CHN UỐNG TR CỦA LNH CHA

(Tonosama no chawan, 1921)  


Nguyn tc: Ogawa Mimei

Dịch: Nguyễn Nam Trn

殿さまの茶わん / 小川 未明【作】/古志野 実【絵】/小川 和美【編 ...

 

Ngy xưa, ở một nước nhỏ[1] kia, c người nổi tiếng lm đồ sứ giỏi vo bậc thầy. Nh ng đời đời nung đồ sứ, tiếng tăm những sản phẩm của gia đnh lm ra đ truyền sang cc nước nhỏ bn cạnh. Những vị chủ nhn truyền đời chọn lọc loại đất tốt lấy từ trong ni, mướn những họa sĩ giỏi để trang tr v qui tụ được nhiều tay thợ lnh nghề.

Họ lm đủ loại sản phẩm no l bnh hoa, no l chn uống tr, no l đĩa...Du khch khi gh qua tiểu quốc ấy, c thể ni l ai cũng phải hỏi cho được địa chỉ tiệm bn đồ sứ của họ v nhanh chn đến đ.

Mối lần ngắm cc sản phẩm, khch khng khỏi tấm tắc:

-i chao! Sao lại c những mn đồ sứ đẹp thế ny (hoặc l) những chn uống tr....đẹp thế ny!

-Phải mua về lm qu mới được....

Ni thế xong, du khch no cũng mua từ bnh cắm hoa, đĩa sang đến chn uống tr. Thế rồi, thuyền bun đ chở những mn hng của tiệm ny về nước họ.

Một hm, chuyện sau đy đ xảy ra. C một ng quan xuất hiện trước của tiệm. ng quan gọi chủ nhn ra v xem xt tường tận cc mn đồ sứ bn trong.

-Quả l lời đồn khng sai. Đồ ở đy lm rất kho, ci no cũng nhẹ, thnh v lại mỏng. Sản phẩm như thế ny đạt đng phẩm chất chủ nhn ta đi hỏi. Thực ra l hm nay ta đến l để nhờ ng dồn hết tim c chế tạo một ci chn uống tr cho lnh cha[2] của ta.

Chủ tiệm l con người chn thực. ng cung knh trả lời:

-Thật khng c vinh dự no lớn hơn. Vậy chng ti sẽ hết lng hết dạ thực hiện cho được ci chn tốt nhất.

ng quan đứng dậy ra về.Cn chủ tiệm th sau đ đ tụ tập mọi người lm v thng bo cho họ điều khch hng nhờ.

-Chng ta được lệnh lm cho ngi lnh cha một ci chn uống tr. Đy l vinh dự hiếm c. Cc ngươi phải cố gắng hết sức để lm sao c được ci chn tốt bậc nhất từ trước tới nay. Vị quan kia cho biết l chn phải nhẹ, thnh v phải mỏng v đng như ng quan ni, nếu l đồ sứ tốt th đều như vậy cả.

Chủ tiệm căn dặn họ đủ điều.

Thế rồi, một vi hm sau, ci chn uống tr của vị lnh cha đ lm xong. V ng quan kia lại đến trước cửa tiệm. ng ta hỏi:

-Chn uống tr của ngi lnh cha đ lm xong chưa?

Chủ nhn bn thưa:

-Hm nay chng ti định đem n trnh ln quan đy. Xin lỗi đ lm phiền ng cất cng lui tới.

-C đng như lời ta l phải nhẹ v mỏng khng đấy?

-Trnh ngi, n đy ạ!

Chủ nhn đưa cho ng quan xem ci chn uống tr. N đng l một sản phẩm thượng hạng, vừa nhẹ, vừa mỏng. Chn trắng nuột v trong suốt. Ngoi ra trn đ cn in cả gia huy của gia đnh lnh cha.

ng quan bn cầm ci chn đặt trong lng bn tay rồi lấy mng khẽ gảy thử vo thnh chn:

-N đy rồi. Đng l một sản phẩm thượng hạng. Tiếng vang nghe cũng trong thanh nữa.

Chủ nhn knh cẩn ci đầu v bẩm với ng quan:

-Thưa quan, th thực chng ti khng thể no lm cho n nhẹ v mỏng hơn nữa đu ạ!

Vị quan gật đầu v tức tốc bảo chủ nhn hy sắm sửa để đem chn tr ấy đi dng ln lnh cha.

Chủ tiệm bn mặc lễ phục o haori, quần vy hakama, gi chn uống tr đặt vo ci hộp thật sang rồi mang đi cng. Trong khu vực, người người nghe tin tiệm đồ sứ nổi tiếng của tỉnh nh nay đ lm xong được ci chn uống tr loại thượng thặng để dng ln lnh cha đều khng khỏi trầm trồ.

ng quan về tới nơi đ đến trước mặt lnh cha, nng ci chn trnh ln v thưa rằng:

-Thưa ngi, đy l ci chn uống tr, tc phẩm của nghệ nhn đồ gốm nổi tiếng nhất nước đ đem hết tim c chế tạo ra v dng ln ngi dng đấy ạ. Hắn ta đ cố gắng để n hết sức nhẹ v mỏng nhưng khng biết đ đủ cho lệnh bề trn bằng lng hay chưa?

Vị lnh cha cầm lấy ci chn v xem xt th thấy quả thực đ l một chn uống tr cực kỳ nhẹ v mỏng. Đến độ khi cầm ci chn, ngi cn khng biết mnh đang c n trong tay hay khng nữa.Lnh cha bn đặt cu hỏi: 

-Lấy tiu chuẩn no để đnh gi một ci chn uống tr l tốt hay xấu nhỉ?

ng quan mới bẩm:

-Phm những mn đồ sứ no nhẹ v mỏng đều được cho l qu. Những chn uống tr hoặc nặng, hoặc dy th bị coi l khng chuẩn, khng sang.

Vị lnh cha chỉ gật đầu m khng ni g. Thế rồi kể từ ngy hm ấy, khi dọn ngự thiện cho ngi, nh bếp đều đem ra ci chn uống tr vừa mới được dng ln. 

Vị lnh cha l người hết sức kin nhẫn. Mỗi lần c chuyện khổ tm, ng khng bao giờ ni ra. Hơn nữa l người gnh vc quốc gia đại sự nn ngi khng dễ g kinh động bởi những chuyện nho nhỏ.

Lần ny l lần thứ ba ngi lại dng bữa với ci chn uống tr mới ny v cũng l lần thứ ba ngi cảm thấy nng đến phỏng cả tay.,Thế nhưng ngi vẫn nhẫn nhịn v khng để lộ điều đ ra ngoi mặt.

-Một chn tr phải l vật m nếu khng chịu khổ th khng thể no thưởng thức được ci đẹp của n hay sao ấy nhỉ?

Vị lnh cha c khi tỏ ra ngờ vực như vậy. Lc khc, ngi lại thầm nghĩ:

-Chắc khng phải thế đu! C lẽ bọn gia thần muốn by tỏ lng trung nghĩa. Qua việc bắt mnh chịu đựng ci nng của chn tr, chng muốn nhắc kho mnh l mỗi ngy, chớ qun đi những gian khổ đ phải trải qua.

C khi lnh cha lại nghĩ khc đi:

-Khng, c khi khng phải thế nữa! C lẽ bọn chng tin mnh l người mạnh mẽ, s g những ci bất tiện nhỏ nhoi như thế.

D vậy, mỗi ngy khi đến giờ cơm, nhn ci chn tr, mặt của ngi trở nn u m.

C một hm, vị lnh cha du hnh ở một vng ni non. Nhn v địa phương ấy khng c một ngi nh trọ tốt xứng đng với địa vị của ngi nn ngi phải qua đm ở nh một người nh nng.

Nh nng ny khng ăn ở theo bề ngoi, ng ta l một kẻ tốt bụng một cch hồn nhin. C thể v thế nn lnh cha đ rất hi lng về ng. Thực ra th d ng nh qu c muốn dng ln lnh cha ci g đi nữa nhưng ở giữa chốn ni rừng heo ht như nơi đy, ng khng thể kiếm ra. Thế m lnh cha lại rất vui v tấm chn tnh ấy nn đ ăn hết mọi thứ ng đem ra mời.

Nhn v lc đ trời đ cuối thu nn lạnh lẽo, họ phải uống đồ nng cho ấm người. Tuy nước tr đem ra mời rất nng nhưng nhờ thnh ci chn đựng n kh dy nn hon ton khng xảy ra chuyện nng đến phỏng tay.  . 

Lc ny, vị lnh cha mới nhận ra rằng cuộc sống của mnh sao m phiền toi đến thế. Một ci chn uống tr, d nhẹ v mỏng đến đu th vẫn l một ci chn uống tr. Bảo n l cao cấp bởi v n nhẹ hay n mỏng rồi bắt buộc người ta phải dng th đng l by vẽ những chuyện ngu ngốc.

Vị lnh cha mới cầm lấy ci chn uống tr ng nh nng đem ra, đưa n ln cao v quan st thật kỹ.

ng hỏi:

-Chn tr ny do ai lm ra đấy?

Người nng dn nghe hỏi m sợ đến khiếp va. ng dập đầu lin hồi xin tha tội v lễ v đ dm đem một chn uống tr qu th kệch để mời một vị lnh cha. ng mới thưa:

-Đng l tiểu nhn c tội đ đem một ci chn uống tr th kệch để mời ngi, dm mong ngi tha thứ. Tiểu nhn khng biết đ mua ci chn ở đu ngoi chợ v chỉ chọn n từ những mn đồ gi rẻ. Mới đy chẳng ngờ được ngi ging lm đến chỗ ngho hn ny, trong lng rất lấy lm hn hạnh nhưng khng rảnh rang để ra chợ mua ci chn mới.

Người nng dn cứ thnh thực m bộc bạch với lnh cha như thế.

-Ngươi đừng ni vậy. Ta đy rất cảm ơn sự tiếp rước n cần của nh ngươi v nghĩ rằng khng ai c thể lm được tốt hơn ngươi đu. Ta chưa bao giờ cảm thấy vui như lần ny. Trước đy, mỗi ngy ta đ phải khổ sở v ci chn uống tr của mnh v chưa hề cầm trong tay một ci chn no lm đng qui cch như n đy. Do đ, ta muốn hỏi người xem c biết người chế ra chn ny l ai khng.

Người nng dn mới khp np bẩm tiếp:

-Thưa ngi, tiểu nhn khng biết người no đ chế ra. Một vật như vậy th chỉ l sản phẩm của anh thợ v danh no đ thi. Hơn nữa, kẻ thn phận thấp hn như hắn chắc khng bao giờ dm nghĩ l ci chn uống tr mnh lm ra một ngy no đ sẽ được một vị lnh cha dng đến.

Vị lnh cha mới ni:

-Ngươi nghĩ thế l đng nhưng ta khng khỏi khen ngợi người thợ đ. Hắn lm ra ci chn uống tr y như ci chn ta cần. Hắn đ thấu hiểu rằng một chn uống tr phải l vật lm ra để đựng một chất lỏng như tr hay canh nng.[3] Khi uống tr hay canh nng, người dng phải cảm thấy yn tm với vật chứa đựng n mới được. Do đ, d ai đ l một bậc sư trong ngnh gốm sứ v c nhiều sản phẩm nổi tiếng khắp thế gian đi nữa, nếu thiếu tấm lng nhn i để nghĩ cho người khc th hắn chẳng đng dng vo việc g cả.

Sau khi hon tất chuyến đi, vị lnh cha trở về lu đi của mnh. Cc gia thần cung knh ra nghnh đn. Lnh cha bn cho họ biết ci điều chnh bản thn ng đ hiểu được một cch thấm tha l cuộc sống của dn chng rất giản dị, thoải mi, khng vẽ vời giả dối nhưng hết sức thn tnh. ng dặn họ chớ nn qun điều đ.

Thế rồi, đến giờ cơm, trn bn ăn vẫn thấy by ra ci chn uống tr nhẹ v mỏng kia. Nhc thấy n, gương mặt của lnh cha lại trở nn ủ dột. Bởi v kể từ hm nay ng lại phải nghĩ đến ci nng phỏng da.

Một hm, vị lnh cha bn cho gọi bậc sư lừng danh về đồ sứ kia vo dinh. Chủ nhn của cửa tiệm nhớ lại ngy xưa mnh đ được lnh cha nhờ chế tạo chn uống tr v lần ny chắc mnh sẽ được ngi khen thưởng g đy nn hớn hở đến hầu. Nhưng lc đ, ng chỉ thấy vị lnh cha kia n tồn khuyến dụ:

-Tuy nh ngươi l một tn tuổi lớn trong ngnh gốm sứ nhưng cho d ngươi c ti giỏi đến mực no, nếu thiếu đi tấm lng nhn i th chẳng c ch lợi g cả. Ta v chn tr ngươi chế tạo ra m mỗi ngy phải chịu biết bao nhiu khổ sở.

Bậc thầy trong nghề gốm sứ kia bn từ tạ lnh cha m lui về. Từ đ, ng ta trở thnh một tay thợ bnh thường v sản xuất những chn uống tr c ci v dy. 


Dịch ngy 08/09/2020


[1] Kuni: tiểu quốc hay lnh địa.

[2] Tonosama l tiếng để chỉ chung những nh quyền qu nhưng trong văn mạch ny, xin được dng để chỉ lnh cha, người giống như vua một tiểu quốc.

[3] Ở Nhật, chn tr khng phải l một chung nhỏ như bn Tu. Chawan (tr oản) cn c thể dng để ăn canh hay ăn ch (cc loại shiru)

 


* Nguyễn Nam Trn :

Một trong những bt hiệu của anh Đo Hữu Dũng, sinh năm 1945 gần Đ Lạt. Nguyn qun Hương Sơn, H Tĩnh. Theo học Chu Văn An (1960~1963) v Đại Học Sư Phạm Si Gn trước khi đến Nhật năm 1965. Tốt nghiệp Đại Học Đng Kinh (University of Tokyo) v Đại Học Paris (Pantheon-Sorbonne). Tiến sĩ khoa học truyền thng. Gio sư đại học. Hiện sống ở Tokyo v Paris. E-mail: dhdungjp@yahoo.com

.........................

"Khi pht hnh lại bi viết của trang ny cần phải c sự đồng của tc giả (dhdungjp@yahoo.com)
v ghi r nguồn lấy từ www.erct.com