FAST  FOOD  hay  FAT  FOOD

Nguyễn thượng Chánh, DVM

15 tháng 12 năm 2005

Fast food là một hiện tượng đặc thù của xă hội Bắc Mỹ. Chỉ riêng tại Hoa Kỳ cũng có trên 300.000 nhà hàng Fast Food các loại.  V́ sao kỹ nghệ nầy quá phổ biến như vậy ? Câu trả lời đơn giản là, ăn Fast Food vừa ngon, vừa tiện, vừa nhanh và lại cũng vừa túi tiền của mọi người. Fast Food không ngừng phát triển và bành trướng thêm lên mỗi ngày. Sự thành công nầy một phần củng nhờ tính chất b́nh dân của nó, và cũng như sự đáp ứng mạnh mẽ của quần chúng các giới, nhất là giới choai choai và trẻ em. Nói về quảng cáo, khuyến măi th́ rất là khoa học và cũng rất táo bạo. Mua một tặng  một, mua món nầy tặng thêm món khác,  tặng phiếu ăn  miễn phí, tặng phiếu đổ xăng, xổ số rút thăm trúng  quà  hoặc trúng những  giăi thưởng đáng giá như những chuyến du lịch  chẳng  hạn.Ngoài ra họ cũng thường nhắm mục tiêu quảng cáo vào giới khách hàng trẻ tuổi và giới thiếu nhi, như tặng đồ chơi, h́nh tượng, posters mang h́nh các tài tử, các lực sĩ sáng chói.  Họ cũng  đôi khi bảo trợ các cuộc tranh tài thể thao, các công tŕnh có tính cách phúc lợi công cộng tại địa phương  vv….. Họ thường xuyên nghiên cứu thêm những sản phẩm mới, những món ăn mới lạ. Fast Food ngày nay đă vượt khỏi ranh giới Bắc Mỹ để có mặt khắp năm châu bốn biển. Fast Food đă trở thành một  sắc thái tiêu biểu trong cuộc sống  của chúng ta. Kỹ nghệ Fast Food  được trang bị với đầy đủ các  pḥng thí nghiệm về dinh dưỡng thật tiên tiến, họ có trung tâm nghiên cứu và huấn luyện nhân viên,  họ có cả nông trại để sản xuất  nguyên vật liệu ngỏ hầu đáp ứng  các yêu cầu của thị trường. Đọc đến đây chắc các bạn củng đả h́nh dung được một vài tên tuổi  nổi bật của ngành kỹ nghệ thức ăn nhanh nầy rồi.

Mặt  Trái  Của Fast Food

Các nhà dinh dưỡng học đều cho rằng Fast Food chứa nhiều Calories  ( ăn nhiều dễ bị mập ph́ đó ! ), nhiều đường, nhiều muối sodium, nhiều chất béo, cũng như nhiều cholesterol. Ăn Fast Food thường xuyên rất có thể có hại cho sức khỏe.

Calories  :  để duy tŕ một sức khỏe tốt, The American Heart Association khuyến cáo mỗi ngày  chúng ta cần  :

 -tổng số Calories do thức ăn,thức uống đem vào là 2000 Calories, trong số nầy năng lượng do chất béo tạo ra phải ít hơn 30 %. Nên hạn chế số chất béo ăn vào  không được hơn 70 gr / ngày  ( 1 gr chất béo tạo ra 9 Cal ). Muốn tính nhu cầu năng lượng  th́ lấy  số cân nặng bằng pounds nhân cho 15  cho người năng hoạt động  và cho 13 nếu là người tà tà ít hoạt động.

- Cholesterol do thức ăn  mang vào không được quá 300 mg.

Các chất bột đường ( carbohydrate ),   đạm  ( Protein ), và chất béo ( Lipid, fat )   đều tạo ra năng lượng Calories. Trên nguyên tắc, nếu số Calories ăn vào nhiều hơn nhu cầu cần thiết th́ sẽ dễ bị lên cân và mập ph́ ra. Muốn giảm cân th́ phải ăn ít lại hoặc phải vận động hay tập thể dục thường  xuyên để đốt bớt  số Calories  thặng dư.

Đường và chất bột đường  ( Carbohydrate) :  đường( sucrose, saccharose )  thường có nhiều trong bánh, kẹo, cà rem, chocolat và trong các loại nước ngọt có gaz.  Trong sửa ḅ, đường là lactose, và đường của trái cây là fructose. Chất bột đường là  tinh bột,  bánh ḿ, khoai tây  và các loại pasta vv…. Về mặt năng lượng, mỗi 1 gr đường hoặc chất bột đường đều tạo ra  4 Calories ( kcal). Mỗi lon Coca hay Pepsi 355ml, loại regular có chứa  lối 8- 9 muổng café đường, với số năng lượng tạo ra là khoăng 180 Cal. Vấn đề quan trọng của fast food là những loại thực phẩm có  glycemic index ( GI ) quá cao. GI hay chỉ số đường lượng  tức  vận tốc chuyễn hóa của đường hay carbohydrate ra thành glucose để vào trong máu. Một thức ăn có GI càng cao th́ đường lượng ( glycemia ) trong máu càng tăng nhanh. Trong fast food, những thực phẩm có GI cao là các loại đường cát,  bánh ḿ và các loại bánh  làm từ bột quá  trắng, quá nhuyễn và quá tinh khiết, các loại nước ngọt như coca, pepsi, các loại bánh biscuits,cookies, crackers, khoai tây, chip, fries, donuts, muffins, bagel, và beer ( có đường  maltose) Đường lượng tăng càng nhanh th́ tuyến tụy tạng ( pancreas ) tiết càng nhiều Insulin  để giúp đem glucose vào tế bào  nhằm mục đích tạo năng lượng và rút đường huyết xuống mức b́nh thường. Ở bệnh tiểu đường loại II, tức bệnh chúng ta thường gặp nhất,  tế bào đôi khi thay đổi  “ ổ khóa” nên “ch́a khóa” Insulin không thể mở cửa để đem đủ số glucose cần thiết vào trong tế bào người ta gọi là Insulin Intolerance.Glucose trong máu c̣n quá nhiều( hyperglycemia)  nên tụy tạng vẫn phải  tiếp tục tiết thêm Insulin hoài(hyperinsulinism). T́nh trạng nầy càng trầm trọng hơn đối với những người đă bị mập ph́ sẵn cũng như đối với người ít chịu vận động và tập thể dục thường xuyên. Insulin, không những chỉ giúp đem glucose vào tế bào, mà nó cũng c̣n làm giới hạn  việc loại bỏ chất béo trong cơ thể.. Ngoài ra   sau bửa ăn, chất bột đường carbohydrate cũng kích thích cỏ thể sản xuất ra chất enzyme Lipoprotein lipase ( LPL ). Chất nầy có khuynh hướng làm gia tăng sự tích tụ và tồn trữ của mỡ.

Muối Sodium. Hằng ngày chúng ta đều cần một lượng muối tối thiểu để thay thế và bù đắp lượng sodium đă được cơ thể sử dụng trong công việc biến dưỡng của nó.Đây là muối ăn  sodium chloride  mà chúng ta dùng để nêm nếm đồ ăn.

Nhu cầu sodium của cơ thể là từ 1000-3000mg/ ngày, tương đương với  ½ - 1   muỗng café muối bọt. Muối  bếp  chứa 40% sodium. Sodium không những chỉ có ở muối ăn  mà thôi, chúng c̣n có thể hiện diện dưới dạng muối ẩn trong các loại thực phẩm biến chế theo lối công nghiệp, trong thịt nguội, trong đồ hộp  như sodium benzoate, sodium nitrite ( trong sausage, hot dog, smoked meat, salami, lạp xưỡng  vv… ), sodium acid pyrophosphate, sodium bicarbonate ( bột nổi để làm bánh, baking powder ),  sodium phosphate và monosodium glutamate ( MSG )  tức là bột ngọt. Ăn nhiều muối quá có thể có hại cho tim, cho thận  và có thể làm gia tăng áp suất động mạch  dễ  đưa đến tai biến mạch máu năo( stroke, accident vasculaire cérébral,AVC).

  Chất béo băo ḥa ( saturated fat ) :   thực phẩm  chứa nhiều chất béo là nguyên nhân làm gia tăng lượng cholesterol trong máu, làm xơ cứng động mạch (atherosclerosis), làm tăng áp huyết, làm tắc  nghẻn mạch  vành nuôi tim, dẩn đến các bệnh chứng về tim mạch như làm đau thắt  ngực (infarctus),   hoặc  gây tai biến mạch máu năo. Chất béo băo ḥa là chất béo xấu. Loại nầy thường có nhiều trong thịt,mỡ  của các loài động vật, và trong bơ sữa. Thực vật chứa rất ít chất béo băo ḥa, ngoại trừ dầu dừa  ( coconut oil) nước cốt dừa ( coconut cream, coconut milk ) và dầu cọ ( palm oil ) đều chứa một tỷ lệ chất béo băo ḥa thật là cao. Hăy cẩn thận đối với 3 chất nầy.

Cholesterol  là ǵ  ?   Đây là một loại chất béo. Cholesterol không tạo ra năng lượng. Nhiệm vụ của  cholesterol là giúp tạo ra những hormons  (estrogen, androgen, progesteron, cortison vv… ) Cholesterol cần thiết cho hoạt động của  hệ thần kinh, cho sự thành lập màng tế bào, cũng như trong việc sản xuất ra các muối mật  giúp tiêu hóa. Phần lớn 80 % Cholesterol do gan sản xuất ra, phần c̣n lại do thực phẩm gốc động vật  đem vào  từ bên ngoài. Cholesterol có nhiều trong thịt, mỡ, da gà, trong đồ ḷng (tim, gan, bao tử, thận,óc ), trong cá, trong tôm, tép,cua, ṣ, trong ḷng đỏ hột gà, trong sửa ḅ, bơ,  fromage,  crème vv…. Chất béo băo ḥa có khuynh hướng kích thích gan sản xuất thêm nhiều cholesterol và làm tăng hàm lượng chất nầy trong máu. Ở người có sức khỏe tốt,  cơ thể tự điều tiết  sự sản xuất cholesterol và giử hàm lượng ở mức độ b́nh thường. Trong máu, cholesterol được chuyển vận  bởi 2 loại Lipoprotein. Nếu được chuyển vận  bằng loại Lipoprotein có tỷ trọng cao th́ được gọi là high density lipoprotein ( HDL),đó là cholesterol tốt. Ngược lại, nếu được Lipoprotein có tỷ trọng thấp, low density lipoprotein ( LDL ) chở th́ gọi là cholesterol xấu. Một tỷ lệ cholesterol xấu quá cao, là một trong nhiều nguyên  đưa đến  t́nh trạng nghẻn mạch và các bệnh chứng về tim mạch nói chung.. Cholesterol tốt HDL, giúp vào việc chuyễn vận  cholesterol xấu từ mạch máu để đem bớt về gan.

Triglyceride là ǵ  ?   là một loại  chất béo rất cần thiết cho cơ thể và là nguồn năng lượng chính yếu được dự trữ trong các mô mỡ.Trigyceride  phần lớn do thực phẩm mang vào và phần c̣n lại do cơ thể tự tổng hợp qua tiến tŕnh chuyển hóa năng lượng. Trong máu, Triglyceride được 1 loại lipoprotein có tỷ  trọng thật thấp chuyễn vận, đó là VLDL ( very low density lipoprotein ).  Cũng như chất béo bảo ḥa, triglyceride là 1 loại lipid rất xấu. Hàm lượng Triglyceride cao trong máu sẽ dẩn đến các bệnh về tim mach. Bánh, kẹo ngọt, đường và rượu đóng vai tṛ quan trọng trong việc làm tăng Triglyceride trong máu. Vận động và tập thể dục thường xuyên sẽ làm giảm Triglyceride xuống đồng thời cũng giúp làm tăng cholesterol tốt lên và làm giảm cholesterol xấu xuống.

Chất béo Trans ( trans fat ) là ǵ  ? Kỹ nghệ thực phẩm và bánh kẹo  thường sử dụng những loại dầu thực vật đặc biệt trong việc  sản xuất.  Các dầu nầy được cho thêm Hydrogen  qua phương pháp Hydrogenation, nhầm mục đích đem chúng từ thể lơng sang thể bán lơng hoặc thể rắn chắc.  Đặc điễm của  của dầu hydrogenated  là giúp cho món hàng không trĩnh mỡ,  tươi ráo và hấp dẩn người tiêu thụ. Phương pháp  hydrogenation  đă làm sản sinh ra một loại chất béo không băo ḥa rất xấu, đó là trans fat. Nếu các bạn thấy trên nhăn hiệu sản phẩm có đề những câu như Shortening, hydrogenated, partially hydrogenated vegetable oil  th́ chắc chắn là nó có chứa cả khối trans fat trong  đó rồi. Trên nhản hiệu dinh dưỡng ( Nutrition Facts)  chúng ta thường thấy có  ghi Total fats  (tổng số chất béo ), Saturated ( chất béo bảo ḥa ),  cholesterol, monounsaturated ( (chất béo không bảo ḥa dạng đơn thể,  có nhiều trong dầu olive, dầu canola hay colza ) và polyunsaturated ( không bảo ḥa dạng đa thể, có nhiều trong dầu hoa hướng dương sunflower, dầu đậu nành soya,dầu bắp  ). Tại Canada, bắt đầu từ năm 2006, chất béo Trans phải được ghi trên nhản hiệu sản phẩm.  Chất béo không băo ḥa ( unsaturated) có nhiều trong các loại dầu thực vật, được xem như những chất béo tốt. Trans fat có rất nhiều trong bánh ngọt,  donuts, muffins, trong các loại kẹo, chocolat, chips, cookies, crackers, bánh ḿ croissant, peanut butter, và cả trong margarine loại cứng được làm từ dầu hydrogenated vegetable oil   và vv….. Chất béo bảo ḥa và trans fat, cả hai đều rất xấu.

Vài con số tiêu biểu

Mc Donald’s :

                 *   Hamburger  ( 101 g )   Calories 246,  Fat 7.9, Carbohydrate 31 g

                 *  Cheeseburger ( 121 g)  Cal 320, Fat 13 g, Carb 35 g

                 *  QuarterPound with cheese  (200 g), Cal 530, Fat 30 g, Carb 38 g

                 *  Big Mac  (216 g )     Cal 560, Fat 31g, Carb 45 g

                 *  Chicken Mc Nugget ( 6)  Cal 290, Fat 17 g, Carb 15 g

                 * Egg Mc Muffin ( 136 g )   Cal 290, Fat 12 g, Carb 27 g

                 *  Fries   ( medium,111 g)   Cal 354, Fat 17 g, Carb 47 g

Burger King :

·        Whopper ( 270 g )  Cal 640, Fat 39 g, Carb 45 g

·        Whopper with cheese  Cal 1010, Fat 67 g, Carb 47 g

·        Big fish Sandwich      Cal 720, Fat 43 g, Carb 59 g

·        French fries ( 116 g )    Cal 400, Fat 21g,  Carb 50 g

·        Chocolate shake ( 284  g)  Cal 320, Fat 7 g, Carb 54 g

KFC  :

·        Chicken breast ( 153 g )  Cal 400, Fat 24g,  Carb 16 g

·        Cole Slaw  (  142 g )       Cal 180,  Fat 9 g, Carb 21 g

Domino’s Pizza :

 * 1 slice thin crust cheese ( 99 g )  Cal 253, Fat 11 g, Carb 29 g

Taco Bell  :

·        Burrito Supreme ( 9 oz )  Cal 440, Fat 19g, Carb 51 g

·        Taco Salad ( 19 oz )  Cal 850, Fat 52 g, Carb 65 g

Subway :

·        6” Classic Italian sandwich  Cal 688, Fat 39g, Carb 47 g

Fast food hay Junk food  ?

  Food ( tạp phẩm ? ) là danh từ người ta thường dùng để gán cho các loại thức ăn và thức uống vô bổ  v́ chúng chứa toàn là colories rơng ( empty calories ). Nét chính của junk food là nhiều đường  ( bánh,kẹo, chocolat ), nhiều mỡ dầu, nhiều hóa chất băo quăn, nhiều muối ( thí dụ các gói Chip ), nhiều gaz ( pepsi, coke, soda vv…) nhưng lại chứa rất ít, hoặc không có các chất xơ, khoáng và vitamins. Thật ra rất khó phân biệt ranh giới giữa junk food và fast food. Junk food có thể là fast food và ngược lại.  Xả hội Âu Mỹ  đă bị Fast food và junk food tràn ngập khắp mọi nơi.        

Fast food và Slow food

Phong trào Slow food ( thức  ăn chậm ) đă  được khởi xướng lên đầu tiên ở bên Ư vào năm 1989.Ngày nay, phong trào nầy đă lan rộng khắp thế giới. phương châm của họ là : Ê ! hăy chậm chậm lại nào.( Stop, slow down ). Hăy sống cho thoải mái, cho chậm răi để có th́ giờ thưởng thức đúng mức hương vị các món ăn thuần túy  của quê hương ḿnh.Đối với Tây phương họ kêu gọi mọi người nên trở về nguồn với những món ăn chế biến từ những nguyên vật liệu nuôi trồng  theo lối thiên nhiên không có trụ sinh và hóa chất nào cả. Họ hô hào mọi người hăy tẩy chay Fast food, v́ chúng chỉ là  sản phẩm của kỹ nghệ mà thôi. Họ cho rằng,Fast food đă tước mất cái gu,cái tính chất riêng biệt ở mỗi cá nhân chúng ta. Thật vậy, ăn môt cái big Mac ở New York, ở Montréal hay ở Paris cũng không có mấy ǵ khác nhau cả.Trên lư thuyết th́ slow food cũng có lư, nhưng không thực tế, có vẻ mơ hồ quá. Ai dám cam đoan slow food là những món ăn hoàn toàn tinh khiết và tốt cho sức khỏe. Mỡ, dầu, đường, muối, nếu bị lạm dụng,th́ dù là fast food hay ở slow food chúng đều nguy   hại cho sức khỏe y nhau. Vấn đề quan trọng nhất là làm sao thay đổi được  cách sống, nếp sinh hoạt của mọi người cũng như phải làm thể nào để họ thay đổi  cách suy nghĩ  để có ư thức hơn trong vấn đề ăn uống. Không phải là chuyện dễ đâu.

Tham  thực cực thân

  Tại Hoa Kỳ, cứ bốn người th́ có một người mập ph́.T́nh trạng nầy càng đáng ngại hơn ở giới  trẻ. Từ 20 năm nay số trẻ em mập đă tăng gấp đôi. Cơ quan Y Tế  quốc tế ( WHO ) gọi hiện tượng nầy là dịch mập ph́. Một số bệnh ngày xưa chỉ thấy ở người lớn, như bệnh tiểu đường loại II, nay cũng thấy xuất hiện lác đác ở trẻ con. Mọi người đều cho rằng chính Fast food là một trong những nguyên nhân gây mập ph́. Thật vậy, Fast food làm cho con người ghiền cái ngọt và cái  béo. Các khẩu  phần Fast food bán ra không ngừng gia tăng khối lượng và kích thước thêm lên măi để trở thành quá khổ  supersize. Mua những phần thức ăn nầy có lợi hơn về giá cả so với những phần b́nh thường. Mua theo lối tam hợp ( TRIO ),như BigMac+Coke+Fries cũng có lợi hơn là mua riêng rẻ từng món một. Mua 1 cái Pizza Xtra Large được tặng thêm chai 2L Pepsi, và món hàng được đem giao tận nhà trong ṿng có 30 phút… Bạn đi Ciné, chỉ được quyền đem vào rạp hát những thức ăn thức uống do  chính họ bán ra ngay tại cửa rạp mà thôi, mà món nào món nấy, chẳng hạn   như thùng bắp rang popcorn đầy bơ,  bự tổ chẳng thấy mà phát sợ đi. Người tiêu thụ riết rồi củng quen mắt với những món Fast food  khổng lồ nầy, và thấy chúng củng b́nh thường. Ăn nhiều, ăn thường xuyên th́ dễ mập và dễ bệnh mà thôi. Vậy thế nào gọi là mập ph́ ?  Người ta sử dụng công thức  BMI (body mass index ) để tính.

                                                           Cân nặng  kg       

             BMI   =  ……………… …………………………………………x 10 000                                                                   

                                 ( chiều cao tính bằng cm ) X   ( chiều cao  tính bằng cm)

Ở người trưởng thành    BMI  =18.5- 24.9   tốt, b́nh thường  ( normal   )                         

                                     BMI  = 25 – 29.9    thừa cân, dư kí, mát da mát thịt   (overweight), cẩn thận.

                                     BMI = từ 30 trở lên, mập ph́ ( obesity), nguy hiểm, coi chừng bệnh  đó

                                     BMI = dưới 18.5, ốm quá,  thiếu cân, suy dinh dưỡng  (underweight).  .

BMI chỉ cho chúng ta 1 ư niệm tương đối về t́nh trạng mập ốm mà thôi. Một lực sĩ vai u thịt bắp có thể có cùng trị số BMI như một người b́nh thường, nhưng chúng ta  không thể đánh giá sức khỏe của họ giống nhau được, v́ tỷ lệ phân bố chất mỡ trong cơ thể của họ khác biệt nhau. Tỷ lệ mỡ trung b́nh của nam là 18%-22%, của nữ là 20%-27%. Nếu tỷ lệ nầy vượt trên 25 % ở đàn ông và trên 30 % ở đàn bà th́ không tốt, có nhiều nguy cơ bệnh tật. Ngoài ra cũng có thể sử dụng tỷ lệ đo ṿng eo và ṿng mông ( WHR- Waist Hip Ratio ). WHR phải dưới 0.85 ở  các bà,và dưới 0.95 ở các ông. Chĩ số nầy càng lớn th́ nguy cơ các bệnh về tim mạch, áp huyết,cholesterol, tai biến mạch máu năo và bệnh tiểu đường càng cao. Mập bụng, c̣n gọi là bụng bia, thùng nước lèo  to  có dạng trái táo ( apple shape ) nguy hiểm hơn mập ở mông và đùi, có dạng trái lê ( pear shape ). Các ông thường mập theo dạng trái táo c̣n các bà th́ thường mập kiểu trái lê. Theo thống kê, bệnh mập ph́ hằng năm đă giết hại vào khoảng 300.000 người tại Hoa kỳ,  đồng thời nó cũng kéo theo  một y phí khoảng 100 tĩ  dollars. 13% trẻ em sống tại Mỹ Quốc đều bị mập ph́. Một hai năm về trước, một số người mập ở Hoa Kỳ đă lôi các nhà hàng nổi tiếng trong lănh vực Fast food ra ṭa để mong xin được bồi thường thiệt hại. Nhưng chuyện cũng không có kết quả v́ ṭa án đă bác bỏ lời buộc tội của họ.Kỹ nghệ Fast food quả thật  rất là mạnh. Một dự luật đă được họ vận động để đệ nạp lên thượng viện Hoa Kỳ nhằm mục đích miễn trách nhiệm cho kỹ nghệ Fast food về t́nh trạng mập ph́ trong xă hội. Lư luận của giới nầy là họ chỉ đáp ứng lại  luật cung cầu mà thôi. Người tiêu thụ có tự do và toàn quyền quyết định những ǵ ḿnh nên ăn. Nhà hàng Mc Do  cũng  có chủ trương giúp khách hàng trong việc lựa chọn những món ăn một cách sáng suốt. Tại mỗi địa điểm Mc Do đều có phổ biến bản  tài liệu về thành phần  dinh dưỡng  của tất cả các món ăn và thức uống cũng như của các nguyên vật liệu đă được sử dụng. Họ cũng có bán  những menu nhẹ ( Light, healthy ) ít mỡ, ít đường cho những ai quan tâm đến sức khỏe.

Sự  Chuyển   Biến  Của Nghành  Fast  Food

  Nhận thấy dân chúng càng ngày càng nhạy cảm đối với vấn đề ăn uống nên kỹ nghệ Fast Food cũng phải chuyển biến theo nhận thức mới của người tiêu thụ. Nhan nhăn người ta thấy xuất hiện những  mỹ từ mới trong menu  như : Santé,Healthy, Light, Low fat, Low carb  ( chứa ít chất bột đường), Low calories, Diet, Cholesterol free, Bio,Organic  ( thực phẩm được chế biến từ nguyên liệu được nuôi trồng 1 cách thiên nhiên, không có dùng trụ sinh hoặc  hóa chất ), no GMO, Genetically modified organism   ( không sử dụng những nguyên liệu đă bị làm thay đổi gene ),  Vegetarian,Veggie ( thực phẩm chay ), Hormon free ( thịt không có chứa hormon ), Vegetable & Grain fed chicken (gà nuôi toàn  bằng hạt, không có trộn thêm bột thịt,bột xương lấy từ thú vật  v́ sợ nhiễm bệnh ḅ điên ), và biết đâu trong tương lai cũng dám có  những câu quảng cáo như  BSE free (chỉ dùng thịt ḅ làm từ những thú khỏe mạnh không mắc phải  bệnh Ḅ điên ),  Hamburger not irradiated ( thịt không có bị xạ chiếu để diệt trùng  ) vv…..Chúng ta tự hỏi có phải thật sự họ quan tâm đến sức khỏe của người tiêu thụ hay đây cũng chỉ là một mánh khóe khuyến măi marketing  mà thôi.  

Kết  luận

  Cuộc sống quá ư là vội vàng gấp rút đă ảnh hưởng mạnh mẽ đến tập quán ăn uống của dân chúng tại Bắc Mỹ. Giới trẻ th́ làm biếng vận động, tối ngày cứ miệt mài trước màn ảnh tv hay  computer. Hậu quả tất yếu là đua đến hàng triệu người bị béo ph́, dư cân. Thời giờ là vàng bạc mà !  Các bệnh về tim mạch, áp huyết cao, cholesterol cao,  tiểu đường, cũng như một số bệnh cancer, như cancer ruột già,và cancer vú là chuyện đương nhiên mà thôi. Người Việt chúng ta, sống trên vùng đất nước nầy, ít nhiều cũng phải chịu cùng chung số phận trên. Trong mọi gia đ́nh, trong đám bạn bè gần xa, hoặc cả chính bạn và tôi củng đả bắt đầu có người bị vấn đề sức khỏe nầy nọ. Cholesterol cao,  áp huyết cao,và đường cao  là những  âu lo chánh của phần đông trong chúng ta.  Có rất nhiều người đă bị bệnh tiểu đường rồi, c̣n  không may mắn hơn th́ bị  cancer  hay  bị tai biến mạch máu năo, và trở thành phế nhân. Cũng có  người đă  viển du tiên cảnh từ lâu rồi. Ngoại trừ những người ăn uống theo chế độ “diet”, và những ai có vấn đề sức khoẻ nên phải kiêng cử nầy nọ, c̣n lại tuyệt đại đa số trong chúng ta thỉnh thoảng vẫn có thể ăn  Fast food một cách an tâm. Vấn đề là đừng nên ăn quá thường xuyên không tốt. Phải biết chọn những món thích hợp, ít mỡ dầu, ít đường, và nên ăn những phần nhỏ b́nh thường. Phải biết là dầu, mỡ, chất béo có rất nhiều trong khoai tây chiên ( fries ),  nói chung là trong các món chiên hoặc xào, trong lớp bột áo phía ngoài miếng thịt gà KFC, trong da gà.  fromage, sauce mayonnaise, các loại sauce sền sệt chua chua ngọt ngọt  để chế lên salade  và các món thịt nguội ( salami, bacon, ham, smoked meat, sausage) đều chứa rất nhiều chất béo. Ngoài ra củng nên cẩn thận với các món ăn của ta cũng như của các nhà hàng Tàu  có chứa  nhiều mỡ dầu  vv…Fast food cũng có khía cạnh hay của nó, đôi khi cũng rất tiện lợi cho mọi người. Như trường hợp th́nh ĺnh bị giữ lại hăng để làm thêm giờ phụ trội overtime, hoặc trường hợp bị người ta làm nủng, làm eo    hổng thèm nấu cơm đâu   ” th́  cũng không sao,  Sin Problema ! ḿnh cứ việc order  Pizza mà ăn tự nhiên không mặc cảm tội lỗi ǵ hết.

 Tham thực cực thân ! con người tự đào lấy mồ bằng chính răng của ḿnh. Thật vậy, các nhà khoa học đều nh́n nhận rằng hết 60% bệnh tật đều bắt nguồn từ thức ăn  và lối sống của con người mà ra. Nếu muốn sống lâu, sống khỏe th́ không ǵ xác đáng hơn là nên noi theo ư kiến rất hữu lư của bác sỉ Dewitt Goodman ( đại học Columbia )  :    Mỗi người phải  tự quyết định lấy và phải biết lựa chọn  giữa cái ngon, cái khoái khẩu  với cái tốt, cái bổ ích cho sức khỏe”./.

Montreal,  Dec 9, 2005

 


(*) Bài đă đăng trên Diễn Đàn Y Khoa # , post lại với sự đồng ư của Diễn Đàn Y Khoa :