Truyện số 79

BẤT HẠNH CỦA KHÔNG HỌC

FUKUZAWA Yukichi (*)

Dịch: Nguyễn Sơn Hùng

 

Gần đây một người bạn của tôi đă kể lại chuyện vợ của người rất giàu, tuổi chưa cao lắm nhưng bị bệnh và vừa mất không bao lâu. Hỏi t́nh h́nh bệnh thế nào, mới biết như sau. V́ bệnh th́nh ĺnh nên người nhà vội mời thầy thuốc mà bà thường đi mỗi khi có bệnh, đến nhà trị bệnh. Thầy thuốc cho toa thuốc Bắc gồm rễ cỏ, vỏ cây để sắc uống. Nghe nói thế, tôi hiểu thầy thuốc này theo cách trị bệnh Đông y cổ xưa. Ông ngày đêm túc trực bên người bệnh, những ngày sau đó có thêm đệ tử thay phiên săn sóc bệnh nhân. Hai thầy tṛ hết ḷng khuyên người bệnh uống thuốc nói trên.  

Kế đến người nhà bệnh nhân gọi thêm thầy châm cứu, thầy xoa bóp đến. Ngoài ra, theo lời khuyên của ông cạnh nhà, họ mua thêm thuốc bán ở ngoài cho người bệnh uống. Họ hàng lại mời thầy đến cầu nguyện giải nạn cho người bệnh chóng khỏi. Người giàu có làm đủ mọi cách nhưng bệnh t́nh càng ngày càng trầm trọng, không một chút thuyên giảm.  

Thuốc cũng không hiệu nghiệm, lợi ích của thần phật cũng không xuất hiện. Thấy vậy người bạn của tôi mới đề nghị thử mời thầy thuốc Tây y chẩn bệnh xem. Mọi người trong gia đ́nh hội họp thảo luận rồi đồng ư làm theo. Nhưng đến khi chọn thầy thuốc th́ nên chọn ai đây? Họ cho rằng thầy thuốc này nổi tiếng nhưng nhà ông không hợp phương hướng nhà của người bệnh. Phương hướng nhà của thầy thuốc kia không sao nhưng gọi ông đến ngày hôm nay hay ngày kế th́ không hợp ngày tốt. Cuối cùng họ mất cả trọn một ngày mới chọn được thầy thuốc. 

Khi thầy thuốc Tây y đến nhà, người nhà tiếp đón và kể lại t́nh h́nh của bệnh nhân. Khi ông đến pḥng kế, thầy châm cứu, thầy xoa bóp lại xuất hiện thuật lại bệnh t́nh của bệnh nhân, hai nội dung gần như giống nhau. Khi thầy thuốc Tây y vào đến pḥng cuối cùng, thầy thuốc Đông y xuất hiện thuyết minh tràng giang đại hải về bệnh t́nh nhưng thầy thuốc Tây y cũng không hiểu được nội dung chính của bệnh là ǵ. Thầy thuốc Đông y không nói rơ được bệnh t́nh, nói chi đến người thường trong gia đ́nh. Người chồng và hai người con túc trực bên bệnh nhân v́ không biết người bệnh mắc bệnh ǵ nên có tường thuật bệnh trạng cũng không biết nói rơ ràng theo thứ tự như thế nào, chỉ biết nh́n bệnh nhân đau đớn mà buồn đau than khóc. 

Cuối cùng thầy thuốc Tây y phải mất hơn 30 phút từ lúc đến nhà mới có thể gặp trực tiếp bệnh nhân để chẩn bệnh được. Kết quả biết là bệnh viêm cấp tính của màng trong nội tạng. Cách trị liệu từ lúc có bệnh đến khi rơ được chứng bệnh không những không có hiệu quả mà rơ ràng làm bệnh trầm trọng nên không c̣n cách nào chữa. Hai ba ngày sau người bệnh qua đời.  

Gia đ́nh có tài sản to lớn, người trong gia đ́nh không thiếu một thứ ǵ, nhưng đột nhiên người vợ mắc bệnh, người chồng phải xa măi người vợ sống chung theo nhiều năm, các người con phải mất người mẹ yêu mến nhất, gia đ́nh đột ngột phải rơi vào bất hạnh đen tối. Nguyên nhân là ǵ? Đó là do gia đ́nh giàu có nói trên xem thường học vấn, không hề suy nghĩ, t́m hiểu về khoa học của cơ thể con người, về y học để rồi khi cấp thiết không biết cách chọn lựa thầy thuốc trị bệnh.  

Giả sử bệnh nhân nghèo khó chẳng khác người ăn xin, sau khi bị bệnh được đem vào bệnh viện chữa miễn phí và nhận được trị liệu của thầy thuốc Tây y th́ mặc dù không được đối xử đàng hoàng tử tế nhưng từ đầu được trị liệu đúng bệnh, chắc chắn người bệnh sẽ không phải chết. Giàu có là hạnh phúc hay bất hạnh? Dù là vợ của người giàu có nhưng khi ở giữa chết và sống cũng có thể không bằng người ăn xin. Nên nhớ kỹ rằng phần lớn những bất hạnh to lớn của thế gian này phát sinh từ việc ít học không có kiến thức mà ra. 

Nguyễn Sơn Hùng

Tháng 6/2017

(*) Nguồn: Truyện số 79 trong quyển “Phúc Ông Trăm Truyện” của Fukuzawa Yukichi, 1897, Thời Sự Tân Báo Xă phát hành.