Truyện số 7 TT: 

MỘT GIA Đ̀NH VĂN MINH PHẢI LÀ

TẬP HỢP CỦA NHỮNG NGƯỜI BẠN THÂN


FUKUZAWA Yukichi (*)

Dịch: Nguyễn Sơn Hùng

Trong việc nuôi dưỡng và giáo dục con cái, có ư kiến “cha nghiêm, mẹ thân”. Ư nói người cha nên có thái độ nghiêm khắc, thận trọng và giữ ǵn lời ăn tiếng nói đối với con cái. Người mẹ, ngược lại nên thân thiện thương yêu con cái. Cả hai cần phải phối hợp để có cân bằng thích hợp trong tiếp xúc với con cái, có cứng có mềm, có gấp (nhanh) có thong thả (chậm). Luận theo tính t́nh của nam nữ th́ ư kiến này cũng có một phần hợp lư.

Tuy nhiên, ở thế gian này mọi việc đều có cải thiện và tiến bộ. Do tiến bộ của học thuật và văn minh, phong cách tiếp xúc, sinh hoạt giữa cha mẹ và con cái dần dần cũng phải thay đổi. Chủ trương “cha nghiêm, mẹ thân” phát sinh ra từ tư tưởng “nam trọng nữ khinh” không nên áp dụng trong gia đ́nh của xă hội văn minh.

Trong thời đại mà tất cả quyền hành trong gia đ́nh đều thuộc vào người nam chủ gia đ́nh, người mẹ chỉ có bổn phận sinh ra và nuôi lớn con cái, c̣n người cha th́ độc tài như một ông vua, không những đối với con cái mà cả với người vợ cũng có uy quyền tuyệt đối. Trong thời đại này, con phải không những phải phục tùng mệnh lệnh của người cha mà c̣n phải không được chống đối, phản kháng, không nghe theo bất kỳ một lời nói nào của ông.

Đôi lúc do t́nh cảm tự nhiên của con người, từ quan hệ lợi hại rơ ràng, người cha thấy không phải hay thấy có lỗi với con cái ḿnh, nhưng v́ uy nghiêm của người cha mà một khi đă thốt ra lời phải thực hiện cho bằng được, không thể rút lại lời nói. Do đó, trong những trường hợp này, người mẹ một mực không nói cái ǵ đúng cái ǵ sai mà chỉ lặng lẽ lo lắng giúp đỡ con cái với ḷng thương yêu. Trong ḷng của người cha cũng không phải có ghét bỏ con cái nên mặc dù biết việc giúp đỡ của người mẹ nhưng làm như không biết, chờ cho sự việc kết thúc êm đẹp để duy tŕ cuộc sống yên lành của gia đ́nh. Chuyện này đời nào cũng thường có, xưa cũng như nay.

Tóm lại, “cha nghiêm, mẹ thân” là chuyện thật trong thực tế. Tuy nhiên, ở xă hội văn minh th́ không phải vậy. Quyền hạn của cha và mẹ đối với con cái hoàn toàn như nhau, không bên nào nặng hơn, không bên nào nhẹ hơn. Nếu nói cần nghiêm khắc với con cái th́ cả cha lẫn mẹ đều phải nghiêm khắc. Nếu nói cần thân thiện với con cái th́ cả cha lẫn mẹ đều phải thân thiện. Trong việc nuôi dưỡng giáo dục con cái dĩ nhiên cần phải có cả nghiêm khắc và thân thiện. Tuy nhiên, khi cần phải nghiêm khắc với con cái cũng không cần phải trách mắng con cái với thái độ cứng rắn như đối với người ngoài. Nếu như lời nói và hành động của cha mẹ chính trực (ngay thẳng) và trong sạch không một chút khó coi th́ gia đ́nh sẽ như nơi những người bạn thân tụ họp, lúc nào cũng vui vẻ như ngày Tết.

Nguyễn Sơn Hùng

Tháng 6/2017

(*) Nguồn: Truyện số 7 trong quyển “Phúc Ông Trăm Truyện Truyện Tiếp Theo” của Fukuzawa Yukichi, 1902, Thời Sự Tân Báo Xă phát hành.