Xe hơi: lịch chăm sóc và bảo tŕ
Friday, June 24, 2005

Để trả lời thắc mắc chung của một số bạn đọc về lịch bảo tŕ các cơ phận xe hơi, chúng tôi xin tŕnh bày biểu đồ của Car Care Council - một tổ chức bao gồm những nhà lănh đạo trong kỹ nghệ chăm sóc và bảo tŕ xe hơi tại Hoa Kỳ.

Phần 1 bao gồm những yếu tố cần kiểm tra theo định kỳ, phần 2 sẽ nói thêm về chi tiết kiểm tra. Và sau cùng, trong phần 3, xin giới thiệu một vài con số thống kê về việc những người lái xe ở Mỹ thực tế đă chăm sóc chiếc xe của ḿnh như thế nào:

I - Những Yếu Tố Cần Kiểm Tra Theo Định Kỳ

- Kiểm Tra 3 tháng một lần hoặc mỗi 3,000 dặm các yếu tố sau đây:

Dầu Hộp Số (transmission fluid); B́nh Điện và các dây nối (battery and cables); Hệ Thống Dây Kéo (belts); Bộ Lọc Khí Vào Trong Máy (Engine Air Filter); Thay Nhớt Máy và Bộ Lọc Nhớt (Engine Oil and Filter); Ống Bô và Hệ Thống Thoát Khí (Exhaust); Bộ Lọc Xăng (Fuel Filter); Các Ống Dẫn (Hoses); Đèn (Lights); Dầu Tay Lái Tự Động (Power Steering Fluid); Kiểm Tra Áp Suất Trong Lốp Xe và T́nh Trạng Lốp; Xem Lại Nước Rửa Kiếng Chắn Gió.

- Kiểm tra 12 tháng một lần/hoặc 12,000 dặm các yếu tố sau đây:

Thắng (Brakes); Nước Làm Mát Máy (Coolant, Antifreeze); Bu gi đánh lửa (Spark Plugs); Tay Lái và Hệ Thống Nhún (Steering and Suspension.)

II - Chi tiết cần kiểm tra

1 - Dầu Hộp Số Tự Động (Automatic Transmission Fluid)

Kiểm tra dầu hộp số trong lúc xe đang nổ máy và để cần gạt ở số P (Park = Đậu Xe.) Nếu thấy mực dầu thấp, th́ đổ thêm loại dầu hộp số tự động thích hợp, như được hướng dẫn trong sách kim chỉ nam kèm theo xe, hoặc theo vệt ghi trên que thăm dầu. Để bảo đảm sự vận hành tốt đẹp của xe, thay dầu hộp số cứ 2 năm một lần, hoặc mỗi 24,000 dặm tới 30,000 dặm.

2 - B́nh Điện và Dây Nối (Battery and Cables)

B́nh điện phải gắn vào vị trí một cách an toàn. Các cọc b́nh phải sạch, chặt và không có dấu vết rỉ sét ăn ṃn. Nếu b́nh diện đă xài được 3 năm hoặc lâu hơn, có nhiều khả năng b́nh không c̣n hoạt động điều ḥa. Nếu thấy có triệu chứng ǵ, hoặc máy “đề” không nổ, cần phải nghĩ ngay tới b́nh điện, và đi thay b́nh khác khi cần thiết.

3 - Hệ thống dây kéo (Belts)

Kiểm tra lại hệ thống dây kéo xem có lỏng không, có sờn không, có sượng hoặc nổi sần ở đâu không. Thay thế ngay khi thấy ống bị rạn, sổ lớp chỉ bên trong, hoặc bất cứ một dấu hiệu suy ṃn quá đáng. Nên thay dây kéo theo định kỳ như sách kim chỉ nam hướng dẫn. Cụ thể, cứ mỗi 60,000 hoặc 90,000 dặm nên thay một lần. Dây kéo hư hại không được thay như yêu cầu có thể khiến xe chết máy giữa đường (breakdown) hoặc hư hại đầu máy.

4 - Lau xe và đánh bóng xe

Nước sơn sở dĩ sáng bóng là v́ lớp sáp đặc biệt đánh bên ngoài sơn. Để bảo tŕ lớp sáp này, chỉ nên dùng các loại dầu hoặc xà bông riêng để rửa xe, đừng dùng loại xà bông rửa chén. Đánh bóng bằng sáp ít nhất 2 lần một năm để bảo tŕ lớp áo bên ngoài.

5 - Nước Coolant (Antifreeze)

Thăm mực nước ở b́nh chứa (reservoir). Đừng bao giờ mở nắp b́nh khi vừa đậu xe lại, máy c̣n nóng. Nếu nước thấp, hăy pha dung dịch theo công thức 50% antifreeze thích hợp và 50% nước cất (distilled water). Thay nước và súc b́nh mỗi năm một lần.

6 - Kiểm Tra Màng Lọc Đưa Khí Vào Trong Máy (Engine Air Filter):

Kiểm tra màng lọc này mỗi lần thay nhớt. Thay màng lọc mỗi năm một lần, hoặc khi bị ṛ, ṃn, thấm nước hoặc thấm dầu, bẩn hoặc tỏ ra dấu hiệu hao ṃn.

7 - Thay Nhớt và Bộ Lọc Nhớt (Oil and Filter)

Đây là công tác quan trọng và phổ thông nhất. Kiểm tra nhớt mỗi lần đi đổ xăng. Để bảo đảm tuổi thọ tối đa của máy, thay nhớt và bộ lọc nhớt cứ mỗi 3 tháng một lần, hoặc mỗi 3,000 dặm. Dùng đúng loại nhớt thích hợp như hướng dẫn trong sách kim chỉ nam.

8 - Hệ Thống Khí Thải (Exhaust)

Kiểm tra lỗ ṛ, chỗ thủng hoặc các dây đeo ống bô có c̣n chắc không, nếu bất chợt nghe thấy tiếng ồn bất thường. Nếu hệ thống thoát khí thải bị ṛ, đây là một điều rất nguy hiểm, cần phải được chỉnh ngay không chậm trễ.

9 - Bộ Lọc Xăng (Fuel Filter):

Kiểm tra bộ lọc xăng mỗi lần thay nhớt. Nếu thấy nghẹt hoặc có thấm nước th́ thay ngay. Không có vấn đề ǵ vẫn phải thay một năm một lần nếu xe chạy bằng Carburetor (bộ phận chế ḥa khí, pha xăng với khí để tạo thành hỗn hợp nổ). Nếu xe chạy bằng Fuel Injection, th́ bộ lọc xăng cần phải được thay mỗi 2 năm hoặc mỗi 24,000 dặm.

10 - Dầu Tay Lái Tự Động (Power Steering Fluid)

Kiểm tra dầu tay lái tự động khi xe c̣n nóng máy. Dùng đúng loại dầu thích hợp để châm thêm nếu thấy thiếu. Nếu phải châm dầu thường xuyên, đó là dấu hiệu hộp dầu bị ṛ. Cần kiểm tra để thay thế ngay khi cần thiết.

11 - Bu-gi đánh lửa (Spark Plugs)

Trung b́nh, bu gi cần được thay trong khoảng 30,000 và 100,000 dặm, tùy từng loại xe và loại bu-gi. Xem sách hướng dẫn để biết đúng loại bu-gi cần thiết.

12 - Tay lái và bộ nhún

Mỗi năm kiểm tra một lần, xem hệ thống ống nhún (gồm shock absorbers, struts. . . ) Dấu hiệu bộ nhún ṃn được biểu lộ qua việc lốp ṃn không đều, và xe nảy mạnh mỗi khi chạy qua mô (bumps), lũng (dip) hoặc ổ gà.

13 - Áp suất bánh xe và t́nh trạng bánh

Kiểm tra tất cả các bánh xe, kể cả bánh dự pḥng (spare tire) xem có đủ hơi hay không, mỗi khi đi đổ xăng. Kiểm tra các đường ren trên bánh xem có ṃn đều không, có bị cắt hoặc bị trầy ở thành bánh xe hay không.

Bơm bánh cho đủ hơi và luôn luôn duy tŕ mức áp suất cần thiết trong bánh xe.

14 - Nước rửa kính chắn gió (Windshield Washer Fluid)

Kiểm tra mực nước mỗi tháng. Nhiều loại xe có 2 b́nh chứa. Nếu hết nước th́ phải mua đúng loại nước thích hợp. Đừng dùng nước từ ṿi trong nhà.

III - Thực tế, chúng ta săn sóc xe ra sao?

Xem vào lịch bảo tŕ trên đây, tôi biết có nhiều người sẽ giật ḿnh tự trách, “Trời đất, vậy mà ḿnh có để ư bao giờ đâu? Thấy chiếc “xế hộp” quá dễ dăi và trung thành, th́ xài chớ biết đâu nó cũng cần săn sóc?” Nhưng thế nào cũng có bạn quay ra trách chúng tôi là “Rách . . . việc, bộ không c̣n việc ǵ làm nữa hay sao mà cứ phải bới ra mấy thứ đó?”

Thưa bạn, cái xe đúng là ḿnh. . . đồng da sắt thật. Thường th́ nó rất biết thân phận, tự vận hành và âm thầm phục vụ. Nhưng là tổng ḥa của một cấu trúc rất tinh vi và tế nhị, lại phải làm việc lâu ngày, chịu đựng mưa nắng, gió sương, chắc chắn nó phải hao ṃn. Đâu có ǵ ở trên đời này tránh khỏi hao ṃn phải không bạn?

Hầu như tất cả chúng ta đều cần xe, nhưng những người săn sóc xe đúng mức thực sự không có mấy. V́ không biết cũng có, nhưng v́ không quan tâm th́ nhiều hơn.

Bạn có biết thống kê trong Tháng Toàn Quốc Chăm Sóc Xe (National Car Care Month) năm ngoái nói ǵ không? Có tới 87% chủ xe rớt điểm về bảo tŕ! Nghĩa là cứ 100 người đem xe đến kiểm tra th́ có 87 người vi phạm một lỗi ǵ đó về bảo tŕ.

Con số 87% thực là quá lớn. Nếu cái xe mà có chút t́nh cảm chắc hẳn cũng buồn v́ không ngờ chúng ta lại ơ hờ với nó như vậy. Bạn không tin ư? Th́ đây, các con số thống kê chi tiết:

1 - Số người rớt điểm bảo tŕ v́ không thay dầu nhớt, hoặc cứ để xe chạy với mức dầu nhớt quá thấp:

- Nhớt máy: 33%

- Nước Coolant: 29%

- Dầu Hộp Số: 29%

- Nước Rửa Kiếng Chắn Gió: 28%

- Dầu Thắng: 26%

- Dầu Tay Lái Tự Động: 22%

2 - Số người rớt điểm bảo tŕ v́ không thay các bộ phận khác:

- Bộ Lọc Khí: 25%

- Dây Kéo (belt): 25%

- Hệ Thống Ống Dẫn (Hoses) 13%

3 - Số người rớt điểm bảo tŕ v́ lốp xe non hơi (hoặc quá cứng): 26% . . .

Liệt kê một số điểm phổ thông trong những nguyên nhân rớt điểm, hy vọng khơi gợi trong tâm thức chúng ta một ư thức về bảo tŕ và chăm sóc xe. Những bài viết ngắn ngủi này thực sự chẳng cung cấp được bao nhiêu kiến thức. Sự t́m ṭi và tự học hỏi mới thúc đẩy chúng ta đi sâu vào khu rừng mênh mông, khám phá và làm quen với một người bạn thực ra đă gần gũi với chúng ta từ lâu: Chiếc xe hơi trong sân nhà.

PHẠM Đ̀NH

dinhcpham@yahoo.com  (NguoiViet Online)