khi vừa chửi vừa rao cũng đắt hàng.

Lê Thiệp