HOA MAI

 

Nói tới hoa Mai,nhà thơ Cao bá Quát có hai câu thơ rất nổi tiếng sau :

 

Thập tải luân giao cầu cổ kiếm

Nhất sinh đê thủ bái mai hoa.

Lặn lội mười năm t́m kiếm báu

Cúi đầu một thuở trước hoa mai.

 

 

 

 

Con biết bây giờ mẹ chờ tin con

Khi thấy mai vàng nở đầy bên nương 

Đó là những câu bắt đầu bài hát nổi tiếng "]Xuân này con không về "

đă gây bao cảm giác nhớ nhà mỗi độ Hoa Mai nở rộ báo xuân về trong ḷng người

xa quê hương và gia đ́nh

 

http://viet.gutenberg.free.fr/huediepchi/audios/XuanNayConKhongVe_DuyQuang.ram

Nói tới hoa Mai ngày Tết là nói tới loại Mai Vàng ,một loài hoa hầu như chỉ thấy

ở Việt Nam và vài vùng châu Á ;do đó ,Hoàng Mai có tên gọi rất độc đáo bằng

Anh ngữ là "[b]Vietnamese mickey-mouse plant [/b]" có tên khoa học là Ochna integerrima (Lour.) Merr.  thuộc họ: Ochnaceae

 

Cùng họ hàng với Mai c̣n có : Mai tứ quư O. serrulata (Hochst.) Walp [O. atropurpurea DC.]  Mai chiếu thủy Wrightia religiosa (Teijsm. & Binn.) Benth. (Apocynaceae) và Bạch Mai (hay c̣n gọi là Hoa Mơ)có tên Tên Anh là mume plant, Japanese apricot ,tên khoa học là Prunus mume Sieb. & Zucc. thuộc họ  Hoa

Hường (Rosaceae)

 

Hoa Mơ là loại hoa chỉ t́im thấy ngoài Bắc,nớ vào dịp Tết , th́ hoa mai vàng lại là đặc sản của miền Nam. Mai vàng thuộc họ hoàng mai, là một loại cây rừng.  Mai vàng c̣n có giống sau khi cho hoa c̣n kết quả màu đỏ nhạt bóng như ngọc, là Mai tứ quí và Nhị độ mai.

 

Nghêu ngao vui thú yên hà

Mai là bạn cũ, hạc là người quen

(Kiều - Nguyễn Du)

 

 

  

Đă hơn ba mươi năm xa nhà . Năm 2000, tôi được ăn một cái Tết trên quê hương

với sự sum họp toàn gia đ́nh bên nồi thịt kho,bánh chưng xanh ,và đương nhiên

không thể thiếu chậu Mai vàng và vài chậu quất. Nh́n vào chậu Mai rực nở vào

ngày Nguyên Đán,mẹ tôi không dấu nổi sự vui mừng v́ tin tưởng :một chậu mai

nở hoa vàng rực vào những ngày đầu năm là báo hiệu những điều tốt lành cho cả

một năm

Năm nay,lại một mùa xuân trở vễ ,tôi không khỏi bùi ngùi khi đón giao thừa

trên đất khách

 

 

Ngậm ḷng tiếng pháo giao thừa

Đồng tiền mừng tuổi nếp chưa nát nhầu

Lẫm hương khói mắt Bụt nheo

Lâm râm câu khấn mẹ cầu an khang

Chim về tổ nhớ họp đàn

Ngày xuân đậu cánh mai vàng ngát hiên

Lộc non xanh nụ đoàn viên

Phất phơ tóc bạc đẫm miền mộng du

...........

VQ

 

 

Xin chia sẻ đến các anh chị các bài bài viết về Hoa Mai được sưu tẫm từ

 

Đất Việt và các trang khác

 

Các loại Mai

 

Hoa mai là một loại cây rừng thường chỉ có mặt ở những khu rừng nhiệt đới . Hoa trong rừng không có người trẩy lá như hoa trồng trong vườn th́ tự rụng một phần lá của ḿnh, rồi không hẹn từ những ngày giáp Tết bung hoa nở vàng, có khi kéo dài đến tháng giêng. Lịch sử của hoa mai lại dính đến tên của nhà thảo mộc người Pháp, ông Marmand . Trong cuộc hành tŕnh đến vùng núi Châu Phi (không thấy sách sử xác định vào thời điểm nào), ông chợt sửng sờ khi lạc vào một khu rừng với những cánh mai vàng nở, những cơn gió thổi qua khiến cho những cánh hoa lượn như bướm bay trước khi rơi xuống đất . Tên khoa học của hoa mai do chính ông đặt là Ochna Harmandits . Từ đó, những nhà thảo mộc học trong qúa tŕnh đi t́m các giống hoa mai, đă thống kê được trên 20 loài khác nhau . Có loại mai cánh lớn, mọc dày; có loại thật mỏng manh với những cánh nhẹ tênh . Có loại màu vàng đậm đà, loại phơn phớt vàng, loại màu trắng bạch ... .

 

Ở Việt Nam, nơi có nhiều hoa mai nhất là trong rừng Trường Sơn. Mai mọc trên rừng gọi là mai núi . Mai núi do phải chen t́m đất sống với những cây khác ở địa thế khắt nghiệt trong cuộc sinh tồn nên dáng cây đẹp, hoa nhiều cánh có loại qúy lên tới 12- 18 cánh . Một loại hoa khác mọc ở những triền cát, rừng ven biển được gọi là mai động. Mai động dáng cây suôn, trơn, hoa ra chi chít, cánh nhỏ.

Nha Trang, thành phố nổi tiếng với một giống mai tên Hoàng Mai, họ Lăo mai . Đây là loài hoa mai có cánh tṛn, (từ 12 cánh trở lên), nhụy đỏ, khi nở tỏa hương thơm. Cây gổ nhỏ mọc thành bụi.

 

 

 

Mai vàng thuộc họ Lăo mai, cây gổ nhỏ, thân, cành thưa dài, mềm mại hơn cành đào, và cũng rụng lá vào mùa Đông. Được gây trồng làm cảnh ở các chậu lớn hay cắt cành già lớn cắm lọ. Hoa mai vàng mọc thành chùm màu vàng tươi,cuống ngắn ở nách lá. Cánh đài 5, màu xanh bóng, dày, không che kín nụ. Cánh hoa (tràng) 5 - 10 (hiện nay nhà vườn đă tạo ra các cây mai vàng có số cánh rất nhiều: trên 20).

Mai vàng c̣n có giống sau khi hoa tàn, c̣n lại 5 đài, bầu noăn chuyển thành màu đỏ với những hạt lớn (3 - 10) dần từ màu xanh đến đen bóng, hạt già chín có thể đem gieo trồng được.

 

 

Mai Tứ Quư (Mai đỏ), họ Lăo mai, cao 1-5m, phân nhánh ít, tán thưa nhưng lá đậm nên khá xum xuê . Cành non màu nâu đỏ, lá cứng dày mép có răng cưa, răng có 1 gai nhọn nhỏ. Hoa màu vàng và nở nhiều vào mùa xuân (thường là được lặt lá vào mùa có nụ), nhưng đặt biệt là cây vẫn cho hoa, tuy ít, hầu như quanh năm. Và lâu lâu điểm trên cành 1 vài hoa màu đỏ  Qủa từ xanh chuyển sang đỏ tía, nhiều hạt . Cây trồng bằng hạt, dể nảy mầm, cây con mọc khỏe, chỉ cần đất tơi xốp và đủ nắng . Cây cho hoa và qủa đặc sắc gần như quanh năm nên làm cảnh rất thích hợp

 

 

 

Mai Chiếu Thủy, họ Trúc đào, được trồng làm cảnh, làm cây uốn thế . Cây gổ, nhiều cành nhánh nhỏ dễ uốn nắn và cắt tỉa . Lá mỏng, h́nh xoan thuôn gần như không cuống màu xanh bóng. Cụm hoa dạng xim thưa, mang hoa nhỏ có cuống dài buông chúc xuống, màu trắng x̣e rộng, rất thơm. Qủa đại 1 đôi màu xanh, dạng dài, hạt có lông mềm. Cây được trồng bằng hạt hay chiếc cành. Cây mọc khỏe, có thể bứng gốc để trơ rễ 1 ít ngày rồi trồng lại, cây vẫn sống. Cây có dáng đẹp, hoa thơm, mọc nơi cao ráo hay trong nước - càng lâu năm dáng càng đẹp. Thường chọn chủng có lá nhỏ hơn để làm cảnh ở chậu (Cẩm mai).

 

 

 

 

  

Đầu năm ,xin kính chúc các anh chị Exryu và qúy quyến một năm mới an khang

và thịnh vượng

 

Vũ Quyên