Những bước chân tha phương

Nghề hủ tiếu gơ

 

Liêu Thái/Người Việt

 

Trần Quốc, 12 tuổi, người Nam Định, bưng hủ tiếu, gơ phách rao hủ tiếu cho ông bà chủ người Quảng Ngăi đă ba năm nay.

Chàng trai 15 tuổi này đang biểu diễn kỹ thuật bưng hủ tiếu tay phải có lúc bưng 3 tô 1 lần của ḿnh.

Sau một hồi ngồi buồn ủ rũ, than thở với tôi: “Em làm mất xe đạp rồi, tháng này bị trừ hết 100 ngàn đồng, buồn quá, nhưng buồn hơn vẫn là mất uy tín với chủ. Như vậy lần sau bưng hủ tiếu xa mấy th́ chủ vẫn cho đi bộ...”

Th́ ra Quốc phải đi giao 5 tô hủ tiếu cho người mua. Một tay bưng 5 tô trên một chiếc mâm nhôm, một tay lái xe, rất điệu nghệ Quốc đạp xe tới địa chỉ khách. Đến nơi, hẻm quá chật, không thể vừa bưng vừa lái xe như vậy được, Quốc bỏ xe ở đầu hẻm, bưng hủ tiếu vào nhà xong, ra thấy chiếc xe đă “bốc hơi” rồi. Buồn quá, ngồi ủ rũ cả buổi. Về c̣n bị chủ la cho một trận v́ bỏ bê công việc...

Một góc hủ tíu gơ ở cuối phố.

Lương của Quốc mỗi tháng được 900 ngàn đồng (tương đương $45). Nhưng Quốc không được nhận hằng tháng. V́ lúc ông chủ ra nhà dắt Quốc vào Sài G̣n theo lời giới thiệu của một người quen, ông đă “khoán” với ba Quốc mỗi năm ông trả 10 triệu đồng (tương đương $500) và trước khi đi ông trả trước 5 triệu (tương đương $250). Ba của Quốc phải cam kết với ông chủ rằng con ḿnh sẽ làm cho ông ít nhất là một năm.

Vào Sài G̣n, Quốc không biết ǵ khác ngoài rao, gơ và bưng. Em không có khái niệm ngày Chủ Nhật. Nhiều lúc mệt và nản quá, em chỉ muốn bỏ trốn, nhưng nghĩ đến bầy em mồ côi mẹ và người cha cô đơn suốt ngày đi phụ hồ lo cho ḿnh và mấy đứa em, Quốc gạt nước mắt, cắn răng chịu đựng.

Bé Thúy, 15 tuổi, đă ra thiếu nữ, mũi cao dọc dừa, mắt bồ câu, gương mặt thanh tú, thông minh, tuy da ngăm đen, em có vẻ đẹp hơi giống người Ấn Độ, quê ở Lệ Thủy, Quảng B́nh, vào Sài G̣n bưng hủ tiếu đă 5 năm nay, em dự định năm tới sẽ đi học may. Bà chủ xe hủ tiếu rất thương em, hứa sẽ tạo điều kiện để em ra nghề và hỗ trợ cho em có bàn máy may, chỗ ngồi may trong chợ mà sống qua ngày.

Tô hủ tiếu b́nh dân ở xe gơ với giá 5,000 đồng (tương đương $0,023)/tô.

Em kể: “Lương của em những ngày đầu th́ 700 ngàn đồng một tháng, dần dần, lên một triệu đồng, đương nhiên v́ em là con gái nên làm nhiều việc hơn các bạn trai như đi chợ, phụ nấu với bà chủ, thậm chí rửa chén, giặt đồ... Nhưng em thấy vui v́ lương em đủ giúp cho mẹ đỡ vất vả...”

Khi tôi hỏi về những khó khăn, em nói: “Nhất là gần đây, em bưng hủ tiếu hay gặp chuyện mấy ông đàn ông trong Xóm Củi (đường Dương Bá Trạc, quận 8, Sài G̣n), cứ gạ gẫm nói em vào ngủ với mấy ổng, mấy ổng sẽ cho tiền về xây nhà, đi bưng hủ tiếu làm chi cho cực... Thậm chí có nhiều ông nắm tay em như muốn kéo vào nhà vậy, em la, mấy ổng cười hố hố, em sợ quá bỏ chạy, chủ em đến lấy bát, lấy tiền và không cho em bưng nữa, bảo em phải giữ ḿnh, cẩn thận.”

Những bước chân có thể vấp ngă...

Không phải em bé nào đi bưng hủ tiếu, đi gơ phách rao hủ tiếu cũng được may mắn gặp chủ tốt như Thúy đâu. Tôi đă từng chứng kiến và thậm chí gặp, tṛ chuyện với mấy cô ca ve trên đường Bạch Đằng, G̣ Vấp, Sài G̣n có xuất thân từ công việc bưng hủ tiếu.

H. thường đứng gần khu tập thể của trường hàng không, nơi điểm cuối của Bạch Đằng, thông ra Trường Sơn, kể: “Hồi đó em đi bưng hủ tiếu, lương mỗi tháng 600 ngàn đồng, có ước mơ làm thợ uốn tóc. Nhưng rồi đến tuổi dậy th́, thật ra th́ ḿnh cũng ham hố nữa, ông chủ “dớt” em (chữ của H.) rồi cho em 3 chỉ vàng, sau đó “dớt” tiếp gần một năm, dần dần, em chán đời và ra đứng đường. Nói chung là nghề nào rồi cũng kiếm sống anh ơi, à mà nói xong rồi th́ anh phải dắt em đi Long Khánh chơi 3 ngày đó nha!” Tôi cười, nói chuyện một lúc nữa rồi... không đi Long Khánh, tặng H. một ít tiền.

Ở các tỉnh khác, người bán hủ tiếu gơ cũng có số phận không hơn người tha phương vào Sài G̣n bao nhiêu.

G. thợ may trong chợ Mới, đường Trưng Nữ Vương, Đà Nẵng kể: “Hồi đó nhà nghèo quá, em đi bưng hủ tiếu, cũng bị gạ gẫm bán trinh mấy lần, nhưng em nghĩ đến bản thân, nghĩ đến mẹ em, các em của em, em quyết định bỏ nghề, v́ bà chủ cũng phụ họa gạ gẫm, em thấy làm chỗ này không linh, cũng may gặp cô T. là chủ hàng may này đây, dắt em về, cho cơm ăn, dạy nghề và giờ em làm nghề cũng đủ kiếm sống...”

Một ít dụng cụ để bán kiếm sống qua ngày của nghề hủ tiếu gơ.

Tuấn, 16 tuổi, quê ở Bắc Hà, Lào Cai, bưng hủ tiếu cho chủ ở Hội An, Quảng Nam, vừa kể vừa méo mó như khóc: “Em giờ c̣n nửa năm nữa mới hết hạn bưng hủ tiếu, v́ trước đây mẹ bệnh, em đă nhận y một năm lương gửi về cho mẹ. Em chỉ muốn đi học nghề thôi, nh́n các bạn đồng lứa học cấp ba, em đau ḷng lắm. Nhưng phải làm, phải sống... Không biết học nghề ǵ đây nữa!...”

Chủ xe hủ tiếu nói ǵ...

Anh Tư, chủ một xe hủ tiếu đứng điểm ngay tại hẻm cà phê Trầm, đường Lê Lợi, Tam Kỳ, Quảng Nam kể: “Nghề này khổ lắm em à, không có ai ngủ đủ giấc hết đâu, thường thức dậy lúc 6 giờ sáng, đi chợ, mua xương heo về rửa sạch, cạo mỡ, bỏ vào nồi luộc sôi, mang ra chà vỏ chanh, rửa sạch mỡ lần nữa rồi mới đem hầm nước cốt. Nói chung là nước đầu ḿnh hầm xương heo để nuôi heo, không ai lấy nước nhất làm nước lèo hủ tiếu cả.”

Tôi hỏi thêm về thời gian đi bán của chủ và nhân viên, anh Tư nói: “Nhân viên cũng không bao giờ ngủ ngon giấc đâu, th́ cứ 6 giờ sáng làm việc đến 12 giờ trưa, ăn cơm, nằm nửa tiếng là dậy rửa rau, chất bàn ghế đi tập kết, và bán thẳng đến 11 giờ đêm. Vậy đó. Cực lắm, mà lời chẳng bao nhiêu đâu!”

Tôi hỏi anh sao có người bán hủ tiếu xây được nhà lầu, cho con học đại học, sắm đầy đủ tiện nghi mà anh lại nói là khổ... Anh cười: “Một ngàn người bán hủ tiếu có được chừng 3 đến 5 người có cái may mắn đó em à, không phải ai cũng giàu vậy đâu. Những người như em nói, họ giàu được nhờ có thương hiệu, có vốn lớn, ngồi một chỗ, bán giá mỗi tô ít nhất là 15 ngàn đồng, có nơi bán 30 ngàn đồng một tô (tương đương 70 cents và $1.50 tiền Mỹ). Chứ ḿnh bán có 5 ngàn đồng (chỉ hơn 2 cents) một tô th́ ăn uống ǵ trong này!”

Tôi t́m hiểu thêm về giá một tô hủ tiếu ở miền Nam, Tây Nam bộ và miền Trung (hủ tiếu gơ chưa xuất hiện ở miền Bắc) và được biết giá hủ tiếu gơ không chênh lệch là bao. Giá phổ biến: Miền Nam và miền Tây Nam bộ là 7,000 đồng/tô (hơn 3 cents Mỹ); giá miền Trung là 5,000-6,000 đồng/tô (chưa tới 3 cents).

Anh Toàn, chủ một xe hủ tiếu ở chợ Xóm Chiếu, Quận 4, Sài G̣n nói: “Tính toàn bộ chi phí, từ tiền thuế điểm đứng bán, mỗi buổi 5 ngàn đồng, tiền củi lửa, điện nước, thuê người đi gơ, tiền ăn ở... Lời được một ngàn năm trăm đồng trên mỗi tô hủ tiếu. Mỗi ngày bán trúng th́ được 3 trăm tô, kiếm được 450 ngàn đồng (tương đương $23), nếu ế th́ được chừng 100 tô, nước lèo ḿnh để lại ngày mai hầm xương mới đổ thêm vào bán tiếp. Khách hàng của hủ tiếu phần lớn là người nghèo, sinh viên, c̣n người giàu mua th́ quá đặc biệt!”

Tôi hỏi thêm anh Toàn về sự đặc biệt của khách hàng giàu, anh Toàn lắc đầu, buồn bă, không nói.

Sau đó tôi hỏi anh Tư, anh Tư cũng buồn bă nói: “Có bữa, có một chị trong phố gần chỗ anh bán, chừng 35 tuổi, ăn mặc lịch sự, người thơm phức mùi nước hoa, ra quán, gọi hai tô hủ tiếu thật đặc biệt. Vậy là anh làm hai tô thật đặc biệt, thật ngon và sắp rau hành cho thật đẹp, chính tay anh bưng đến nhà, chị này bưng hai chiếc tô sành thật đẹp ra, trút hủ tiếu vào đó, trả tiền, cảm ơn cũng rất lịch sự, sau đó cho hai con chó becgiê ăn ngon lành. Tự dưng anh thấy tủi thân... Th́ chị ấy vẫn lịch sự mà, nhưng sao ḿnh thấy tủi thân lắm em ạ!”

“Đó là chưa nói đến chuyện người ta gọi ḿnh bưng hủ tiếu đến, ăn xong, họ nhậu say và đập bể tô, bảo ḿnh mang hủ tiếu ǵ mà dở thậm tệ... Vậy là mất tiền, mất tô mà c̣n có khi bị đánh!” Anh Tư nói thêm.

Trong giới chủ hủ tiếu, những người tốt bụng cũng có, mà xử tệ với nhân viên cũng không ít. Nhưng phần lớn là cùng xuất thân nhà nghèo, cùng đi tha phương mà cầu chén cơm manh áo, nên người ta lấy chuyện thương nhau, cưu mang, đùm bọc nhau làm điểm tựa.

Dẫu sao th́ nghề hủ tiếu gơ cũng giúp mở thêm chút ánh sáng tương lai cho nhiều người. Nhưng chắc chắn là nghề này buồn nhiều hơn vui.
 

Nguồn : Người Việt Online