CÁ ANH VŨ



Sách Đại Nam Thống Nhất Chí có ghi: “Cá Anh Vũ c̣n có tên là Giả Ngư, sinh sống ở ngă ba sông Bạch Hạc. Hàng năm, cứ đến mùa rét mới có. Vị cá rất ngon mà âm bổ. Từ sông Bạch Hạc trở xuôi th́ không có nữa”. Ngay trong sách Dư Địa Chí của Nguyễn Trăi cũng có ḍng viết rằng: ”Cá Anh Vũ được dùng làm vật cúng tế thần linh ...”. Năm 1992, nhân kỷ niệm 30 năm ra đời của thành phố Việt tŕ, UBND Thành phố phải vất vả lắm mới kiếm được mấy con cá Anh Vũ chủ yếu dùng để ... quay phim, chụp ảnh!



Cá anh vũ có tên khoa học là Semilabeo notabilis

Phân bố: Sống ở trung thượng lưu thuộc hệ thống sông Hồng, thường là sông lớn (Sông Thao, Đà, Lô) nơi nước chảy. Chúng thích ẩn nấp ở đáy vực sâu

Cá Anh Vũ là loài cá cở trung b́nh, con lớn nhất có thể đạt tới 5 Kg, chiều dài cá giao động từ 31-37cm với giá trị trung b́nh 34cm
Sống ở nơi nước chảy và nhờ cặp môi sừng nên cá ăn chủ yếu bằng tảo lục, tảo khuê. Trong ruột cá có nhiều mảnh vụn hữu cơ cùng với 1 số động vật không xương sống khác, thức ăn thực vật vẫn là thức ăn phổ biến và ưu thế, do vậy ruột cá khá dài, có khi gấp 8-10 chiều dài thân
Cá sinh sản lần đầu lúc hơn 2 năm tuổi, sức sinh sản khá cao. Ơở cá có chiều dài 40-50cm, tương ứng khối lượng 1.500-1.700g, sức sinh sản tuyệt đối từ 30.000-41.000 trứng. Trứng có kích thước trung b́nh 0.8mm (0.7-0.9mm), cuối mùa thu cá phát dục và đẻ trứng vào khoảng tháng 2-5
Nơi đẻ có mực nước thay đỗi từ 0.5-2 m, thường nơi đáy đáy đá, lắm hang hốc. Cá con nở ra dinh dưỡng bằng cặn vẫn, động vật không xương sống nhỏ, sau chuyển sang ăn thực vật bám
* Giá trị kinh tế: Thịt cá Anh Vũ ngon thuộc loại "Tiến Vua" và hiếm do khai thác mạnh

Cá Anh Vũ sống theo bầy đàn như các loại cá khác nhưng kén nơi nước trong và có nhiều hang đá. Con cá trông giống như con cá trôi (dân câu hay gọi là trắm trôi Ấn Độ) lớn nhưng bộ vảy óng ánh, sặc sỡ, nh́n có cảm tưởng sang cả hơn nhiều. Duy cái đầu cá th́ khác bởi trông nó ta cứ nghĩ đến một cái đầu lợn con. Môi cá bằng sừng choè ra rất to, dày như mơm lợn. Có nhà nghiên cứu bảo rằng cá Anh Vũ phải lấy môi gặm rêu đá để ăn và dùng môi bám trụ vào đá khi ngủ cũng như chống lại ḍng nước chảy nên môi cá phát triển là đương nhiên. Thịt cá Anh Vũ trắng, quánh, thơm ngon có thể nói là ngon hơn bất cứ loài cá nào của sông hồ (ch́a Vôi cũng ngon nhưng không hiếm kinh khủng như Anh Vũ – và theo tôi th́ mỗi loại ngon một khác. Ch́a Vôi ngon đặc sản c̣n Anh Vũ ngon một phần v́ có đẳng cấp lưu truyền). Trong con Anh Vũ ngon nhất theo sách ẩm thực đời nhà Lê th́ là cái khối sụn môi vốn rất gịn. Có ông chủ quán c̣n tán thêm rằng ông già 70 tuổi một tuần chỉ cần dùng 2 cái môi này chưng cách thủy với mật ong và hoa hồng bạch th́ không những khỏi ho, khỏi suyễn mà c̣n ... nhất dạ nhất giao sinh qúi tử (!)

Sưu tầm
_________________
VuQuyen

 

(bài đă posted trên [Diễn Đàn] của ERCT ngày 28/12/2004)