TRUYỆN NGẮN TỪ SCH GIO KHOA NHẬT BẢN

 

CU NI CUỐI

(Saigo no ikku, 1915)

 Nguyn tc: Mori gai

Dịch: Nguyễn Nam Trn

 

 

Truyện ny đ được Bộ Quốc Gia Gio Dục Nhật Bản chọn lm ti liệu gio khoa cho ban trung học (lớp 9) kể từ năm 1972.

Ni về tc giả Mori gai th ai cũng biết l một cy bt quan trọng hng đầu thời Minh Trị. ng tn thật l Mori Rintar (1862-1922), xuất thn từ vng Iwami thuộc tỉnh Shimane, đồng thời l qun nhn, y sĩ v cng chức cao cấp. Thời trẻ từng tu nghiệp ở Đức. Tc phẩm tiu biểu c Nng vũ cng (Maihime), Gia tộc Abe (Abe Ichizoku), Sansh, một truyện bun người (Sansh Dayuu), Thuyền giải t (Takasebune),Thanh nin (Seinen), Ngỗng trời (Gan) vv...

 

 

森鴎外を5分で!子供の名前がDQNネーム?有名な代表作品は? | れきし上の人物.com

Mori gai

Đ l ngy 23 thng 11 năm thứ 3 nin hiệu Genbun (Nguyn Văn) (1738). Ở phủ saka, cc bảng yết thị (takafuda) đ được đem cắm để thng bo việc Katsuraya Tarob, người lm nghề chở hng bằng thuyền b, sẽ bị phơi nắng[1] ở cửa sng Kizukawa trong vng 3 hm trước khi đưa đi xử trm[2]. Khng chỗ no trong thnh phố m người ta khng nghe tới những lời bn tn về chuyện của ng. Nơi cảnh ấy diễn ra một cch đau khổ v thống thiết nhất c lẽ l ngi nh của gia đnh Tarob m cầu Horiebashi cạnh bờ ho xm Nam (Minamigumi). Từ hơn hai năm nay, những người sống ở đy hầu như đ cch ly hẳn với thế giới bn ngoi.

Thng tin quan trọng m gia đnh Tarb nơm nớp chờ đợi đ được b mẹ vợ của anh vốn sống ở một xm kh xa l Hiranomachi đem đến bo. Người trong gia đnh Tarb vẫn quen gọi b cụ gi c mi tc bạc phơ ny l Ngoại Hirano. V b ngoại thường mang đến cho lũ con nt năm đứa trong gia đnh Tarb những mn qu qu nn cả Tarb, người chủ gia đnh lẫn vợ ng, ni chung l cả nh, đều gọi b với danh hiệu thn mật ấy.

Lũ chu yu, được nung chiều v hay đeo bm lấy b gồm c 5 đứa. Trong bọn c 4 đứa l do con gi của b, người đ về lm du nh Katsuraya từ năm 17 tuổi, sinh ra trong khoảng 16 năm trời. C chu ngoại lớn hơn cả l Ichi, năm nay 16, c hai Matsu 14 tuổi.Tiếp đ l Chtar, cậu con trai năm nay 12 tuổi m Tarb v biết cc c gi mai sau sẽ phải về nh chồng đ xin từ trong vng thn quyến bn vợ ở Hiranomachi về lm dưỡng tử từ khi cậu b hy cn nằm ni. Sau đ, vợ chồng Tarb lại c thm c con gi thứ ba tn Toku, năm nay ln 8. Cuối cng, hai ng b mới được một đứa con trai đầu tin tn Hatsugor, vừa 6 tuổi.

Họ ngoại xm Hiranomachi vốn kh giả nn qu cp b chng mang đến lc no cũng khiến cho đm chu ngoại hoan hỉ.Thế nhưng kể từ hồi năm kia, ngy Tarb bị tống giam vo ngục, chng bắt đầu cảm thấy thất vọng. Bởi v trong số mn qu b ngoại mang tới chủ yếu l vật dụng cần thiết cho sinh hoạt trong nh, chứ đồ chơi hay bnh kẹo th đ trở thnh thiếu vắng.

Tuy nhin l đm trẻ đang tuổi lớn, đầy sức sống, chng khng những đ quen với sự thưa thớt qu cp từ pha b ngoại m cn chai dạn với cả thi độ rầu rĩ của mẹ. Do đ, chng chẳng tỏ ra buồn khổ g đặc biệt m vẫn sinh hoạt nhộn nhịp, thay đổi thi độ từng giy từng pht, mới vừa gấu tranh ginh đ trở lại lm lnh v vui vẻ với nhau...

Thế rồi thay v chờ tin tức người cha hiện đang ở một nơi rất xa xi v khng thể quay về, chng chỉ biết cho mừng những cuộc viếng thăm của b ngoại.

Ngược với lũ con, từ ngy tai ch ging xuống gia đnh, b vợ của Tarb chỉ c mỗi thi độ u sầu v nuối tiếc, khng chịu tiếp nhận điều g đến từ thế giới bn ngoi. Ngay với mẹ mnh, người lc no cũng lo lắng v n cần chăm sc, b chưa c lấy một lời cm ơn. Ngy no mẹ đến chơi, b chỉ lập đi lập lại vi cu trong miệng đủ cho mẹ nghe, v như thế, tận lc người mẹ ra về.

Lần đầu tin khi nghe tin tai họa xảy ra, b vợ khng biết lm g hơn l trợn trn đi mắt v kinh hong. Thế rồi, khi sửa soạn bữa ăn cho lũ con, b vẫn chăm cht cho chng một cch my mc chứ phần mnh th khng c lấy hột cơm vo bụng. B chỉ nhấp vi ngụm nước ấm, tiếng l để cổ họng khỏi kh se. Đm đến, qu mệt mỏi, b định lăn ra ngủ cho thật say nhưng vừa chợp mắt th đ tỉnh rụi v khng sao nn được tiếng thở di. B bn thức dậy, đem đồ ra khu v giữa khuya. Lc ấy bọn trẻ con mới nhận ra rằng mẹ chng khng c ở bn cạnh. Đứa mở mắt ra đầu tin l thằng t Hatsugor, lc ấy chỉ mới 4 tuổi[3]. Sau đ đến lượt con Toku ln 6. B mẹ nghe con gọi mới chui vo giường để đn con an tm ngủ tiếp nhưng phần mnh lại mở to đi mắt v thở di sườn sượt. Được hai ba hm như vậy, hm b ngoại chng c việc cần đến nh ngủ qua đm, b mới c thể vừa khc vừa tỉ t với mẹ mnh đi cht. Cứ thế cho mi đến hai năm sau, ci việc mỗi ngy b vẫn lm một cch my mc l lẩm bẩm y nguyn những cu ni đ.  

Ngy người ta cắm bảng yết thị, b ngoại đ đến nh vo giữa trưa để bo tin cho vợ của Tarob biết l số phận của ng chồng đ được quyết định. Thế nhưng người vợ tuy nghe tin dữ vẫn khng tỏ ra kinh ngạc như b mẹ dự tưởng, chỉ khc v lẩm bẩm trong miệng mấy cu như thường lệ. Trước thi độ hờ hững của con gi, b mẹ cảm thấy sao m con mnh khng thức được sự nghim trọng của tnh hnh. Vừa lc đ, Ichi c chu gi cả - đứng sau cnh cửa ko, đ tnh cờ để lọt vo tai cu chuyện do b ngoại kể. 

*** 

Tai ch ko đến ging ln gia đnh Katsuraya vốn c đầu đui như thế ny. Tarb, người chủ gia đnh, tiếng l lm nghề đi thuyền nhưng khng phải l người c mặt trn thuyền của mnh. ng chỉ l chủ nhn của một chiếc thuyền gọi l Hokkokugayo (Bắc Quốc thng)[4] - loại chở hng chạy vng tuyến đường pha Bắc - v để cho cộng sự vin một người đn ng tn Shinkichi trực tiếp kinh doanh việc vận chuyển hng ha. Ở vng saka, những kẻ như Tarb được gọi l Isend (Cư thuyền đầu, Thuyền trưởng nằm nh). Thuyền trưởng loại đ sẽ giao việc vận chuyển hng ha cho những Okisend (Trng thuyền đầu, Thuyền trưởng ngoi khơi)[5] như Shinkichi.

Ma thu năm Genbun nguyn nin (1736), thuyền của Shinkichi điều khiển đ chở đầy thc gạo v dong buồm rời cảng Akita thuộc phin Dewa (trn miền Bắc). Chẳng may giữa đường, chiếc thuyền ấy đ bị bo tố đnh cho tơi tả, thiếu điều sắp đắm, cn như hng ha th phn nửa đ tri giạt theo sng nước. Shinkichi bn đem số thc gạo cn lại bn đi lấy vng nhưng số vng đ vẫn khng đủ để hon lại cho những người chủ thc cho nn sau đ, c lẽ n đ được họ xem như mn tiền dnh để tu bổ chiếc thuyền.

Cho đến lc ấy, Tarb l một nghiệp chủ cương trực nhưng ngay sau khi việc kinh doanh bị một vố tổn thất to lớn như thế v đứng trước mớ vng by ra trước mắt, bất chợt lương tm ng như tấm knh bị mờ nn đ đưa tay vơ mn tiền ấy lm của ring.  

Khi những ng chủ cc vựa thc ở Akita được người ta bo tin l thuyền chở hng gặp nạn, số hng ha st lại cn bao nhiu v đ được ai mua lại thế no, đ quyết tm cử người điều tra. Cuối cng họ cn biết cả mọi chi tiết về số vng Shinkichi trao lại cho Tarb.

Mấy ng chủ vựa bn xuống phủ saka tố co. Một mnh Shinkichi l tẩu thot được, cn Tarb th bị tống giam vo ngục v đợi ngy lnh lấy n tử. 

*** 

Chuyện xảy ra vo đm ngoại Hiranomachi đến nh kể cho nghe ci tin khủng khiếp m c chị cả Ichi tnh cờ nghe lm. B vợ ng Tarb th như mọi hm, sau khi khc lc tỉ t v lầu bầu trong miệng, đ thấm mệt rồi lăn ra ngủ như chết. Nằm hai bn hng b l cậu t Hatsugor v c Toku. Pha bn ngoi cạnh Hatsugor l cậu Chtar. Bn cạnh Toku l Matsu, cuối cng c chị cả Ichi, tất cả thnh một hng di.

Nằm được một đỗi bỗng thấy Ichi lẩm bẩm ci g bn trong tấm chăn. Hnh như c đang ni:

-, thế th mnh phải lm như thế ny. C lẽ hay đấy! 

Matsu nghe được tiếng của chị. C b mới bảo:

-Ny! Chị chưa ngủ sao?

-Đừng ni to chứ em! Chị vừa nghĩ ra một cch hay lắm.

Ichi ni như vậy trước để đe em đ, rồi mới th thầm cho n nghe một nội dung như sau: Ngy mốt đy, cha sẽ bị xử tử, thế nhưng chị nghĩ c cch khiến cho họ khng thể giết cha chng mnh được. Về cch thức th mnh phải viết một l đơn thỉnh nguyện (negaisho) rồi gửi ln vị quan phụ trch  hnh n. Thế nhưng nếu chị em mnh bảo xin thượng quan đừng giết bố ti th chẳng ai chịu nghe đu. Phải ni l xin ngi hy cứu lấy bố ti, v thay vo đ, bọn con ci chng ti sẽ chịu chết thay cha, th mới được. Nếu chỉ cần nghe thế thi m quan hnh n khng giết bố th đng l điều chng mnh mong đợi. Cn việc quan c đi giết hết lũ con nt để thế mạng, hay chỉ giết mỗi mnh chị v tha thứ cho cc em b th đ l điều chị chưa đon được.Tuy nhin, khi lm đơn thỉnh nguyện, chị sẽ viết thm l xin quan hy chừa mạng cho một mnh em Chtar. L do l thằng Ch khng phải con bố đẻ ra nn khng c l do g bắt n phải chết. Hơn nữa bố c lần ni n sẽ l đứa con trai nối nghiệp tng đường nn đừng để n chết th tốt hơn.

Ichi chỉ trnh by với em gi c chừng đ. Matsu mới bảo:

-Nhưng, em sợ qu chị ơi!

-Như vậy l em khng muốn cứu bố ?

-Muốn chứ sao khng?

-Nếu thế th đy ny. Matsu cứ lm theo đng y những g chị lm l được. Tối nay chị sẽ soạn l đơn thỉnh nguyện để ngy mai sng sớm chng mnh đem đi trnh quan nh!

Ichi bn ngồi dậy, cầm lấy một mảnh giấy nửa khổ dng để tập viết v thảo l đơn thỉnh nguyện bằng kiểu chữ hiragana. Nội dung l xin quan hy tha thứ cho bố v thay vo đ, xin xử tội chị em chng con tức Ichi, Matsu, Toku v cuối cng l cậu em trai Hatsugor. Cn như Chtar th em ấy khng phải l con đẻ của bố chng chu th xin quan hy đặc x cho n. Ni l viết với ci như vậy nhưng khng biết trnh by sao cho r nn Ichi cứ loay hoay xa đi chp lại mấy lần lm cho mớ giấy trắng dng để viết vơi đi gần hết.Tuy vậy, rối cục th đến lc g gy sng lần đầu th l đơn kia cũng đ được viết xong.

Giữa khi Ichi đang ngồi viết đơn, Matsu đ đi ngủ trở lại. Ichi phải gọi nho nhỏ để đnh thức em gi dậy v lấy tấm o vẫn xếp ngay ngắn trn mặt chiếu bn cạnh chỗ nằm để em thay. Về phần mnh, c b cũng sửa soạn mặc đồ vo.

 

vol.92 森鷗外「最後の一句」を読んで|西野 友章|note

Ichi thảo l đơn thỉnh nguyện 

Mẹ c v cậu em t Hatsugor vẫn ngủ say, khng hay g cả. Duy Chtar th đ mở mắt v đặt cu hỏi; Chị ơi chị, bộ trời sng rồi hay sao?. Ichi bn đến bn chỗ em nằm v th tho với cậu: Trời hy cn sớm. Em cứ việc ngủ. Hai chị c chuyện quan trọng phải lo cho bố, sẽ đi ra ngoi một chốc rồi về ngay thi

-Như vậy th cho em theo với!

Chtar ni như thế v vng ngồi dậy. Ichi mới bảo:

-Thi được. Dậy đi rồi chị mặc quần o vo cho. Tuy Ch cn nhỏ nhưng em l đn ng con trai, đi với hai chị cũng được việc lắm.

B mẹ nghe những tiếng động lao xao quanh chỗ mnh nằm giống như những g đang xảy ra giữa cơn mơ, trong lng bất an khiến b phải trở mnh nhưng vẫn khng mở mắt.

Ba đứa trẻ rn rn đi ra cửa vừa lc tiếng g gy lần thứ hai bo sng. Bn ngoi, trời hừng đng cn đẫm sương mai. C chị cả Ichi bn cất tiếng hỏi một ng lo đang xch đn lồng v chập hai thanh gỗ lm m tuần đm xem đi đường no sẽ tới được dinh quan n. ng ta chăm ch nghe cu chuyện của mấy đứa trẻ v chỉ bảo rnh rẽ cho chng dinh của vị quan n ở nha thự pha Ty (Nishibugy) hiện đang giữ phin trực cho thng ny (tsukiban). Đương thời, về nha thự của cc vin quan cai trị trong thnh phố th pha Đng c ngi Inagaki Tanenobu tước trấn thủ vng Awaji, cn pha Ty c ngi Sasa Matashir Narimune. Bấy giờ nhằm thng 11 nn đng l thng m ngi Sasa của nha pha Ty giữ phin trực.

Sau khi nghe ng lo tuần canh giải thch xong, Chtar bn cất tiếng bảo:

-Nếu đng l khu vực ấy th em biết đường m!

Do đ, hai c chị bn để cho Chtar đi đằng trước dẫn đi..

Cả bọn đi mi, rốt cuộc nha thự pha Ty đ hiện ra trước mắt nhưng nhn r mới thấy cổng dinh đang đng im lm. Khi đến dưới cnh cửa sổ của ngi nh dng lm điếm canh, Ichi mới dọ dẫm nhiều lần:

-Moshi, moshi, thưa c ai khng ạ?

Được một lc, cnh cửa sổ ấy mở, từ bn trong c khun mặt của một người đn ng trạc 40 l ra nhn xuống.

-Lm g ồn o thế?

Thế nhưng Ichi vẫn nghim trang ci đầu thi lễ v ni:

-Dạ chng chu c việc đến by tỏ nguyện vọng ln quan n.

-Ờ ờ!

Tuy trả lời như vậy nhưng người gc cổng coi bộ khng dễ g hiểu hết nghĩa cu ni của Ichi nn c b đnh phải lập lại một lần nữa.

Hnh như người đn ng kia rồi cũng vỡ lẽ nn ng ta mới ni:

-Quan trn ngi khng bao giờ tiếp con nt. Bọn bay về nh bảo cha mẹ bay đến đy đi.

-Thưa khng được ạ. Bố chng chu ngy mai sẽ bị đem ra xử tử (shioki). V thế hm nay chng chu mới đến thưa quan đấy ạ!

-Ci g? Mai bị hnh hnh hả? Thế th bọn bay c phải l con ci nh Katsuraya Tarb hay khng đấy?

Ichi bn trả lời:

-Thưa đng ạ.

Người đn ng Hừm một tiếng rồi suy nghĩ thm một lc.Sau đ, ng ta mới bảo:

-Thế th khiếp thật. Đến cả con nt cn khng biết sợ quan trn. Ngi khng thể no tiếp chuyện chng bay đu. Ct đi ngay!

Ni xong, ng ta sập cửa sổ lại.

Matsu mới ni với chị:

-Chị ơi. Người ta đ mắng mỏ như vậy th mnh về phứt đi chị nh!

Ichi trả lời:

-Em im đi! Khng phải v bị mắng m em phải bỏ về. Cứ lm đng như chị lm l được. .

Ni xong, Ichi bn đến trước cổng nha v ngồi bệt xuống. Hai đứa Matsu v Chtar cũng lần lượt ngồi xuống như chị chng.

Ba đứa trẻ ngồi đ một hồi lu để đợi khi cổng mở. Rốt cuộc chng mới nghe tiếng người ta tho ci song hồng (kannuki) v sau đ, cnh cổng được mở ra. Người ra mở cổng l g đn ng hồi ny từ cửa sổ l đầu ra nhn xuống bọn nhỏ.

Ichi đứng ln đầu tin v bước vo bn trong cnh cổng th Matsu v Chtar cũng đi liền theo sau lưng chị. Bởi v thi độ của Ichi qu thản nhin nn người canh cổng khng kịp lm một cử chỉ để giữ chn c b lại. Chẳng mấy chốc m cả ba đứa trẻ đ lọt được vo sn trong v tiến về pha cửa nha. Chỉ đưa mắt nhn theo v coi chừng chng đang lm g, rốt cuộc người gc cổng như chợt nhớ ra mới la ln để ngăn chặn chng: , , tụi nhỏ!

-Vng!

Ichi ngoan ngon dừng bước v quay đầu lại.

-Chng bay định đi đu vậy? Hồi ny tao đ bảo ct đi rồi cơ m!

-Ch c ni vậy thật nhưng chng chu nhất định sẽ khng quay về cho đến khi lời thỉnh cầu của chị em chu được quan trn biết tới.

-Hừm! Bọn ny l lợm thật. Tuy nhin, chng bay khng c quyền ho lnh đến nơi đ. Trở lại đy ngay!

Bọn trẻ con bn qunh lại v đi về pha điếm canh. Th cũng vừa lc đ, từ bn hng nha thự c bng hai ba thầy đội (yoriki) thuộc đm lnh tc vệ (tsumeshuu) trực ban xuất hiện. Họ quy thnh vng chung quanh mấy đứa b. Ichi lm như đ chuẩn bị sẵn cho lc ấy, c b bn qu gối xuống, lấy từ bn trong ngực o l đơn m mnh đ soạn v cha thẳng về pha thầy đội đang đứng trước mặt. Matsu v Chtar cũng nhất loạt qu xuống đất v ci đầu thi lễ.

Thầy đội được Ichi cha l đơn về pha mnh cn đang do dự, khng biết c phải đưa tay cầm lấy n hay khng, chỉ đưa mắt nhn xuống mặt c gi. Ichi lại ln tiếng:

-Xin thầy vui lng nhận gip cho.

Người gc cổng chen vo để giải thch:

-Mấy đứa ny l con ci nh Katsuraya Tarb, tội phạm bị đem phơi nắng ngoi cửa sng Kizukawa đấy ạ.Chng n bảo l muốn nộp đơn để xin quan trn cho cha chng n được ton mạng.

Thầy đội ấy mới quay lại ni với bạn đồng liu:

-Hay l chng mnh tạm thu l đơn ny rồi thử trnh ln quan lớn xem sao, cc bc nhỉ?

Khng thấy ai phản bc điều ng ta ni.Thầy đội ấy mới cầm lấy l đơn Ichi cha ra v đi vo bn trong cnh cửa nha. 

*** 

Quan n st (bugy) Sasa, người đứng đầu nha thự pha Ty l một trong hai vị đường quan lo việc hnh n. ng vừa mới được bổ nhiệm v chỉ nhận việc ở saka chưa đầy một năm. Mọi việc điều hnh trong nha đều phải nhờ bạn đồng liu l Inagaki tư vấn rồi mới trnh ln quan thủ thnh (jdai)[6] xử l. Về chuyện tố tụng lin quan đến Katsuraya Tarb th sau khi nhận được hồ sơ từ người tiền nhiệm v thức được đ l một vụ đại n, ng đ cho lm thủ tục hnh chnh xử tử can phạm. Sau khi quyết định xong xui, Sasa cảm thấy như mnh vừa trt đi một gnh nặng trn vai.

Thế m đến buổi sng hm nay, khi bọn lnh tc trực trong nha vo thưa với ng l c một l đơn xin tha mạng, trước tin Sasa c cảm tưởng kh chịu như c ai đ muốn đến ph đm một việc mnh đ quyết định sun sẻ.

Giọng ni của Sasa lc ấy lộ ra một vẻ bất mn:

-Đứa no đang lo nho đ hở?

-Bẩm quan, hai đứa con gi v một đứa con trai của phạm nhn Tarb đấy ạ. Nhn v đứa con gi cả thưa l n muốn trnh ngi một l đơn nn chng con mới thu hộ cho n. Ngi c thụ l khng ạ?

-Giống như trường hợp Hộp thư dn nguyện (Meyasubako)[7] m nh nước đ thiết lập, by giờ nếu ta c nhận một l đơn của dn th cũng khng phải l chuyện g đặc biệt nhưng tất cả đều phải theo đng thủ tục chứ khng thể nhận lấy một cch xằng bậy. Tuy nhin, nếu cc ngươi đ trt nhận th cứ đưa đy cho ta xem.

Thầy đội kia bn trnh l đơn ấy cho Sasa. Vừa mới mở n ra đọc, gương mặt của Sasa đ lộ vẻ sửng sốt:

-Đứa gọi l Ichi c phải l con gi cả của phạm nhn hay khng hử?

-Chng con chưa điều tra kỹ nhưng mới nhn qua th thấy đ l một đứa b gi trạc 14, 15 tuổi.

-Thế ?

Ni xong, Sasa tiếp tục đưa mắt đọc l đơn. Tuy khng quen mắt với một thứ đơn từ chỉ viết bằng mỗi kiểu chữ hiragana giản dị nhưng ng thấy trong đ, lời lẽ rất rnh rẽ, ngay cả một người lớn cũng khng thể no trnh by sự tnh một cch gy gọn qua một l đơn ngắn ngủi như vậy. Bỗng nhin trong đầu ng nẩy ra cu hỏi: Biết đu l đơn ny chẳng do một người lớn viết ra? Nếu đng như thế th ci tội mạo danh để lừa dối quan trn phải trừng trị mới được. ng bn nghĩ ra một cch xử tr. Đng ra th Katsuraya Tarb cn phải bị đng gng phơi nắng cho đến cuối ngy mai. Giờ hnh hnh vẫn cn xa. Từ đy đến đ, d thụ l l đơn ny hay khng, mnh vẫn cn kịp thời giờ để tiếp tục bn bạc với bạn đồng liu v trnh ln thượng cấp. V bằng l đơn c điều g dối tr th mnh cũng c đủ thời giờ truy nguyn trong lc vẫn để cho mọi thủ tục hnh php được tiến hnh. Tuy nhin, phải đuổi bọn con nt về nh ci đ. Đ l điều Sasa nghĩ thầm trong bụng.

Lc đ, ng mới hạ lệnh cho thầy đội (yoriki): Hy giải thch cho bọn con nt l ngươi đ đọc qua (naiken) nội dung l đơn nhưng khng thể trnh thẳng ln quan n được v bảo chng n mang về cho Hội đồng hương lo (Machidoshiyori) thng qua mới được.

Thầy đội mới thưa với Sasa rằng người gc cổng đ nhiều phen đuổi mấy chị em về nhưng lần no chng đều dẫy nẩy khng nghe. Sasa bn lệnh cho bộ hạ hy thử dụ dỗ chng bằng bnh kẹo m đuổi đi, v bằng chng vẫn khng nghe th hy dng sức m li ko cho kỳ được.

Sau khi thầy đội rời nha, quan thủ thnh saka l ngi ta Sukaharu, tước trấn thủ vng Bichuu[8] v c cht việc ring qu bộ đến thăm Sasa chứ khng phải l một cuộc tuần tra chnh thức.Sau khi mọi việc cần thiết của ta đ được giải quyết xong, Sasa mới nghĩ rằng c lẽ đy l lc ng phải bo co ta về chuyện đang xảy ra. Do đ, trước tin ng đ trnh by quan điểm của mnh v xin chỉ thị của ta.

Nhn v ta cũng chẳng c kiến g mới mẻ nn đ đồng ngay với Sasa. Qua đến buổi trưa th quan n nha pha Đng cũng được mời tham dự cuộc gặp mặt v họ đ quyết định gọi 5 cụ trong Hội đồng hương lo cũng như cho bắt đm con nt nh Katsuraya Tarb đem đến dinh. V Sasa muốn lm cho ra lẽ để xem việc soạn thảo l đơn ny c g uẩn khc hay khng nn ng đ cho by trước ci sn trải sỏi (shirasu)[9] ba loại hnh cụ dng để tra tấn. Thủ đoạn ny nhằm đe nẹt bọn con nt v buộc chng phải thổ lộ sự thực.

Vừa khi cuộc thảo luận của cc quan lớn sắp chấm dứt th người đội trưởng khi ny bn ra pha cửa để nghe ngng tnh hnh. C tiếng Sasa vọng ra:

-Sao? Bọn trẻ đ chịu về chưa?

-Chng con theo lệnh bề trn cho bnh kẹo, dụ dỗ chng về nh nhưng con b tn Ichi nhất quyết khng nghe. Chng con bn di trả l đơn vo trong o n v dng sức mạnh để li chng đi. Trn đường, mấy đứa em gi khc tht tha tht tht nhưng con b Ichi tuyệt nhin khng c lấy một giọt nước mắt.

ta quay lại nhn Sasa v than:

-Con nhi ny coi bộ ương ngạnh dữ nghe! 

*** 

Hm ấy nhằm ngy 24 thng 11 vo lc cuối giờ Mi, ở nha thự quan n st khu vực pha Ty, trn mặt sỏi trắng sn php đnh, nh nắng một ngy tạnh ro chiếu xuống chi chang. Trong gian phng xử (shin)[10], hai vị quan n ngồi thnh hng bn nhau. Pha su ở bn trong phng, họ c by một chỗ ngồi tuy khng lộ ra cho bn ngoi thấy nhưng đủ gip cho quan thủ thnh theo di mọi diễn tiến. Mấy thầy đội lnh tc vệ được lệnh điều tra ngồi dn ra ở hai bn hng hin, họ sẽ hnh động theo chỉ thị của quan thư k (kakiyaku).

Lũ thủ hạ của ta n (dshin) đ by ba thứ hnh cụ (mitsudgu)[11] vốn dng để tra tấn m những phin đại hnh nghim trọng lc no cũng phải c. Người vợ của Katsuraya Tarb v 5 đứa con được dẫn ra đấy, theo sau l 5 ng gi thuộc Hội đồng hương lo.

Vợ Tarb l người được hỏi cung đầu tin, tuy nhin khi được hỏi tn hỏi tuổi, b chỉ trả lời nht gừng, ngoi ra, khi được hỏi về những chuyện khc th cứ lập đi lập lại: Ti khng biết g cả! hay Xin cc ng tha cho! chứ khng khai bo g hết

Đến lượt c gi cả Ichi chịu thẩm vấn. Tuy hồi đ tuổi đ 16 nhưng c b ốm o ny trng c vẻ hy cn ngy thơ.Tuy nhin c khng lộ ra một nt sợ hi no v cứ trnh by cng một lối giải thch. Từ chuyện nghe lm lời kể của b ngoại, rồi nằm trn giường nghĩ ra chuyện viết đơn, việc tm sự với c em gi Matsu để rủ cng đi, việc mnh thảo l đơn như thế no, cậu em Chtar tỉnh giấc v đi theo ra sao, khi hỏi đường đến dinh quan n v được chỉ dẫn như thế no, từ việc gặp người gc cổng v sau đ l cc thầy đội, cho đến việc trao l đơn cho họ rồi sau đ bị họ cưỡng p bắt về nh vv...Ni chung l tất cả chi tiết những g xảy ra từ ngy hm qua, khi được hỏi, c b đ trả lời rnh mạch khng thiếu g hết.

Vin chức thẩm vấn bn hỏi tiếp:

-Thế th ngoi Matsu, mi khng đem chuyện ny ra bn với ai khc, c đng khng?

-Chu khng bn với ai hết ạ. Ngay với Chtar, chu cũng khng ni r. Chu chỉ xin cc em chung sức để cng nhau cứu bố. Khi từ nha trở về v được gặp cc cụ hương lo, chng chu đ thưa l 4 chị em chng chu nguyện đem dng tnh mạng mnh để bố khỏi bị xử hnh th lc ấy, em Chtar cũng xin được chia sẻ số phận với 4 chị em v nhờ chu viết một l đơn khc cho ring mnh để đưa đi trnh.

Ichi vừa thuật chuyện đ xong th Chtar đ lấy trong ngực o ra một l đơn.

Vin chức thẩm vấn ra hiệu, một tn bộ hạ bn tiến đến lấy l đơn đ từ tay Chtar v đưa về pha hng hin. Vin chức ấy bn mở ra v đem so snh với l đơn của Ichi. L đơn ny đ được cc cụ hương lo trao sẵn cho nhn vin thẩm vấn trước khi cuộc hỏi cung bắt đầu.

Trong l đơn của Chtar, cậu b cho biết mnh muốn được cng với 4 chị em chịu tội chết để cứu lấy bố. Bt tch của l đơn ny cũng cng một kiểu với l đơn trước kia của Ichi.       

Nhn vin thẩm vấn lại gọi Matsu. Tuy được gọi nhưng Matsu c vẻ như khng để l c ai đang gọi mnh. Ichi phải giục: Người ta gọi em đ!, lc ấy Matsu đang ci mặt mới bắt đầu ngẩng ln với vẻ e sợ, nhn mấy ng nha lại đang ngồi bn hin.

Vin chức thẩm vấn hỏi:

-Mi cũng muốn chết chung với chị mi sao?

Matsu trả lời Vng ạ! v gật gật đầu.

Sau đ, vin ấy lại gọi Chtar. Chtar liền nhanh nhẹn ni Vng!

-Trong đơn của mi c viết l mi muốn được chết cng với mấy chị em. C đng khng?

Chtar trả lời r rng:

-Thưa vng. Nếu cc chị em chu chết th chu khng muốn sống nữa đu.

-Toku!

Vin chức thẩm vấn gọi tiếp.Toku thấy người ta gọi cc chị v anh mnh theo thứ tự nn em đ biết sẽ đến lượt mnh. Do đ, n chỉ ngẩng đầu ln v đưa mắt nhn thẳng vo mặt người nha lại.

-Bộ mi khng sợ chết hay sao?

Toku im lặng v trong khi nhn ng ta, đi mi của c b đ nhạt mất mu hồng v mắt bắt đầu rưng lệ.

Vin chức lại gọi:

-Hatsugor!.

Cậu con t mới vừa ln 6 Hatsugor cũng chỉ im lặng nhn khun mặt của người nha lại nhưng khi ng ta lại hỏi tiếp: Mi th sao? Muốn chết ư? th cậu đ lắc đầu một cch dứt khot. Khng hẹn m những người ngồi trong gian phng xử đều bất gic mỉm cười.

Lc ấy, Sasa mới đi ra tận pha trước bục cửa v ln tiếng gọi:

-Ichi!

-Thưa vng.

-Điều mi vừa thưa ln khng c mảy may dối tr v hon ton chnh xc, c phải khng no? Nếu như c ai chỉ bảo hay mi đ bn tnh với một người no khc th hy khai ra ngay! V bằng c điều g m nhẹm, ta sẽ sử dụng những hnh cụ đang by ra tra tấn cho đến khi ngươi thnh khẩn khai bo.

Thế rồi Sasa bn trỏ ngn tay về pha gc c đặt mấy mn hnh cụ dng vo việc hỏi cung.

Ichi thong đưa mắt nhn về hướng ng ta vừa trỏ, nhưng khng hề bị lung lạc. C b trả lời ngay:

-Bẩm quan lớn, những điều chu vừa thưa với ngi hon ton khng c g gian dối.

Mắt của c b lc đ thật lạnh lng v giọng ni cũng hết sức trầm tĩnh.

-Thế th by giờ ta hỏi tiếp một cu: V mi nguyện đem tnh mạng chết thế cho cha th ta sẽ giết ngay tất cả chị em mi. Mi sẽ khng bao giờ nhn được mặt cha mi nữa. Đối với mi, như thế c ổn thỏa khng?

-Bẩm quan, thế cũng được ạ!

Ichi vẫn ni với một vẻ mặt lạnh lng v cng một giọng bnh thản như trước. Thế rồi, ngừng lại một thong v như vừa c điều g chợt đến ln trong lng mnh, c b mới ni tiếp: Bởi v những g quan lớn định đoạt c lầm lẫn bao giờ đu ạ![12]

Sasa bỗng thất sắc, ng thấy như c ai vừa tt một pht vo mặt mnh nhưng cảm tưởng đ đ tiu tn ngay, chỉ cn tia mắt nghim khắc của ng l đang đổ dồn vo mặt Ichi. Khng biết c phải gọi n l một ci nhn vừa kinh ngạc vừa hiểm c hay chăng? Thế nhưng Sasa đ khng h răng ni ra lời no.

Thế rồi khng biết Sasa th thầm điều g vo tai sai nha phụ trch thẩm vấn m sau đ vin ny đ ra chỉ thị cho đm hương lo: Thi, việc quan đ xong, cc ngươi hy đưa chng n về!

Sau khi đưa mắt nhn theo bọn trẻ con rời khỏi sn ct trắng nằm trước phng xử n, Sasa bn quay lại ni với ta v Inagaki: Mai sau con b ny sẽ đng sợ lắm đy, cc ngi nhỉ? Trong lng mnh, ng khng giữ lại hnh ảnh đng thương của c b hiếu hạnh cũng như hnh ảnh của đứa con gi ngu xuẩn dm ln mặt dạy đời m chỉ c mỗi ci lạnh lng như băng tuyết, bn nhọn như mũi kiếm đến từ cu ni cuối cng của Ichi cn lanh lảnh đu đy. Những kẻ nha lại dưới thời Tokugawa chưa hề biết đến từ ngữ Ty phương gọi l Martyrium[13] . Ngay cả từ điển thời đ vẫn chưa thấy c từ Nhật tương đương l hiến thn (kenshin) để dịch n. Đu phải quan n Sasa khng biết rằng trong tm hồn con người, bất luận nam phụ lo ấu, đều c thể nẩy sinh những phản ứng tương tự như cu ni vừa rồi của đứa con gi phạm nhn Tarb! Thế nhưng trong lc Ichi lm một hnh động hy sinh tnh mạng của mnh như vậy th lưỡi kiếm của sự chống đối tiềm ẩn trong cu ni của c b khng chỉ chĩa mũi vo mỗi Sasa m cn đm cả vo lồng ngực cc vị đại quan đang ngồi trong phng xử n. 

*** 

Cả quan thủ thnh lẫn hai vị n st đều cảm thấy Ichi l một con b khc thường. Km theo cảm tưởng đ l một lng tin c tnh m tn dị đoan l họ sợ mnh đang bị con b ấy tr ẻo.Tuy sự đồng tnh của họ đối với c b hiếu thảo ấy chỉ nng cạn như thế thi nhưng vo thời đ, cơ cấu hnh chnh tư php nhiều khi lại chịu ảnh hưởng của những động cơ hết sức cổ lỗ. Khng ai ngờ l nhờ c n m những điều Ichi mong đợi đ đạt được mục đch cuối cng. Ngy giờ Katsuraya Tarb phải chấp php đ được triển hạn để chờ kiến của Edo. Điều ny được vin chức phụ trch việc thẩm vấn thng bo cho Hội đồng hương lo ngay hm sau tức ngy 25 thng 11 năm Genbun thứ 3 (1738). Thế rồi qua ngy mồng 2 thng 3 năm Genbun thứ 4 (1739), nhn v ở Kyto c tổ chức đại lễ Daijkai (Đại Thường Hội)[14] mừng tn thin hong ln ngi[15], tội tử hnh của Tarb đ được n x v đổi sang n lưu đy biệt xứ. Phạm nhn từ giờ sẽ khng được ho lnh tới ba vng Bắc v Nam saka v Tenman. Gia đnh Tarb một lần nữa được gọi tới nha thự pha Ty của quan n st v họ được php đến cho từ gi người cha. Buổi lễ gọi l Daijkai đ bắt đầu cử hnh từ năm Jky (Trinh Hưởng) thứ 4 (1687) nhằm lc Thin hong Higashiyama tức vị v đ đnh chỉ vo ngy 19 thng 11, ngay trước khi bảng yết thị (takafuda) loan bo kết quả vụ n của Katsuraya Tarb được dựng ln tức ngy 23 cng thng 11 năm Genbun thứ 3 (1738). Như thế, n đ ko di trong vng 51 năm trước khi bị đnh chỉ trong một thời gian ngắn cho đến lc Thin hong Sakuramachi[16] (ln ngi năm 1735) nghĩ đến việc phục hồi trở lại.   

 

Dịch ngy 21/06/2022

 

Văn bản:

Mori gai, Saigo no ikku (Cu ni cuối, 1915), trong Kyikusho tampenshuu (Ningen no Jkei) (Đoản văn trong gio khoa thư ni về tnh cảnh con người), thuộc loại sch bỏ ti do Nxb Chu Kron (Tky) xuất bản lần thứ 3 năm 2016.
 


[1] Mục đch chnh l thị uy thin hạ trước khi hnh hnh.

[2] Truyện viết theo tập Ichiwa ichigen (Nhất thoại nhất ngn) của nh văn h tc kim thi sĩ cuồng ca  ta Nanp (Thi Điền Nam Mẫu, 1877-1969) biệt hiệu Shokusanjin (Thục Sơn Nhn). Truyện ni về l đơn thỉnh nguyện của Ichi, con gi can phạm Katsura Tarb, trong một vụ n xảy ra vo năm Genbun thứ 3 (1738).

[3] Chuyện xảy ra 2 năm v trưc nn s tui ca bn tr con phi tr đi 2.

[4] Đường biển tải hng ha từ vng Đng Bắc xuống pha Nam rồi vng vo biển nội địa ở Shimonoseki để đi ngược ln đến khu vực Kyto v saka.

[5] Trn thực chất l người chịu trch nhiệm ton bộ cuộc vận chuyển.

[6] Vo thời Edo, thnh saka v Shunpu l hai ngi thnh đặc biệt trực thuộc trung ương chứ khng được chia cho một lnh cha no cả. Mạc phủ thường cắt một người thn tn thường thuộc nhm Hashimoto (thn vệ nh Cha) lm người thủ thnh thay cho họ.ng ny l thượng cấp của hai quan n.

[7] Bắt đầu từ đời Shgun thứ 8 Tokugawa Yoshimune (tại chức 1716-45).

[8] Một trong 3 vng (tiền, trung, hậu) thuộc Kibi (nay l tỉnh Okayama): Bizen, Bichuu v Bigo.

[9] Shirasu (Bạch chu), m chỉ ci sn trải ct trắng, chỗ dnh cho can phạm v nhn chứng đến hầu ta qu, n nằm đằng trước một bục gỗ cao nơi quan n ngồi xử kiện.

[10] Shin (thư viện) vốn c nghĩa l thư trai hay gian phng khch trong một dinh thự, nhưng theo ngữ cảnh ở đy, c thể hiểu l php đnh đặt trước cn trải sỏi, nơi cc quan ngồi để phn xử.

[11] Thường l gậy gộc, đao thương v giy treo.

 

[12] Cu ni ny do Mori gai hư cấu chứ khng đến từ nguyn tc của ta Nanp.

[13] Mori gai dng chữ gốc Đức (nơi ng từng du học) vốn c nghĩa l tuẫn đạo hay xả thn,

[14] Cn gọi l Đại Thường Tế (Daijsai) trn nguyn tắc l lễ cng la mới cho Nữ Thần Thi Dương v chư thần vo vụ ma đến sau năm tn Thin hong ln ngi.

[15] Tức thin hong đời thứ 112 tn gọi Higashiyama Tenn (Đng Sơn Thin Hong,1675-1709), tại v từ 1687 đến 1709.

[16] Thin hong Sakuramachi (Anh Đinh, 1720-1750) trị v từ 1735 đến 1747.

 


* Nguyễn Nam Trn :

Một trong những bt hiệu của anh Đo Hữu Dũng, sinh năm 1945 gần Đ Lạt. Nguyn qun Hương Sơn, H Tĩnh. Theo học Chu Văn An (1960~1963) v Đại Học Sư Phạm Si Gn trước khi đến Nhật năm 1965. Tốt nghiệp Đại Học Đng Kinh (University of Tokyo) v Đại Học Paris (Pantheon-Sorbonne). Tiến sĩ khoa học truyền thng. Gio sư đại học. Hiện sống ở Tokyo v Paris. E-mail: dhdungjp@yahoo.com

.........................

"Khi pht hnh lại bi viết của trang ny cần phải c sự đồng của tc giả (dhdungjp@yahoo.com)
v ghi r nguồn lấy từ www.erct.com