Năm Tn Mo 2011, ni chuyện phiếm về mo

BS Trần Vĩnh Kỳ

I/. Năm Tn Mo v họ nh Mo:

Lật quyễn lịch mới, nội dung thuộc loại lịch Tam Tng Miếu ở VN, c in hai chi tiết số liệu ngy thng dương lịch v m lịch km theo lời dặn d những điều khng nn v nn lm trong ngy, ta biết được năm mới 2011 l năm m lịch Tn Mo. Cộng đồng người Việt ở hải ngoại vẫn cn giữ tập tục ăn Tết truyền thống gọi l Tết Ta. Những người lớn tuổi ở Việt Nam vẫn sử dụng hai loại lịch, vẫn ăn hai ci Tết: Ty v Ta. Ty theo hon cảnh nơi cư tr, điều kiện sinh hoạt v mức độ cng việc người ta dng hai loại lịch ny. Dn Việt dng m lịch để coi ngy giờ sinh, ngy quan, hn, tang, tế.coi bi, tử vi v cũng căn cứ vo dương lịch khi lm việc, k kết văn bản hợp đồng

m lịch được xc lập theo chu kỳ di chuyễn đều đặn của mặt trăng trn quỷ đạo quanh tri đất. Từng năm v mỗi thng trong năm, từng ngy trong thng v cứ hai giờ trong ngy th lần lượt ứng với một trong 12 con gip [hay 12 địa chi] khc nhau:T, Sửu,, Dần, Mẹo, Thn, Tỵ, Ngọ, Mi, Thn, Dậu, Tuất, Hợi; cn c km theo một trong mười thin can: Gip-Ất-Bnh-Đinh-Mậu-Kỷ- Canh-Tn-Nhm-Qu. Ngy 3/2/20010 l ngy mồng một thng ging, năm m lịch Tn Mo, thng Canh Dần, ngy Kỷ Sửu. Người sinh vo năm con gip no th cầm tinh con vật đ. Đy chnh l nền tảng để đan số mạng theo cung Hang Đạo.Con mo [Mo] đứng hng thứ tư trong 12 con gip của lịch VN, cn người Hoa khng dng con gip Mo m thế vo đ l con Thỏ [ một con vật may mắntheo quan niệm của họ]. Một số nh nghin cứu nổi tiếng pht hiện Việt Nam cổ c một nền văn minh, văn ha lu đời, ring nh nghin cứu về ngn ngữ học GS Nguyễn Cung Thng tại c, vo đầu thập nin 1970, đưa ra những phn tch về ngữ m v ngữ nghĩa để củng cố luận điểm: m lịch do người Việt cổ đặt ra đầu tin, chứ khng phải do người Hn lm ra.

Nhn năm mới Tn Mo 2011 chng ta phiếm luận đi điều về Mo.

Theo Wikipedia th Mo hay đng hơn l Mo nh l con vật sống chung đụng, gần gủi với loi người. Với ti bắt chuột, lm xiếc; với bộ dạng nhanh nhẹn, yễu điệu, gương mặt đng yu; nhờ tiếng ku nhỏ nhẹ, nũng nịu meo, meo [hay miao-miao] nn mo nh được con người cưng chu. Con mo ty theo cch pht m gọi tn của từng địa phương m mo cn c tn: Mo, Mẹo, MiuD tn gọi thế no chăng nữa khi đọc ln ai cũng biết đ l con Mo, đứng hng thứ 4 trong 12 con gip, một con vật c v thuộc họ Mo [Felidae], danh php khoa học lFelis silvestris [nếu l mo rừng] hay Felis caltus [nếu l mo nh thuần ha] thuộc bộ ăn thịt [carnivores]. Cc nghin cứu di tch ha thạch tạm thời xc định loi mo xuất hiện cch đy trn 70 triệu năm.sau đ được thuần ha. Nội dung tản mạn trong bi ny chủ yếu ni về Mo nh Felis caltus, hậu duệ của Mo rừng Chu Phi [ Felidae silvestis lybica] đ được thuần ha. Bằng chứng thuần ha của loi mo l sự pht hiện xc chết của một con mo con chn chung trong mộ với chủ cch đy hơn 9000 năm tại đảo Crete-nước Hy lạp

II/. Những điểm đặc biệt của Mo:

Mo l lọai động vật c v, biết ăn thịt, sống từ 14 đến 20 năm ty theo sức khỏe v sự chăm sc tốt của con người, c lọai khng đui v c đui; bộ lng một mu [nếu đen th cn gọi l mo mun] hay nhiều mu; nếu c ba mu th gọi l mo tam thể. ..Mo cũng sng dạ nhờ con người luyện tập m mo c thể lm cc động tc lm xiếc đơn giản v giật nước nh vệ sinh, mở tay nắm cửaTrước đy mo từng được C.I.A cấy chip thu m vo đui nhưng lại khng han thnh nhiệm vụ của một điệp vin nghe trộm trong thời gian chiến tranh lạnh giữa Mỹ v Lin X.

Bộ xương sống của mo c hơn 44 đốt xương nhỏ nn mo c thể cuộn trn khi nằm. Dng đi của Mo cũng kh đặc biệt, nhờ xương nhỏ mnh mai nn dng đi uyển chuyển, nhẹ nhng trn cc đệm thịt của cc ngn chn; cũng như c được phản xạ tự thăng bằng giảm sốc khi rơi từ độ cao xuống đất. Mo nhấc chn khỏi mặt đất v đặt bn chn sau đng ngay vị tr của vết chn trước nn dng đi duỗi di theo chiều di cơ thể, với hai xương mng sng qua sng lại. Bắt chước dng đi của mo, trn sn biểu diễn thời trang, cc người mẫu cũng nhn nhẩy thn mnh, thanh thot hai chn m người ta gọi l cat walk. Cc mng chn vuốt cong, rất bn nhọn được dấu trong cc đệm thịt của ngn, trong lc đi v ngồi im lặng rnh mồi. Vừa thấy chuột th mo nhảy đến, cc mng vuốt chn trước giương ra tm vo gy đối thủ, rồi dng miệng cắn vo đầu con vật đến chết mới chịu nhả ra, sauđ mo thu mng vuốt lại. Mo thuộc loại ăn vụng nhất hạng, rất thch ăn c , thịt mỡ, khiến cc b nội trợ phải king d. Người Việt mnh thường nui mo ăn cơm với c. Tuy mang danh l tiểu hổ, nhưng mo trng nhu m, tiếng ku nho nhỏmeo,meohay miao, miao,trừ khi nổi giận gầm gừ v rt ln. Ring trong thời gian động dục tiếng ku của mo nghe rất thảm thiết.

Mắt mo c thm mi mắt thứ ba l một loại mng mng xuất hiện khi no mo mở mắt. Tầm nhn của mo rất r v đồng tử sng về ban đm nhờ mo c mng trạch nn phản chiếu lại nh sng Nhờ mng trạch ny. nh sng tương tc trong mắt phản chiếu đến vng mạc khiến mắt c nhiều mu v long lanh. Trong bệnh học Cường gip Basedow người ta miu tả mắt người bệnh sng, to v long lanh như mắt mo. Khc với mắt người c con ngươi trn, con ngươi của mắt mo c một di thị gic.

Tai mo rất đặc biệt, dựng thẳng nhờ lớp l sụn mỏng v vận động bởi 32 b sợi cơ nhỏ, nn khi nghe tiếng động của con mồi, mo c thể vểnh tai, mỗi vnh tai vểnh theo hướng khc nhau trong khi đầu v mắt mo nhn về hướng khc. Thnh gic mo nghe được những m thanh mức thấp, nhưng c thể nghe những m độ cao hơn

Khứu gic của mo cũng gấp 14 lần khứu gic của người , số lượng tế bo khứu gic ở mũi cũng gấp đi nn mo ngửi được những mi m người khng cảm nhận được. Mo cn c một cơ quan đnh hơi ở vm miệng gọi l Vomero nasal Jacobson. Vị gic của mo tuy nhạy bn nhưng giống như thỏ, mo khng cảm nhận được vị ngọt

Mo ngủ cả ngy c trn 18 giờ /ngy nn người ta hay v những người lm biếng, ngủ ngy l lm biếng, uể oải như mo. Thật ra mo rất năng động, bắt đầu chiều tối l thời gian săn mồi của mo.Tuy khng mặn m với việc tắm, nhưng mo lc no cũng giữ sạch sẻ, dng lưỡi liếm nước bọt vo bn chn v quẹt [bi] ln mặt. Khi ăn xong th liếm mi, chi mp cho sạch. Khi mo ci nặng từ 2 kg đến 3,2 kg hay tuổi trn 45 thng th mo bắt đầu động dục v trong thời gian ny mo c bộ lng bng mướt, c mi pht dục hấp dẫn mo đực. Mo lc đ bứt rứt, bồn chồn hơn mọi ngy, mo ci bắt đầu đi bụi ra khỏi nh để tm đực với tiếng ku rất l thảm thiết như tiếng trẻ con khc. Trong đm thanh vắng nghe tiếng mo ci ku gọi đực m rợn người. Truyện xưa nhắc lại tch Nữ hong V Tắc Thin rất sợ tiếng mo ku ban đm, đến nỗi cc nh luận sử đời sau cho l b bị m ảnh tội giết con ?! Mo đực cũng động dục v bỏ nh lần theo tiếng ku của mo ci. Khi gặp nhau, hai con vật quần nhau dữ dội, c lc lăn t từ trn mi nh xuống đất nhưng chẳng thấy hề hấn g. Nh ti trước ở trong xm đng dn, c nui một ch mo đực, đến ma động dục nghe tiếng ku của mấy c mo ci, ch ta bỏ đi hoang hơn hai ngy sau mới về, thn thể bệ rạc v ốm trng thấy. Thời gian động dục của mo ci ko di khoảng một tuần. Thai kỳ của mo ko di từ 50 đến 70 ngy, một lứa thường trn ba con v một năm mo đẻ khoảng 4, 5 lứa. Đẻ xong, mo tự cắn rốn cho mo con v liếm con sạch sẻ. Mo chăm sc con kỷ lưỡng: cho b, tự lm vệ sinh cho con; bảo vệ con . Khi pht hiện c người dm ng hay đụng chạm vo mo con, th mo mẹ thường tha con đi chỗ khc. Một số mo mẹ c phản ứng bảo vệ con qu mạnh bạo, sai lầm l ăn thịt lun mo con. Theo một số cc bc sĩ th y th hnh động ăn thịt con l biểu hiện của rối loạn thần kinh tm l v khuyn người nui mo trong những lứa sau, cần đưa mo đi khm th y để nhỏ thuốc an thần vo lỗ tai mo trước ngy sinh.

Động tc uống nước của mo th nghiệm tn Cutta Cutta cũng được gio sư Roman Stocker [viện cng nghệ Massachusetts] nghin cứu, thấy mo khng sử dụng lưỡi để tt nước vo miệng như ch, m mo dng đầu lưỡi ko nước trở ln v đng hm lại trước khi khối nước rơi xuống. Theo ng dường như mo biết chnh xc liếm với tốc độ bao nhiu trong một thời gian, tận dụng tối đa sự cn bằng giữa qun tnh v trọng lực. Mỗi lần mo liếm nước,lấy được 0,1 ml với tốc độ 4 lần/giy.

III/. Mo v cuộc sống:

1/ Sự hiền thiện v tội c của con người đối với mo:

Trong số những con vật sống gần gủi với con người, c lẽ mo v ch l hai loại th cưng m người nui thương yu, lo lắng c khi cn hơn người thn của mnh.Tuổi gi sống c đơn buồn tẻ, con ci t thăm viếng, nn c ch mo lm bạn thật l an ủi v vui biết bao. Người thương qu mo m ấp, hn ht, tỉ t tm sự, đưa đi khm bệnh v khi chết họ để lại di chc cho mo hưởng ti sản. Ở cc nước văn minh, c cc bệnh viện v khch sạn tiện nghi 5 sao[Luxury Cat Hotel] dnh ring cho khch hng l những th cưng như ch, mo. Cuộc sống của những con vật cưng cn qu v sung sướng hơn những người ngho, thiếu thốn, bệnh tật.

Mo cn được người Hoa gọi l tiểu hổ [cọp nhỏ] nhưng mo khng hung dữ m lại hiền ha, dễ thương, một phần cũng l nhờ khng c cng ngn ngữ với người nn mo khng c tranh cải, đi co, ph bnh người! Những đọan phim nhỏ trn Youtube cho thấy mo cn sống chung đụng, ha bnh với những th khc như chim, heo, g v kể cả chuột. Mới đy c clip quay cảnh chuột Peanut v mo Ranji đa giởn, m ấp nhau như cặp tinh nhn, cũng như c cảnh chiếu một con mo trắng cứu bạn mo đen. Khi thấy bạn mo đen bị tai nạn xe, nằm bất động; bạn mo trắng cứ quấn qut bn cạnh. Thỉnh thoảng mo trắng vi đầu vo cổ bạn mo, bước hai chn ln ngực bạn, lm những động tc m mnh tưởng như l xoa ngực, h hấp nhn tạo. Hnh ảnh đ lm cư dn trn mạng xn xao, cảm động v thấy loi vật ny c nghĩa tnh. Vậy m ở một số nước lại nhẫn tm ăn thịt mo. Trong mấy năm gần đy trn bn nhậu, nhất l ở miền Bắc VN, người ta chế biến mn ăn từ mo cn gọi l mn tiểu hổThậm ch ở tỉnh Thi Bnh, tiệc cưới no sang trọng l tiệc đi ăn ton cc mn lm từ mo. Một dạo ở cc tỉnh vng bin giới, ngoi mng tru, người dn cn thu mua tiểu hổ để xuất khẩu sang thị trường TQ, khiến đồng ruộng thiếu mo nn chuột honh hnh, ph hại la lm ma mng thất thu. Người dn ở đ lại phải mua mo con về nui để diệt chuột hữu hiệu hơn l dng ha chất độc hại cho mội trường v con người.

2/. Thuốc lm từ mo:

Thịt mo theo đng y c vị ngọt, mặn, chua: tnh ấm, khng độc c tc dụng trị tiu thủng, chống lao lực. Mật mo c vị đắng, tnh hn. Con người viện cớ l thịt mo, xương cốt cũng bổ như hổ; hổ v khỉ th cấm săn bắt nn con người xoay ra tm nguồn từ tiểu hổ [mo] v quảng co cao mo khng thua g cao hổ, trị được nhiều bệnh..Ngy trước cc cụ gi miền Bắc thường chỉ phương thuốc nhau mo ngm rượu l thuốc bổ , giảm đau nhức khi trở trời. C lẽ tc dụng của n cũng như kch tố nhau người m Ty Y vẫn dng.

Trong liệu php điều trị những bệnh thần kinh tm l, vo những năm 60 của thế kỷ XX; ng Bovis Levinson một nh tm l học người Mỹ đ đề ra phương php chữa trị những trẻ em mắc bệnh tự kỷ, bằng cch cho cc bệnh nhi ny chăm sc v vui đa với cc th cưng như ch v mo. ng nhận thấy bệnh thuyn giảm r. Từ đ thuật ngữ động vật trị liệu ra đời. Sau đ cc chuyn gia nghin cứu tại đại học Minnesota nhận thấy qua sc xuất thống k ở những người gi c chăm sc v thương yu th cưng như ch,mo th tỷ lệ bệnh tim mạch giảm từ 30 % đến 40 % so với những người khng c nui th cưng.

Tiếng ku của mo c tần số từ 4 đến 16 Hirtz c tc động tăng cường hệ miễn dịch của người gi nui th cưng. Mo c khả năng nhận biết những đau đớn trong nội tạng của chủ nhn, gip giải tỏa được tm l căng thẳng, đau đầu, mất ngủ, huyết p cao.

Nhận xt cho thấy một số loại mo c hiệu quả chửa trị khc nhau, như mo lng tơ của Iraq trị chứng mất ngủ; cn mo lai giữa mo lng di v lng ngắn c tc dụng trị những bệnh gan, thận, ruột...

3/. Bệnh của loi mo:

Ngoi những bệnh thng thường của cc loi th cưng khc như bệnh ngoi da, lng [bọ cht, k sinh trng, nấm] th mo l th hay mắc những bệnh nguy hiểm v truyền nhiễm cho người như bệnh dại [rabies], bệnh mo quo [do mo bị nhiễm vi khuẫn Bartonella henselae lm sưng hạch v sốt], ung thư mu v ung thư v, bệnh Chlamydia nhiễm trng mắt gy m, bệnh tiểu đường, bệnh bạch tạng, bệnh vim phc mạc, bệnh suy giảm miễn dịch do virus. Tuy l th cưng nhưng việc sống chung đụng, m ấp, hn ht chng, người c thể bị ly bệnh.. ; do đ chng ta nn thận trọng. Hội bo vệ sc vật ở cc nước tin tiến ngoi việc gắn chip theo di l lịch, bệnh tật cho chng, hội cn khuyn người nui nn mua th từ cc cơ sở chăn nui th v nn triệt sản sớm cho mo khi cần thiết để ngừa bệnh v ko di tuổi thọ của mo.

4/. Mo trong sinh hoạt dn gian v trong văn học nghệ thuật:

Cũng như ch cưng, Mo l con vật dễ thương, gần gủi với con người nhờ dng nhỏ nhắn v cử chỉ đng yu: rc người vo lng chủ nhn, miệng th ku nhỏ nhẹ, nũng nịu meo meo, nn con người cũng v mo như người phụ nữ đẹp dịu dng, nũng nịu rc đầu vo ngực người yu, miệng th ni nhỏ nhẹ anh ơi, anh ơi! Tm l đn ng sau đ cũng thật mu thuẩn, khi khng cn yu thương nữa th mo nh dịu dng trước đy sẽ được gọi l cọp nh hay sư tử H Đng. Từ mo cn được dng để gn tiếng xấu như suốt ngy lo đi mo ng đ lăng nhăng, c mo, khng đứng đắn giở tr mo chuột hay ng đ sổ sng bị mo quo. Mo c lc l biểu tượng của sự hung dữ , l ph thủy trong truyện cổ tch của cc nước, mo l điềm xấu như khi mo lạ, mo hoang đến nh th tai họa sẽ ập đến ?!

Truyện dn gian kể về sự khn ngoan,kho lo của họ nh mo khi dạy con cọp [hổ] cc thế v, lc hổ chưa l cha tể sơn lm. Mo dạy hổ rất nhiều thế: vồ, chụp, cch bắt mồi nhưng chừa thế v: leo tro cy caoth mo khng dạy v đề phng cọp phản thầy. Quả thật sau đ hổ vồ thầy định ăn thịt nhưng mo thot chết nhờ biết thế v leo cy, v cọp chỉ biết gầm gừ dưới gốc cy. Tnh ngụ ngn của cu chuyện trn khuyn người đời khi truyền nghề cho học tr cũng đừng dạy hết cc ngn nghề, chừa một thế để ngừa tr phản thầy về sau.

Ở cc nước tin tiến, con người rất thương yu sc vật, nhất l đối với th cưng. Cựu ti tử nổi tiếng của Php l Brigitte Bardot về gi cũng nổi tiếng bảo vệ loi vật, chống việc đối đi tn nhẫn với chng. Chủ nhn nui th cưng rất lo lắng thương yu , khng sợ tốn km đưa đi khm bệnh định kỳ như người. Khi đi du lịch th họ gửi th cưng vo khch sạn mo đầy đủ tiện nghi. C người gi khi chết để lại di chc cho mo hưởng một phần hay ton bộ gia ti của mnh. Ở Anh quốc c con mo tn Missy nổi tiếng nhờ được BS th y Noel Fitzpatrick khng cắt cụt chn sau khi bị tai nạn m ghp một ci nẹp để vẫn đi lại, chạy nhảy bnh thường.

Tục ngữ v ca daoViệt Nam lun c rất nhiều cu ni về mo nhưng ẩn dụ sang người, ca ngợi cũng c m ch bai cũng c.

V du như ăn chậm, từ tốn th tục ngữ c cu: nam thực như hổ , nữ thực như miu,

- cu ni ch giữ nh, mo bắt chuột nhắc nhở mỗi người c một cng việc ring thch hợp cho từng người.

- mo gi ha co chỉ một người sống lu, nhiều kinh nghiệm, khn ngoan.

- khng biết mo no cắn miu no ni mỗi người c một ti , sở trường ring chưa biết ai hơn ai.

- chữ viết như mo quo chỉ chữ viết xấu, khng đẹp, ngay hng thẳng lối

-ch treo, mo đậy khuyn người đời đề phng kẻ gian

- ch ch mo lắm lng ni người hay ch kẻ khc m khng nhn thấy lỗi mnh

- buộc cổ mo, treo đầu ch đề cập đến người bủn xỉn, h tiện

- đ mo quo ch chỉ sự tức giận dồn nn vo người khc một cch v lối, giống như cu giận c chm thớt

- mo m vớ c rn ni đến sự may mắn chợt đến với người đang tng quẩn

- khng c ch bắt mo ăn cứt ni buộc lng bắt người khc lm một cng việc khng đng với sở trường của họ

- mo m g đồng chỉ người v lại: trai ăn cướp, gi lăng nhăng

- mo khen mo di đui ni đến người tự cao tự đại

- mo đến nh th kh, ch đến nh th sang c lẽ v do tiếng mo ku ngheo, ngheo na n như tiếng ngho nn khi c mo hoang, mo lạ đến nh người ta sợ xui, mang ci ngho đến theo nn xua đuổi mo ra khỏi nh.

- mo con bắt chuột cống chỉ người tuổi trẻ ti cao, lm vượt khả năng mnh

- đặc biệt cu ni của ng Đặng Tiểu Bnh biện minh cho đường lối đổi mới của CSTQ

l mo đen hay trắng, mo no cũng được, miễn l bắt được chuột

- Ngạn ngữ Php c cu: acheter un chat en poche ni mua hng cần phải xem xt kỳ lưỡng hay Mỹ c cu all cats are grey in the dark tướng ứng với nghĩa cu của Việt Nam: khi tăt đn nh ngi cũng như nh tranh hay tối lữa tắt đn, trắng cũng như đen

Ca dao ta c những cu vịnh mo rất nghĩa như:

Mo tha miếng thịt xn xao

Hm tha con lợn th no thấy chi

ni những người dưới cấp lm điều sai tri nhỏ nhặt th bị ph bnh gắt gao, cn những kẻ quyền hnh lm những tội lỗi lớn lao th khng hề hấn g.

Hoặc một đoạn trong bi ca dao so snh mo như người đn b đẹp được nung chiều:

Con c đối nằm trong cối đ

Con mo cụt đui nằm mụt đui ko

Anh c thương em th lm giấy giao ko

Th tay điểm chỉ, em l con mo của anh

Thời cn học tiểu học, chng ta hẵn khng qun bi thơ d dỏm ni về con mo v con chuột: Con mo m tro cy cau

Hỏi thăm ch chuột đi đu vắng nh

Ch chuột đi chợ gần xa

Mua mắm mua muối giỗ cha ch mo

Văn học nghệ thuật cũng dnh cho mo nhiều trang giấy v thời gian sng tc. Nh văn Ernest Hemingway viết chuyện hấp dẫn con mo trong mưa. Cn con mo của Schrodinger viết về sự tranh luận của Schrodinger với Albert Einstein về cch hiểu của Copenhagen. Trong truyện ngụ ngn của nh văn Php Charles Perrault con mo đi hia[Le chat botte] gip chủ giu sang ph qu, hay chuyện phim nổi tiếng la chatte sur le toit brulant kể về chuyện tnh lng mạn của một người đn b đẹp.

Văn ha Nhật c hai con mo nổi tiếng l Đrmn v Kitty. Đrmn l một con mo , một nhn vật hoạt hnh trong truyện tranh nhiều tập được tạp ch Times bnh chọn l một trong 22 nhn vật nổi bật nhất của Chu . Thng 3 năm 2008, mo Đrmn được chnh phủ Nhật chọn lm đại sứ hoạt hnh chnh thức của Nhật. Mo Đrmn c thn hnh bo trn qu sức, lng mu xanh lam, khng c hai tai v c người ni l do chuột gặm mất, mồm th lớn chiếm gần hết bề ngang khun mặt, trn ngực c đeo một ti thần kỳ mu trắng. Đặc biệt mo D bị chứng m ảnh sợ chuột [musophobia] nn mỗi khi gặp chuột, mo Đrmn đều bỏ trốn. Cn mo Hello Kitty l một con mo bp b xinh xắn với chiếc nơ đỏ trn đầu. Người Nhật thường tặng cho nhau mn qu bp b mo khng c miệng nhưng c hai tai to v vểnh ln, muốn ni nghệ thuật sống l phải biết lắng nghe v hạn chế lời ni, v ni nhiều th lỗi nhiều. Dn Nhật rất thương v yu thch mo v cho rằng mo mang lại nhiều may mắn, hạnh phc. Thnh phố Tokyo được gọi l thnh phố mo. Khắp nơi c rất nhiều mo được nui thả trn đường phố v đền cha. Nhn vật mo cũng được nhắc đến trong truyện di nhiều tập Harry Porter của nữ văn sĩ nổi tiếng người Anh J.K Rowling. Phim ảnh cũng c bộ phim hoạt hnh Tom v Jerry nhiều tập, được trẻ con ton thế giới say m cu chuyện giữa chuột v mo

Một số mo c khả năng đặc biệt linh cảm biết trước ci chết của người bệnh đ được kể chuyện bởi GS.BS David Dosa ở đại học Brown, thnh phố Providence, bang Rhode Island ởMỹ.Tại TT Y Tế Steere [trung tm chăm sc những những người gi mất tr nhớ] c một trong 6 con mo nui tại cơ sở biết trước bệnh nhn no sắp chết. Khi thấy mo nhảy ln giường bệnh của cụ gi no , mo nằm trn gối người bệnh v đi vng trn đầu th khng lu sau đ người đ chết. Việc ny được xy ra nhiều lần v chnh xc, c điều lạ l ngay sau khi cụ gi chết, mo cũng thot ra khỏi giường lc no khng ai để . Những nhn vin nơi đ ni dường như mo đ đến để gip người gi được ln thin đng một cch nhẹ nhng. Một cu chuyện khc về mo với những chi tiết hấp dẫn hơn được chị Kim Thu kể lại trong trang Web gia đnh Trần Đăng. Cu chuyện xảy ra tại khu điều trị, chi nhnh của Royal Berkshire Hospital gần thnh phố Reading bn Anh quc. Ở đy chưyn chăm sc những người bệnh nan y, suy kiệt vo giai đọan cuối m chị l một nhn vin y tế đ lm việc hơn 20 năm tại đy. Một ngy nọ c một con mo hoang, mu đen khng biết từ đu đến v chọn một gc phng nhận bệnh, nằm l ở đ. Bn Anh rất thương sc vật nn BGĐ vẫn cho php chăm sc mo hoang ny. Mo cũng rất hiền, khng ăn vụng, khng ph phch v chẳng lm phền đến ai. Mỗi khi c bệnh nhn mới, được xe cứu thương đưa về, mo cũng ra đn v đi theo brancard đưa về tận phng, rồi sau đ trở về nằm lại chỗ củ trong phng nhận bệnh. Nhn vin bệnh phng đều theo di từng bước chn của mo v mỗi lần mo đến nằm trước phng bệnh nhn no, th sau đ người bệnh chết. Ở Vn cũng sợ linh miu nn hiện nay vẫn cn tập tục để một cy dao lớn trn bụng người chết trước khi nhập quan v canh chừng khng cho mo đen nhảy qua xc v sợ nếu đ l linh miu th người chết sẽ sống lại.

Hi họa vẫn chọn nhn vật mo để vẽ, nhưng đặc biệt nhất l lng Đng Hồ thuộc tỉnh Bắc Ninh VN c nghệ thuật vẽ tranh dn gian nổi tiếng từ xưa đến nay gọi l tranh Đng Hồ. Chủ đề về chuột v mo l chủ đề được mọi người ưa thch trong dịp xun về. Trong cc bức tranh loại ny c bức tranh đm cưới của họ hng nh chuột rất l su sắc về nghĩa nhn sinh.

Nhn vật mo tượng trưng cho bọn quan lại, cường ho c b, cn họ hng nh chuột th thấp cổ b miệng, mong sự yn lnh. Chuột thừa hiểu muốn tổ chức an ton đm cưới đầy đủ lễ nghi rước kiệu,c kn c nhạc, c vng anh đi trước, kiệu nng theo sau th phải vui vẻ tự nguyện m lm [hưng tc] hối lộ cho mo trn đường đi. Chữ Hn hưng tc viết trn đầu con chuột trong tranh thể hiện thi độ vui vẻhối lộ cho mo hai mn m mo ưa thch l c v chim . Chuột biết sự yn ổn của mnh cần km theo sự vừa lng, no đủ của mo . Đ l tnh trạng tham nhũng hối lộ,thời no cũng c trong x hội. Điểm đặc sắc của tranh ny l thi độ lịch sự của mo, ngồi nhận qu trong tư thế n ha, đui quặp về pha trước dưới mng, vui vẻ đưa tay nhận qu hối lộ từ chuột.

Nếu so snh với bức tranh của Trung Hoa cũng cng chủ đề th mo TQ vẫn cn giữ tư thế quyết liệt, hung dữ tấn cng chuột trong ngy vui đm cưới. Khng kh ngy vui đm cưới khng c, bức tranh cũng khng cn nghĩa dĩ ha vi qu, khng cho thấy thi độ cao thượng chia vui của mo trong ngy đm cưới chuột như trong bức tranh dn gian của lng Đng Hồ-Bắc Ninh.

Theo nhận xt của GS Ng đức Thịnh-Viện nghin cứu văn ha V.N th nghỉa triết l của bức tranh dn gian Vn rất su sắc,biểu hiện thi độ sống n ha, mang tnh triết l nhn sinh l tnh cộng sinh với kẻ th [cng nhau tồn tại. sống nương tựa vo nhau]. Suy rộng ra, qua phn tch hai bức tranh ny cho thấy người VN xử l tnh huống v cc mu thuẩn c tnh n ha, tnh cảm hơn người TQ.

IV/. Thay lời kết:

Con người sinh ra trong cuộc đời ny,kể cả nếu sinh cng giờ, cng ngy, cng thng, cng năm cũng c số phận khc nhau. Số phận ny được người đời tin l đ định trước bởi một đấng siu nhin hay bởi nhn quả nghiệp lực của chnh mnh trong kiếp trước cng với những yếu tố duyn sinh khc. Thế m vẫn c người cố chọn ngy lnh thng tốt v năm đẹp để mang thai hay bắt con, chu cho đời bằng phương php mổ lấy thai.Họ thch c con mang tuổi Thn [rồng], sợ c con mang tuổi Dần [cọp]...vvv tin vo bi tan v l số tử vi. Hiện nay tại VN, ngai việc coi kỷ ngy giờ trong quan, hn, tang, tế vẫn cn c một số người tin vo yếu tố tứ hnh xung trong mối lin hệ gia đnh v x hội. V dụ người mang tuổi Mo chỉ hợp với những người tuổi Mi [d] v Hợi [heo], v kỵ những người tuổi T [chuột], Ngọ [ngựa] v Dậu [g]. Một số lại chọn ngy giờ tốt để xuất hnh ra khỏi nh khi đi du lịch, đi họp, k hợp đồng hay mở cửa tiệm bun bnTuy l một nt văn ha tập tục x hội nhưng mang tnh m tn, dị đoan.

Năm nay nhiều người mang tuổi Mo [mo] hẵn đ vui v hầu hết cc l số bi đầu năm đều cho rằng người tuổi Mo thng minh, n ha, giu nhn i v nn cẩn trọng trong cuộc sống. Cc lời giải bi ton c điểm giống v khc nhau theo từng tuổi, nhưng tựu chung đều c sung sướng, c may mắn v cũng c rủi ro, xui xẻo để đề phng; v rồi tất cả đều tai qua nạn khỏi nếu biết ăn hiền ở lnh, v r rng l đức năng thắng số. Cầu chc cho những bạn no cầm tinh con Mo năm nay được an khang v hạnh phc.

THE END