CỐM VNG H NỘI

 

Ty bt

Trong bi thơ "Paris c g lạ khng em ?" của Nguyn Sa đoạn kết c cu:

"Vẫn hỏi lng mnh l hương cốm

Chả biết tay ai lm l sen ?..."

BS thấy hay nhưng vẫn khng mường tượng được tc giả muốn ni g ? Nhn lc rảnh vớ được tờ bo c bi ty bt của Băng Sơn viết "Cốm Vng H Nội", bi viết thật cng phu, sau khi đọc xong mới thấy bi thơ "Paris c g lạ khng em" của Nguyn Sa dụng chữ "hương cốm" với "l sen" thật ti tnh. Xin được post ln đy để cc bạn cng thưởng thức hương vị cốm vo cuối thu.

CỐM VNG H NỘI 

Hương vị ma thu

Những người H Nội đang ở xa, khi thu về c một lc no để lng mnh nhớ nhung về nơi c ma thu kỳ lạ? T cảm nhận được ngọn gi heo may trn ngập hồn mnh khi liễu buồn bung lệ bn Hồ Gươm, khi c những người từ đu khng biết, đi rong phố phường bn từng lồng chim ngi, loi chim chỉ xuất hiện mỗi độ thu về...

Ma trời ln cao, đất kh đi, cy tự nhuộm mnh cho l mang mu vng đỏ, lng người nhớ thương nhau, tm tri m tri kỷ, thanh tao th uống một tch c ph, dung tục th đến qun mộc tồn... ấy l lc c mn đặc biệt: Cốm Vng, chỉ ma thu H Nội c v ngon đến thế.

V cũng chỉ một lng cổ, huyện Từ Lim cổ, qu cửa Cầu Giấy mấy trăm bước chn, lng Dịch Vọng mới c thứ cốm vng như thế. Ngay cch đấy t lng, c lng Lũ cũng lm cốm, nhưng chỉ l mn qu rẻ cho trẻ em, cứng v bệch bạc, d đy l nơi chn nhau cắt rốn của nh thơ Nguyễn Siu trong bốn chữ xưng tụng của người đời cng với Cao B Qut "Thần Siu, Thnh Qut".

Cốm l qu khng phải để ăn nọ Ăn cốm l ăn ma thu vo lng, vo tm khảm. Ma thu H Nội trong veo như tm hồn thiếu nữ, thanh sạch, mt dịu như khng cht bụi trần, để con c chp L Ngư cũng phải vượt Vũ Mn mong ha thnh rồng. Sng bảng lảng sương, chiều du dịu nắng, đm m đềm ngọt ngo... trong khng gian huyền thoại đắm say ấy, sớm sớm những chuyến tu điện đầu tin rẽ sương từ Cầu Giấy vo Hng ẫy, Hng Bng, Bờ Hồ... c những b, những c hng cốm xuống tu, theo lối quen, tỏa hương thu vo mọi nẻọ.

t người cần rao. Ai cũng c khch quen, c khi quen đ mấy đời. Nếu l khch lạ cứ nhn chiếc đn gnh cong một đầu l biết. n gnh l cả gốc tre gi, đnh ln cả gốc, chẻ đi, dng từ đời mẹ, sang đời con, n như ci cu lim, cu bầu trời xuống ủ cho mềm cốm. Hai bn thng l từng lớp cốm xanh thoang thoảng hương la, mi ma phơi thc, cốm nằm mơ mng trong từng lớp l sen gi đượm thứ hương hoa dng hiến, hoặc l khoai ry xanh non, bng như một thứ xa- tanh (satin) mt mịn. Dm một dm, đặt vo lng bn tay, ngửa cổ, thả n vo đầu lưỡi, n sẽ tan, sẽ ngấm, sẽ th thầm thứ vị ngọt mềm của trời đất nước non, cả đầm sen ngan ngt, cả sng la r ro, cả mu my lng đng... v mơ mng nhớ đến một suối tc di thơm hương bồ kết của ai đ đang ngồi gi cốm trong đm trăng.

Ăn cốm l nhai từ từ, khoan thai, từng hạt ngọc xanh m dẹt, mềm m thơm, ngọt m mt. Khng thể ăn cốm m xới vo bt rồi la như ăn bn, ăn phở. Người H Nội ăn ring cốm, ăn một mnh cốm để tận hưởng sắc mu, hương vị thanh thot, tao nh đng l "ăn hương ăn hoa", ăn để mnh cũng biến hnh vo trời thu, hồn mnh lng du cng non nước...

Cũng c người thch ăn cốm với hồng ngọc l thứ hồng đỏ, ngọt sắc cho hai mu tương phản, nng đỡ m dương, hoặc ăn cốm với chuối tiu trứng cuốc, thứ chuối m chỉ ma thu mới vng ươm dệt thm từng đốm mu nu vo vỏ để quyến rũ mắt nhn v dng hương cho m tơi khứu gic, d ăn như thế cốm phải hy sinh một phần hương sắc.

Người H Nội cn ăn ch cốm, cốm xo, chả cốm... nhưng bnh cốm th cũng đ thnh nghệ thuật. Bnh cốm Nguyễn Ninh đường Hng Than, đ tiu biểu cho nghệ thuật chế biến mn ngon H Nội, thnh tấm lng thơm thảo của người con đi xa gửi về biếu mẹ cha luống tuổi, thnh sự mừng vui của những ngy su Tết.

C hng cốm xưa, đi chn đất, vấn vnh khăn nu, trn đầu đn gnh cong, cn tn ten chiếc chổi mới bện bằng rơm cốm.

Sau mấy chục ma thu chinh chiến, nay đất nước lặng im tiếng sng, cốm vng lại c mặt với miền Nam, mang theo gi thu H Nội, mang mu xanh v hương đất Bắc để ha với mưa nắng của miền Nam.

Khi la nếp uốn cu chưa chn vng, đ được tuốt mang về. Lng Dịch Vọng um tm tre trc, ngập trn trăng sng, đầy gi thu mt, điển hnh cho lng qu Việt Nam như ca dao, như cổ tch. Trong gi v trăng ấy, thc nếp được tuốt rồi được rang trn lửa củi, xong đem gi chy tay, rồi sng, rồi giần quay quay nh nhẹ m m... Lại gi, lại giần, sng. Hng chục lượt như thế, vỏ trấu bong ra, ci bổi tơi bời, hạt cốm dẹt mnh, bắt đầu tỏa hương vo ma tu lng xm. N cn được hồ thm cht l la cho thm xanh, cho đậm chất đ lm nn hạt la. Cuối cng những hạt ngọc mềm ấy được nằm mơ ngủ say trong l sen, l ry đ lau chi thật sạch, chờ chuyến xe điện đầu tin, ln đường vo phố. Thng tm qua lng Vng sẽ nghe được nhịp g, bộ g tiết tấu to nhỏ gần xa, vang vang v trầm đục, tiếng loạt xoạt của rơm xanh, tiếng r rầm của tay sn sảy...

Cốm khng thể ăn nhiều. C hng cốm cũng khng gnh đi nhiều, khng lặc l như c hng gạo, hng rau. V cốm cũng khng thể lm nhiều như sản phẩm bằng la nếp khc.

Cốm l hạt la nếp nhưng đ thnh kiếp khc. N l tinh hoa, l ti tnh, cũng chẳng giống bnh chưng bnh dầy... n l sng tạo đ ngn đời, từ nguyn thủy đến trường tồn dn tộc?

Nhiều năm cốm tưởng chừng bị mai một. May thay, ma thu vẫn xanh cng đất nước, cốm lại được sinh thnh, hồi xun, lại ti hồi cho lng người ngui ngoai thương nhớ.

Bạn phương trời, bao ma xa vắng! H Nội lại gởi l thư xanh bằng gi cốm l sen cho bạn đy, một cht "thời trn", một cu thơ lục bt bằng hương v vị... Hy nhận lấy bạn ơi, để nhớ về một ma thu H Nội đầy mỹ cảm...

Băng Sơn