CHÚ TIỂU MÙ

(Yorobôshi h́nh thức Nô cận đại)

 

Nguyên tác: Mishima Yukio

Dịch: Nguyễn Nam Trân

 

神宮寺勇太(King & Prince)】岸優太からの言葉に「心強かった」単独初主演舞台【会見レポート】(1/2) - ぴあWEB

Toshinori đang giải bày trước ṭa án gia đ́nh 

Thời gian: Một buổi chiều cuối hè, lúc mặt trời sắp lặn.

Nơi chốn: Căn pḥng trong ṭa án thụ lư việc gia đ́nh.

Nhân vật:

-Cậu Toshinori (Tuấn Đức)

-Ông Kawashima, cha nuôi của Toshinori

-Bà Kawashima, mẹ nuôi của cậu.

-Ông Takayasu, bố ruột

-Bà Takayasu, mẹ ruột

-Sakurama Shinako, ủy viên phụ trách khâu ḥa giải của ṭa án. 

Màn mở, Shinako ngồi ở chính giữa pḥng. Một bên là chỗ hai ông bà Kawashima, một bên là chỗ ông bà Takayasu. Họ ngồi im lặng trong một lúc lâu. 

Shinako (một người đàn bà xinh xắn, mặc quần áo kiểu Nhật, tuổi trên 40). 

Shinako: Hôm nay trời sao mà hầm quá nhỉ. Đă thế ở đây lại không đặt quạt máy. (Ngừng một lát, cười ngao ngán). Dù sao, như quí vị đă rơ, ngân quỹ của ṭa án phân xử việc gia đ́nh rất eo hẹp, c̣n những người phụ trách việc ḥa giải như bọn tôi th́ chỉ có tiếng mà không có miếng. (Mọi người vẫn giữ im lặng). Có ǵ xin quí vị cứ tŕnh bày cho chúng tôi biết nhé v́ nơi đây không phải là chỗ chúng ta đến để gây gổ với nhau.

Kawashima: Chính thế....Chuyện này xảy ra ngoài mọi dự tưởng. Gia đ́nh chúng tôi không ngờ có ngày giáp mặt được bố mẹ ruột của cháu Toshinori....Đă mười lăm năm kể từ khi câu chuyện bắt đầu...Vâng, mười lăm năm đă trôi qua...

Bà Kawashima: (đưa khăn tay lên lau nước mắt) Sau mười lăm năm, nếu chúng tôi có coi cháu như con đẻ th́ cũng là một chuyện đương nhiên.

Shinako: (Vừa nh́n vào hồ sơ) Tính ra cậu Toshinori năm nay được 20 rồi nhỉ? (Hai vợ chồng nhà Takayasu trước sau cứ nh́n về hướng cửa ra vào, mặt có vẻ lo lắng nhưng vẫn không nói ǵ).

Kawashima: Thưa...đúng vậy!

Bà Kawashima: Thế mà tôi cứ tưởng chuyện như mới xảy ra hôm qua! Hồi đó chúng tôi không có con. V́ vậy, trong nhà, chúng tôi vẫn thường bàn với nhau là nếu ḿnh nhận một đứa trẻ nào đó làm con th́ sẽ t́m đứa nào bất hạnh, khốn khổ nhất để tự tay cứu vớt và sẽ cho phép nó hưởng tất cả hạnh phúc có được trên đời.

Kawashima: Hồi đó, chiến tranh vừa mới chấm dứt chưa bao lâu. Đặc biệt vào những đêm thu, gió rét thổi thấm vào da thịt...

Shinako (vừa xem xét hồ sơ) Hôm đó, ông bà đă gặp cậu Toshinori dưới địa đạo trong khu Ueno, phải không?

Bà Kawashima: Bây giờ tôi vẫn c̣n nhớ rơ mồn một...cậu bé mù nhỏ bé dễ thương đó mặc bồ đồ rách nát tả tơi và đang ăn xin. Cậu bé ngồi trên một tấm chiếu nát bên cạnh một người giống như kẻ d́u dắt cậu ta nhưng h́nh dáng cũng bẩn thỉu....Chỉ cần thoáng nh́n, chúng tôi đă nghĩ là cậu bé đúng là đứa con mà chúng tôi đang chờ đợi. Dù đôi mắt cậu có sâu lơm vào nhưng hàng mi vẫn thanh thoát với một màu da trắng trẻo trên khuôn mặt cân đối. Giữa mùi tanh tưởi của khu địa đạo tối tăm mà sao chung quanh cậu vẫn có một vầng hào quang bao bọc khiến cho cậu trông như một hoàng tử bé.

Kawashima: Chúng tôi đă trả cho ông d́u dắt kia một món tiền tương xứng để chuộc cậu và đem cậu ấy đi. Đến nhà và sau khi cho cậu ấy tắm trong bồn th́ mới thấy lộ ra cái vẻ khôi ngô tuấn tú của cậu. Việc chúng tôi làm đầu tiên là cho cậu ăn thức ăn nóng sốt và một dọn chỗ ngủ thật ấm cúng. Cậu bé ấy tiếp nhận cách đối xử của chúng tôi một cách hồn nhiên. Sau đó chúng tôi đă t́m cách chữa trị bệnh mắt của cậu nhưng măi đến nay, bệnh vẫn chưa lành. Có lẽ khi chạy ngược chạy xuôi trốn bom đạn giữa thời chiến, mắt của cậu đă bị lửa táp khiến cho cậu mù ḷa.

Bà Takayasu: (như không c̣n dằn ḷng nổi, ngỏ ư với Shinako) Xin cô làm ơn cho chúng tôi sớm được gặp thằng bé!

Takayasu: Thôi bà ạ, ḿnh hăy nghe cho rơ chuyện rồi hăy tính.

Bà Kawashima: (nói với Shinako) Khi đó cậu ấy hăy c̣n thơ ấu chưa hiểu biết bao nhiêu nhưng cứ như lời cậu kể th́ nhà cửa bị cháy v́ không kích, cha mẹ chết cả nên phải bám theo người lạ để sống c̣n. Chúng tôi chỉ biết thương và tội nghiệp cho hoàn cảnh cậu ấy thôi. Tuy là giữa thời buổi thiếu thốn nhưng chúng tôi cũng đă cố gắng nâng niu, nuôi dạy cậu ấy theo khả năng của ḿnh.

Shinako: Và từ đó đă 15 năm rồi...trong khoảng thời gian này, cậu Toshinori đă trở nên quen thuộc với hai ông bà?

Bà Kawashima: Chuyện đó th́ đă hẳn...

Shinako: Nghĩa là chưa lần nào cậu ấy tỏ ra cáu kỉnh, lạnh nhạt hay muốn xa lánh ǵ cả, có đúng không?

Bà Kawashima: Không ạ. Ngược lại, cậu ấy cứ muốn ǵ là được nấy.

Kawashima: Này, bà ơi! Bà cứ thưa thật chắc hay hơn. Thực ra tính t́nh của cháu nó có hơi khác thường, nhiều khi chúng tôi không sao hiểu nổi. H́nh như cậu ta có một cái vỏ cứng nhắc bao quanh.

Bà Takayasu (nổi cáu): Thằng bé đó không phải là một người như vậy.

Kawashima: Hai ông bà không biết đâu. Ông bà chỉ sống với cậu ta có 5 năm, hơn nữa, lúc mắt cháu ấy c̣n sáng. Tính khí khác thường của cháu nh́n thấy mà thương, nhất là từ khi chịu cảnh mù ḷa th́ nó càng khó chịu thêm gấp bội.

Bà Takayasu: (khóc) Tội nghiệp con tôi! Tội nghiệp con tôi!

Takayasu: Nói một cách cụ thể th́ đó là ǵ nào? Tôi không sao hiểu những lời ông Kawashima vừa phát biểu.

Kawashima: Tôi không thể tóm tắt tất cả trong một câu. Chỉ xin phép đưa ra ví dụ như sau: Đó là cậu ấy hầu như không c̣n biết thế nào là cảm động.Thực ra, ngay cả khi cha mẹ ruột của ḿnh xuất hiện, tôi thấy cậu chẳng mảy may xúc động. Trên đường đi tới nơi đây, gương mặt của cậu ấy chỉ bày tỏ một sự thờ ơ cùng cực. Có những việc tưởng là cỏn con không đáng kể, lại thấy cậu bất chợt phản ứng hết sức mạnh mẽ làm tôi không sao lường trước!

Bà Takayasu: Thằng Toshinori không phải là đứa như thế. Phải chi nó được gặp mặt tôi th́...

Kawashima: Xin thưa với bà là mắt cậu không thấy đường.

Bà Takakayasu: Có sao đâu. Tôi biết là chỉ cần nghe giọng nói của tôi một lần thôi th́ cái vỏ cứng bao bọc chung quanh nó sẽ tan biến đi và nó sẽ về với đứa trẻ đơn sơ, chân chất như trước. Ôi chao, tôi là người mẹ mà suốt 15 năm trời, có ngày nào mà không nghĩ về con đâu! Tuy ông bà sống bên cạnh nó trong ṿng 15 năm qua đấy nhưng chỉ là thân xác chứ chúng tôi th́ cùng một khoảng thời gian đó, tâm hồn chúng tôi lúc nào cũng ḥa điệu với tâm hồn của nó. Nhiều lúc đành xem như con ḿnh đă chết, đem đi chôn, lập mồ dựng mả xong rồi nhưng vẫn không thể dứt t́nh nổi nên tôi và bố cháu đă đi loanh quanh lùng sục trong đám những đứa trẻ bụi đời (furôji) ở khu Ueno xem nó có trong đám đó hay không. Ôi, tôi đâu có ngờ lúc ấy Toshinori của chúng tôi đang ở cạnh ông bà. Chúng tôi đă sống 15 năm trời cùng với hai giấc mộng, một sống và một chết, của cháu. Khi đem những đóa hoa bách nhật hồng (tử vi, sarusuberi, crape myrtle) đỏ thắm ra cúng ngoài mộ cháu, chúng tôi cứ ngỡ là nó hăy c̣n sống và đang ở một nơi nào đó. Nhưng khi nh́n gương mặt lem luốc bẩn thỉu của đám trẻ bụi đời th́ lại có cảm tưởng là con ḿnh đă chết từ lâu lắm. Thành thử có lúc giống như đứng trước ánh sáng mặt trời, có lúc lại nh́n thấy như một âm ảnh. Phải rồi, khi gặp bóng đêm th́ muốn t́m về ánh sáng, c̣n như đang có ánh sáng th́ lại kinh sợ bóng đêm ập đến. Vợ chồng chúng tôi không đủ quyết tâm chọn một trong hai thái độ.Nh́n mây giăng trên biển liền nghĩ đó là h́nh bóng con ḿnh, khi nghe tiếng trẻ con hàng xóm vọng qua hàng rào, đinh ninh là tiếng con ḿnh, khi thấy hoa trong vườn đua nở, không biết nên phải mang ra ngoài mộ để cúng con hay đem vào gian pḥng học nay đă thành vô chủ để cắm vào lọ hoa cho nó ..Mang tâm t́nh như vậy nên khi tôi nghe con ḿnh có cơ duyên được gia đ́nh Kawashima chăm sóc cho th́ quả là hết sức bất ngờ.

Kawashima: Bà bảo “chăm sóc cho” là có ư ǵ? Tôi thấy câu đó không hợp lư chút nào. Nên nhớ là về phương diện pháp luật, ngay trong hộ tịch, Toshinori đă trở thành con trai chúng tôi.

Bà Takayasu: Nhưng v́ nó mù ḷa nên đối với một kẻ tính t́nh đă thay đổi như thế, chắc ông bà chỉ xem là một cái gai trong mắt. Cứ nói thẳng tuột ra đi ...

Bà Kawashima: Chu cha. Sao bà ăn nói động trời thế...

Kawashima (nói với vợ) Bà cho tôi chen vào một câu thôi. Bây giờ ḿnh có nói ǵ chăng nữa cũng chỉ là nước đổ đầu vịt. Nhưng nhất định chúng ḿnh sẽ không để cho Toshinori trở về với cha mẹ đẻ của nó.

Takayasu: Coi bộ ông tự tin quá nhỉ.

Kawashima: Phải. Tôi tự tin lắm chứ. Nếu nói ra thẳng thừng th́ cậu ấy giống như một người điên. Và đối với chúng tôi, những kẻ phải chịu đựng cái tính nết thất thường của cậu ấy cho đến nay, ông bà không có quyền dùng cái t́nh cảm thương xót thô thiển của ông bà ra mà chế nhạo. Dù sao chúng tôi đă chịu đựng tính nết của Toshinori trong bao nhiêu năm nên đă trở nên giống  cháu ấy như đúc. Sự gắn bó đến mức độ kinh hoàng của chúng tôi, làm sao ông bà có thể hiểu được nhỉ! Đă bao lần chúng tôi đă chủ trương là ḿnh phải giết nó cho rồi...

Bà Takayasu: Thôi đúng rồi! Ông bà đă ngược đăi con tôi..

Kawashima: Chính cái mù ḷa của nó đă cứu sống nó đấy và cũng cứu cả chúng tôi khỏi phải phạm tội. Chuyện đó chắc ông bà không hiểu được đâu.

Bà Takayasu: Thằng Toshinori đáng yêu như thế mà lại bảo nó là điên khùng à?

Takayasu: Bà Kawasahima lại vu oan giá họa cho nó đấy mà.

Bà Kawashima: Th́ xin chong mắt mà xem. Để coi ông bà có kiểm soát nổi cậu ấy không.

Bà Takayasu: Thế th́ phía ông bà phải là nhà giáo dục đại tài.

Takayasu: Chính ông bà làm cho nó thành điên chứ ai vào đây!

Kawasahima: Không mà. Bị ông bà bỏ rơi trong lửa đạn nó mới ra như thế chứ. Ông bà chỉ nghĩ đến sự an toàn của bản thân thôi.

Bà Takayasu: Làm ǵ có chuyện bỏ rơi. Ai bỏ rơi ai nào?

Shinako: Các ông các bà b́nh tĩnh cho. Đừng để t́nh cảm lôi cuốn mà nóng nảy không tốt. Dù sao nơi đây cũng là một chỗ dành để ḥa giải, bao nhiêu tranh chấp rồi cũng sẽ được kết thúc bằng những nụ cười tươi tắn. Chắc quí vị không thấy chứ trên tay tôi có một cái cân vô h́nh, tôi công b́nh với cả đôi bên và có chủ ư làm cho đ̣i hỏi của mọi người được thỏa măn và dẹp bỏ những điều bất măn nếu có phát sinh. Cho dù là một ngọn lửa cuồng nộ, tôi chỉ thấy đó như màu mă năo của một tấm điêu khắc, cho dù là một ḍng nước sôi sùng sục, tôi chỉ thấy đó là một bức phù điêu bằng pha lê. Một guồng chỉ rối hay một chùm giây leo quấn quít, đối với tôi chỉ là những ǵ người ta đă cố t́nh làm cho rối rắm hay phức tạp ra thôi. Những sự t́nh phức tạp chỉ nẩy sinh khi người ta muốn cho nó hóa ra như vậy. Chứ thực ra cơi đời này đơn thuần là một nơi hết sức tĩnh lặng. Ít nhất đó là điều tôi tin tưởng. Cho nên tôi có thể nhảy xuống băi cát của một trường đấu ḅ giữa một trận đấu đẫm máu mà không cần lo lắng ǵ cả và có đủ dũng cảm đi dạo bên trong bằng những bước chập chững của một con bồ câu trắng. Cho dù đôi cánh trắng của tôi có bê bết máu th́ cũng chả sao. Bởi v́ máu là hư huyễn mà cuộc chiến đấu của hai bên cũng chỉ là hư huyễn. Giống như con bồ câu trắng trên  cái mái một ngôi chùa xinh xắn nằm ven biển, tôi sẽ bước đi một cách b́nh tĩnh bên trên những sóng gió đến từ cơi ḷng thích tranh chấp của quí vị. Làm như thế có được không nào? Bây giờ đă đến lúc quí vị phải gặp chính đương sự. Chúng ta cho gọi cậu Toshinori vào nhé!  

(Bà Shinako ra khỏi nơi đó. Đây là giây phút mọi người chờ đợi)

Nào, xin mời cậu Toshinori vào đây đi. 

Shinako nắm lấy tay Toshinori và dắt vào bên trong sân khấu. Toshinori mặc một bộ đồ vét may đúng thời trang và mang kính đen, một tay cầm gậy.

Ông bà Takayasu (đồng thanh): Toshinori! (chực đến ôm chầm lấy cậu).

Shinako: Đến ngồi xuống đây đi cậu!

(bà đưa cậu đến một chiếc ghế đặt ở bên cạnh ḿnh).

Hai ông bà đang ngồi bên tay phải cậu chính là cha mẹ ruột của cậu đấy!

(Toshinori có vẻ không chú ư đến câu nói)

Bà Takayasu (vừa khóc): Con đă lớn đến thế này rồi ư? Chắc con không nh́n được mẹ đâu nhỉ? Tội nghiệp con tôi. Tội nghiệp con tôi. Ḿnh này! Chắc v́ quá xúc động nên trông nó có vẻ ngơ ngác, không t́m ra dược một lời nào để nói. Hăy sờ tay mẹ mà xem. Hăy sờ mặt mẹ mà xem! Nếu làm như vậy, chắc con sẽ nhận ra người mẹ ruột của con đây. (Bà Takayasu đến sát bên con và định nắm lấy tay Toshinori. Thế nhưng Toshinori đă hất tay bà ra một cách tàn nhẫn. Không biết xử trí ra sao, bà Takayasu đành trở về ngồi ở vị trí cũ và tiếp tục khóc).

Takayasu: Thôi, bà đừng khóc nữa.Kiểu này th́ chắc phía bên kia người ta đă tẩy năo thằng bé khiến cho nó có thành kiến xấu đối với ḿnh rồi. Hăy ráng đợi thời gian làm việc cho đến lúc ḷng nó được giải tỏa.

Bà Kawashima: Xin để ông cứ tưởng tượng theo những ǵ ông muốn. Này, ḿnh ơi! Sự t́nh đă xảy ra đúng như điều ḿnh đă dự đoán, phải không nào?

Kawashima: Ừ. Th́ cũng chỉ đâu đó thôi.

Shinako: Này cậu Toshinori! Cậu làm sao thế? Mẹ cậu khóc kia ḱa!

Toshinori: Nếu khóc th́ đă làm sao hở cô! Mắt tôi nào có thấy.

Shinako: Nhưng cậu có nghe tiếng bà đang khóc chứ?

Toshinori: Tiếng này tôi nghe quen thuộc quá.

Takayasu: Này Toshinori! Con đă nhớ lại rồi chứ?

Toshinori: Ông bảo tôi nhớ lại ǵ nào? Tôi chỉ nói là nhớ lại tiếng khóc của loài người mà tôi đă có lần nghe. Đă lâu rồi tôi mới lại được nghe tiếng khóc như vậy. Có thể nói đây là một tiếng khóc bộc lộ được t́nh cảm con người. Đến ngày tận thế, khi con người đă đánh mất tiếng nói, họ chỉ c̣n biết khóc. Rơ ràng là tôi đă có lần nghe được tiếng khóc như thế.

Bà Takayasu: Chắc con dần dần nhớ lại rồi, phải không Toshinori? Rơ ràng là con có lần nghe tiếng khóc của mẹ rồi chứ!

Toshinori: Coi ḱa! Bà lại nói ǵ nữa đấy? Ngôn ngữ chỉ làm cho mọi sự trở nên hỏng bét. Nó cũng sẽ làm cho âm thanh đến từ ḷng người biến mất....Trời nóng quá đi thôi. Làm như ḿnh bị nhốt trong một cái ḷ. Chung quanh tôi, những ngọn lửa đang táp. Lửa kết thành ṿng và nhảy múa. Có đúng không hở cô Sakurama?

Shinako (cười nhẹ): Không đâu, cậu ạ. Chỉ là v́ chúng ta đang ở giữa mùa hè. Hơn nữa, cậu lai ăn mặc đàng hoàng, đóng đủ bộ đồ vía như thế kia.

Toshinori (vừa tự đưa tay rờ rẫm khắp người): Vật này là cái mà người đời thường gọi là cà vạt, cái này họ gọi là sơ-mi trắng, c̣n cái này là áo vét đây nhỉ? Ḿnh cứ nghe theo họ mà mặc chứ có biết h́nh dạng hiện tại của ḿnh là thế nào đâu. Đây là cái người đời gọi là túi, có mấy que diêm rơi ra từ hộp diêm, mấy đồng xu tiền lẻ, vé đi xe, kim băng (pince) an toàn, mấy tấm vé số không trúng, mấy cái xác ruồi nhặng chết khô, mấy cục tẩy vụn...cùng với bụi bặm kinh niên đọng lại dưới đáy túi, đă biến nó thành một cái đăy con vô tích sự mà ḿnh cứ phải kè kè bên người.Thế rồi bộ quần áo vét này đă biến thành một thứ đồng phục hết sức an toàn, rồi khi mặc lên người hết ngày này qua ngày khác, nó sẽ trở thành chứng cớ là ḿnh đang sống một cuộc sinh hoạt trung thực.

Bà Takayasu: Coi như Toshinori đă hoàn toàn bị dạy dỗ để sống theo lối đó nên mới ăn nói theo kiểu như thế!

Toshinori: Nhưng này cô Sakurama ạ! Tôi không hề để ư đến dáng vẻ bên ngoài nên ra sao cũng xong. Cái mà tôi cảm thấy được là cần cổ ḿnh như bị cà vạt đóng gông và bộ quần áo lót ướt đẫm mồ hôi này bó chặt thân tôi. Như thế, cả thân h́nh tôi như bị họ đặt vào bên trong một cái gông bằng lụa và bộ đồ lót bằng vải. Không phải thế sao? Tôi chỉ là một tên tù trần truồng.

Bà Kawashima: Dĩ nhiên là như thế. Con chính là một tên tù trần truồng, cần cổ lại đeo gông và bị bắt phải mặc một bộ quần áo tù may bằng vải.

Toshinori: Đúng đấy. Mẹ lúc nào cũng mau mắn hiểu ư con.

Bà Takayasu: Ông coi ḱa. Ḿnh có nhẫn nhịn được nữa không ông? Thằng bé này chưa lần nào chịu gọi tôi bằng mẹ.

Toshinori: Nếu bà muốn tôi gọi là mẹ th́ bà phải đồng ư với tôi chứ. Có phải tôi là một tên tù trần truồng không nào? Lại c̣n bị đóng gông trên cổ?

Takayasu: Đừng có ăn nói tầm phào. Cái con đang mặc trên người là một bồ đồ vét thẳng thớm đấy.

Toshinori: Bà nói như thế là đă không có đủ tư cách rồi. Thế bố ơi, con có phải là một tên tù trần truồng hay không hở?

Kawashima: Đúng đấy. Con chính là một tên tù trần truồng.

Toshinori: C̣n bố Takayasu th́ nghĩ thế nào?

Takayasu (chần chờ một lúc) Ơ ơ, phải rồi. Con là một tù nhân trần truồng mà!

Bà Takayasu (vội vă về hùa) Tù nhân trần truồng đấy con. Đúng rồi. Rơ ràng con là một tên tù trần truồng.

Toshinori (cười ngặt nghẽo thiếu điều ứa nước mắt):Ha ha ha...Rốt cục bây giờ cả hai bên cha mẹ đều đă đi đến chỗ hiệp ư! (bỗng nhiên im bặt một cách lạ lùng).

Shinako: Thế th́ bây giờ chúng ta đă có thể đi thẳng vào chủ đề. Xin ông bà Kawashima mở đầu cho...

Toshinori: Cô Sakurama ạ! Cô đang nói ǵ thế? Cô lại dùng ngôn ngữ để diễn tả đấy ư? Sao cô không giữ im lặng hay cất lên tiếng khóc!Chớ để cho cái giọng trong thanh của cô xuống cấp v́ phải dùng đến lời nói.

Shinako: Tuy nhiên...

Toshinori: Tuy nhiên... cái ǵ hở cô? Tôi không muốn nghe lư lẽ cô sắp phát biểu đâu. Cô nghĩ rằng tôi sẽ chấp nhận cái ǵ đây? Ngôn ngữ à? Nên nhớ ngôn ngữ chỉ là một lớp sương mù hay một vầng hơi nước. Mắt tôi thấy được ǵ đây? Tôi mù cơ mà. Tay tôi chạm phải cái ǵ đây? Nếu không là những chỗ lồi chỗ lơm? Khuôn mặt con người cũng chỉ là một số chỗ lồi lơm.

Bà Kawashima: (tỏ vẻ chiều chuộng con nuôi như đă có thói quen): Đúng như vậy đó con! Chỉ là những chỗ lồi lơm. Mặt con người ta là thế.

Toshinori: Các vị có thấy tôi là một trung tâm, từ nơi đó có những tia sáng phóng ra tứ phương?

Bà Kawashima: Mẹ có thấy chứ!

Bà Takayasu (vội vă) Dĩ nhiên là mẹ cũng thấy.

Toshinori: Được lắm. Sở dĩ quí vị có được đôi mắt là để được dùng cho những dịp như hôm nay! Để mà nh́n thấy cảnh này đó. Bằng không th́ xin quí vị vứt đôi mắt ấy đi th́ c̣n hay hơn.

Bà Takayasu (nói nhỏ với chồng): Tội nghiệp con tôi! Thằng bé lúc nào cũng bị ám ảnh bởi hai con mắt. Lạ thật.

Toshinori (vùng đứng dậy như bị kích động) Các ông các bà đang lải nhải ǵ thế ? Có câm đi không! (cả bọn chợt khựng lại, im bặt) (Toshinori lại ngồi xuống) ...Này! Nghe đây! Nếu các ông bà có được đôi mắt chỉ là để nh́n  cảnh tượng này thôi. Mắt của các ông các bà chỉ được dùng để hoàn thành một sứ mệnh. Khi tôi yêu cầu xem th́ nó sẽ có nghĩa vụ phải xem những ǵ tôi muốn. Lúc đó, mắt của quí vị sẽ trở thành một giác quan có chức năng cao quí (kedakai) dùng thay cho đôi mắt của tôi. Chẳng hạn khi tôi muốn thấy một con voi màu vàng kim đang bước đi chậm chạp giữa bầu trời xanh th́ tức khắc lúc đó, quí vị sẽ phải thấy một con voi như vậy. Hay cảnh từ một cánh cửa sổ lầu 12 của ṭa bin-đinh, có một cánh hoa hồng màu vàng thật to đang gieo ḿnh xuống đất. Hay giữa đêm khuya mở cửa một tủ lạnh, bỗng thấy con ngựa trắng có cánh đang qú mọp bên trong hay là một máy đánh chữ dùng cho văn tự h́nh cái nêm bánh xe (cuneiform). Hoặc một hoang đảo không người, màu xanh thẫm và nằm ở bên trong lư hương....Toàn là những phép cảnh tượng kỳ quái...

Mắt quí vị phải có thể nh́n được những phép mầu như thế đấy. Nếu không th́ nên dẹp phứt đôi mắt của quí vị đi cho rồi...Nhưng có phải quí vị đă thấy rằng những tia sáng phóng ra tứ phương đều đến từ thân thể của tôi đấy chứ ?

Kawashima: Thấy chứ con.

Takayasu: Ôi chao...Thấy chứ. Bố đây cũng thấy nữa!

Toshinori (mặt mày bỗng trở nên ủ dột) Ôi, trong tôi không có cái ǵ gọi là h́nh thể. Khi đưa tay thử vuốt ve gương mặt và sờ soạng khắp người, tôi chỉ thấy ở đâu cũng chỉ là chỗ lồi lơm. Không có thể gọi chúng là h́nh thể của tôi.Trên vỏ địa cầu, đi đến đâu cũng là toàn những chỗ lồi lơm đặt liên tiếp bên nhau.

Bà Takayasu: Này, Toshinori!

Toshinori: Thế nhưng dù không có h́nh dáng, tôi là ánh sáng. Tôi là ánh sáng nằm ở bên trong một vật thể trong suốt.

Kawashima; Dĩ nhiên là vậy rồi. Con là ánh sáng mà.

Toshinori (phanh ngực áo vét) Nh́n mà xem. Ánh sáng này là tâm hồn của tôi đây.

Bà Takayasu: Tâm hồn ngày xưa của con đấy à?

Toshinori: Khác với các ông các bà, hồn của tôi hoàn toàn trần truồng và có thể đi dạo khắp nơi trong thế gian này. Quí vị chắc đă nh́n được những tia sáng do tôi phóng ra bốn bên. Những tia sáng này thiêu đốt thân thể người khác nhưng cũng không ngừng gây ra bao vết thương bỏng loét trong ḷng tôi nữa.

Ôi, sống trần truồng như thế này thực là mệt mỏi. Mệt quá sức.Tôi c̣n lộ cảnh trần truồng nhiều hơn cả quí vị đến trăm triệu lần....Này, cô Sakurama ơi! Không khéo tôi đă hóa thành một ánh sao trời rồi cũng nên.

Vợ chồng Kawashima lẫn vợ chồng Takayasu (đồng thanh): Dĩ nhiên con là một v́ sao mà lại.

Toshinori: Phải đấy! Tôi là một v́ sao xa xôi của hàng chục quang niên về trước. Nếu như ánh sáng của tôi không đến từ một nơi thật xa như vậy th́ làm sao bây giờ tôi có thể sống thoải mái nơi đây. Lư do là cơi đời này đă chấm dứt từ lâu rồi, c̣n đâu.

Bà Takayasu: Con nói ǵ kỳ cục thế?

Toshinori: Bởi v́ cơi đời này hiện nay không c̣n nữa. Bà đă hiểu chưa nào? Nếu bà không phải là hồn ma th́ thế giới này là một băi tha ma đấy. C̣n nếu thế giới này không phải là một băi tha ma th́ (bất chợt chỉa ngón tay về phía bà Takayasu) bà chính là một hồn ma!

Bà Takayasu: Ôi trời! (chực ngă xuống làm ông Takayasu phải đưa tay ra đỡ) Thằng bé đó nó điên mất!

Takayasu: Tỉnh táo lại đi. Nếu bà cũng phát cuồng là hết cách gỡ!

Kawashima: Cho nên tôi mới thưa với ông bà là cháu nó điên mà. Tuy vậy, điều nó vừa nói ra cũng hay đáo để. Chúng tôi với nó không chỉ là cha mẹ con cái mà đă trở thành bạn bè thân thiết từ lâu rồi.

Bà Kawashima: Bây giờ tôi đă hiểu v́ cớ nào ông bà không giữ nổi cậu ấy.

Toshinori: Cho tôi xin điếu thuốc lá đi. Ăn nói huyên thiên năy giờ, sùi cả bọt mép[1].

Kawashima (xích tới gần và mở hộp sắt đựng thuốc lá) Con chọn điếu nào cũng được.

Toshinori: Bố luôn luôn chuẩn bị đầy đủ các loại thuốc lá cho con nhỉ. Này cô Sakurama ạ, cô xem đây này! Chỉ cần đụng tay vào là tôi đă phân biệt được thuốc hiệu nào ngay. (đưa tay cầm một điếu) Điếu này? Hiệu Camel chứ ǵ?

Kawashima: Đúng đấy.

Toshinori: C̣n điếu này ...Có phải Navy Cut không bố? Cho con xin điếu này. (Kawashima bật lửa và châm thuốc cho)

Takayasu (nói với vợ) Bà xem. Cứ nh́n thấy thế th́ biết nó đă trở thành một người lớn b́nh thường rồi.Thái độ đó là của một cậu công tử gia đ́nh giàu có. (Nói với Toshinori) Chắc là con thích thuốc lá của Anh?

Toshinori: Vâng.

Takayasu: Vậy để lần sau bố mua cho nhé!

Toshinori: Vâng. Xin cám ơn.Mỗi lần hút một điếu th́ tôi thấy rằng khi hút, ḿnh có một khoảng thời gian dành cho khói thuốc.

Kawashima: Nghĩa là có thể b́nh tâm mà thưởng thức nó đấy nhỉ?

Toshinori: Vâng, đúng thế. Chuyện đi tàu điện hay vào siêu thị mua đồ, tôi đều làm được tất nhưng nếu bảo là tôi có thể làm được mọi việc có lẽ không đúng đâu. Khổ cái, khi h́nh dung cảnh sinh hoạt thường nhật của tôi, một người mắt sáng không thể nào nh́n thấy được những lúc tôi hạnh phúc. Nhưng không thấy được có khi lại hay hơn nhỉ? Bởi v́ nhất định là họ sẽ tỏ ra kinh hăi ...Tôi th́ vẫn thản nhiên như không. Khi tưới nước cho cây cỏ hoa lá trong vườn, khi sử dụng máy cắt cỏ, tôi đều như vậy cả. Tôi có thể làm v́ không nh́n thấy sự nguy hiểm. Bởi v́ việc hoa nở trong một thế giới đă cáo chung không phải là điều đáng sợ là ǵ ?. Cũng như việc tưới nước xuống mặt đất trong thế giới nay không c̣n hiện hữu!.  . 

Bà Kawashima: Con nói rất đúng. Đáng sợ thật!

Kawashima: Tất cả chúng ta đều sống trong sự sợ hăi.

Toshinori: Có điều là quí vị không ư thức được sự nguy hiểm đó. Quư vị sống mà như là xác chết.

Kawashima: Phải rồi. Chúng tôi là những xác chết.

Bà Kawashima: Mẹ đây cũng là một cái xác.

Bà Takayasu: Cớ sao ḿnh lại trở thành xác chết nhỉ?

Takayasu: Thôi, bà ơi. Như bà th́ không hiểu nổi đâu!

Toshinori: Hơn thế nữa, quư vị là những kẻ hèn nhát, sâu bọ!

Bà Kawashima: Bố mẹ thật khiếp nhược, con nhỉ?

Kawashima: Giống như sâu bọ.

Bà Takayasu: Ông bà đồng ư như thế là làm hư con cái đấy. Cha mẹ là sâu bọ ở chỗ nào nào?

Takayasu: Nếu ḿnh muốn kêu gọi Toshinori quay trở lại, chỉ có cách là chấp nhận thành sâu bọ mà thôi.

Bà Takayasu (tỏ ra hết sức quyết tâm): Nếu thế th́ mẹ cũng là sâu bọ. Thay vào đó, hăy gọi mẹ là mẹ một lần đi.

Toshinori (giọng dửng dưng) Mẹ ơi mẹ...sâu bọ...

Bà Takayasu: Rốt cuộc nó đă chịu gọi ḿnh là mẹ.

Takayasu: nhưng cuối câu c̣n gắn thêm hai chữ “sâu bọ” nữa!

Toshinori: Các ông các bà vừa ngốc lại vừa điên. (Nói xong, chần chờ một đỗi)

Ông bà Kawashima lẫn ông bà Takayasu: Chúng tôi đều là những kẻ vừa ngốc vừa điên cậu ạ. (Một thoáng im lặng. Ngoài cánh cửa sổ lớn ở chính diện, mặt trời chiều bắt đầu nhuộm đỏ. Một ḿnh Toshinori đứng hút thuốc một cách ngon lành)

Shinako: Có lẽ tôi lực bất ṭng tâm, nhưng quí vị cứ ăn nói như thế th́ vừa mất thời giờ mà chẳng đi đến đâu cả. Tôi vẫn biết cả ông bà Kawashima và ông bà Takayasu đều là những bậc cha mẹ có phẩm cách. Hai bên đều có tấm ḷng thương con sâu sắc, làm cho tôi cảm động đến ứa lệ. Điều đáng tiếc là cuộc tranh chấp giữa hai bên chưa ngă ngũ. Người cầm cán cân là cậu Toshinori không biết phải thiên về phía nào.Với tư cách ủy viên phụ trách ḥa giải, tôi nghĩ rằng tốt hơn nên mời quí vị lui vào trong căn pḥng khác để tôi có đủ thời giờ bàn bạc riêng với cậu Toshinori cho rơ ngọn ngành. Ư kiến quư vị thế nào, xin cho tôi biết! (Hai cặp vợ chồng đều gật đầu chấp thuận). Thế th́ bây giờ chúng ḿnh hăy bắt đầu nhá! (Hai cặp vợ chồng ra khỏi nơi đó và vào một pḥng khác. Shinako tiễn họ đến tận cửa).

(Bà Kawashima bước vào trở lại. Shinako đưa bà đến một góc sân khấu).

Bà Kawashima: Chắc cô đă biết cậu ấy là một người nguy hiểm. Hết sức nguy hiểm là đằng khác. Do đó xin cô để ư đến cái mầm độc hại mà cậu ấy đang mang trong người.

Shinako: Cái độc hại đó là ǵ ạ?

Bà Kawashima (cười ngỏn nghẻn) Là ǵ à? ...Tôi không thể thưa rơ với cô được. Tôi chỉ cảm thấy nó qua trải nghiệm.  

(Bà Kawashima ra khỏi sân khấu. Shinako đi về hướng cửa sổ chính)

Toshinori: Mọi người đi cả rồi ư?

Shinako: Phải.

Toshinori (cười nhạt) ...Hi hi,..Tôi đuổi khéo được họ rồi.

Shinako: Ai đời cậu lại ăn nói như thế đối với những bậc cha mẹ hết ḷng v́ ḿnh! Cả hai bên đều yêu thương cậu với một t́nh thương sâu sắc đến tự đáy ḷng.

Toshinori: Ông bà cha nuôi của tôi hành động như hai kẻ nô lệ. C̣n ông bà cha mẹ ruột th́ đă khùng quá cỡ, khó ḷng cứu văn.

Shinako: Cậu nói như thế là không nên đâu.

Toshinori: Tôi biết cư xử thế nào với họ đây. Tôi đâu có h́nh dáng (kata), không có ǵ tất!

Shinako: H́nh dáng là cái cần thiết lắm đấy. Nhất là h́nh dáng của cậu không thuộc về cậu nhưng thuộc về những người chung quanh (seken),

Toshinori: Như thế th́ ngày cả cô, cô cũng xem h́nh dáng của tôi là có vấn đề.

Shinako: Phải. Có chuyện đó thật. Người không có mắt để nh́n th́ chỉ c̣n dựa vào sự phán đoán.

Toshinori: Tôi nào có thấy h́nh dáng của cô.Thật không công b́nh. Mẹ nuôi Kawashima của tôi bảo cô là một phụ nữ xinh đẹp đấy nhé.

Shinako: Không có đâu. Tôi đă thành bà nạ ḍng rồi, cậu ạ.

Toshinori (chợt đứng thẳng người lên): Tuổi tác có nói lên được ǵ đâu! Sao lại dựa trên tuổi tác? Tuổi tác chỉ là một đoạn đường ngập trong bóng tối, không thấy được người sắp đến và chẳng thấy người ra đi. Do đó nó không tạo ra khoảng cách, dù đứng lại hay bước đi đều thấy như nhau. Việc tiến thoái cũng vậy. Do đó, người sáng không khác ǵ người mù, kẻ sống không khác ǵ kẻ chết, ai nấy đều phải đưa chân ra lần ṃ để khỏi bị lạc lối, chẳng khác nào tôi đây phải dựa vào cây gậy. Rốt cuộc là đứa hài nhi, ông lăo hay thanh niên đều đứng cùng một chỗ và nương tựa vào nhau. Có khác chi lũ côn trùng ban đêm cùng tụ tập trên một cành cây mục nát.

Shinako: Cậu có can đảm thốt những điều như vậy nhỉ? Thế gian vốn chỉ nh́n con người qua tuổi tác. Đặc biệt nếu đối tượng là phụ nữ.

Toshinori: Th́ chỉ có những con mắt sáng mới nh́n được h́nh dáng mà thôi.

Shinako (ngắm cửa sổ): Ḱa, mặt trời chiều đỏ rực.

Toshinori: Mặt trời sắp lặn hở cô?

Shinako: Mặt trời sắp lặn như đang múa một vũ khúc bên cửa sổ.

Toshinori: Có phải cánh cửa sổ cô nh́n trổ về hướng Đông không? Lúc này mặt trời đang lặn xuống phía Đông à?

Shinako: Cậu nói ǵ lạ thế! Mặt trời phải lặn ở hướng Tây chứ. Bên dưới của sổ này là cánh cửa hậu, hướng về phía Tây đấy. Cách một con đường rộng, bên kia là một công viên và mặt trời đang hạ trên ngọn mấy rặng cây trong đó. Nhờ có công viên này mà bầu trời thấy như rộng ra, cho nên mới có thể trông thấy ánh trời chiều từ mọi phía.

Toshinori: V́ vậy tôi mới tưởng là nó lặn xuống phía Đông nhỉ? Cô vừa nói là cô đang ở cánh cổng phía Tây. Cánh cổng cũ mèm phía Tây đó chính là hướng nh́n về cổng phía Đông của địa ngục đấy, cô ạ. Cổng phía Đông là chỗ mặt trời lặn, từ đó nh́n qua là một cánh cửa tối tăm. Mở cửa đi vào sẽ thấy cát đen trên mảnh sân đă được quét sạch sẽ, đang đợi chờ gót chân những người khách lạ đến dẫm lên.

Shinako: Cách nói đùa của cậu dễ khiến cho thiên hạ khiếp sợ đấy nhé. Hiện nay th́ bên ngoài công viên, mọi ngọn đèn đều đă được thắp sáng. Bầu trời bây giờ giống như một cái ḷ rực lửa và màu xanh của những rặng cây đă nhất loạt bừng sáng, giống như những viên bích ngọc đang sắp thành chuỗi dài và đang thi nhau lấp lánh trong đêm. Ngay cánh cửa sổ những chiếc xe hơi đang đi ngang qua cũng ánh lên một màu trời đỏ ối.

Toshinori (lần đầu tiên mới tiến gần cửa sổ) Tôi cũng thấy nữa, cô ạ.

Shinako: Hả? Cậu...mà cũng thấy ư?

Toshinori: Thấy chứ sao không. Bầu trời đỏ rực như thế kia.

Shinako: Cái cậu này! Thấy được rồi à? Làm sao măi đến bây giờ ...

Toshinori: Tôi chỉ thấy được bao nhiêu đó thôi nhưng rơ ràng đến từng chi tiết.

Shinako: Ôi trời!

Toshinori: Cô cho rằng đây là cảnh mặt trời lặn, có phải không? Là ánh hoàng hôn, có phải không? Sai rồi! Cái đó là cảnh tượng ngày tận thế đấy! (Đứng dậy, đi đến bên cạnh và đặt tay lên vai Shinako). Này nhé! Cái cô vừa thấy không phải là cảnh trời chiều đâu cô ơi. 

(Shinako sợ hăi, đẩy tay Toshinori ra khỏi vai ḿnh và ngẩng mặt lên nh́n cậu ta c̣n Toshinori th́ đến bên cửa sổ và hướng về phía khán giả mà tŕnh bày. Cuối cùng, Shinako quay lưng về phía họ và nh́n chăm chú cánh cửa sổ. Màu đỏ ở bên ngoài mỗi lúc càng thắm hơn) 

Toshinori: Đúng là tôi đă nh́n thấy ngày tận thế của thế giới. Hồi tôi mới lên 5, đúng vào cái năm cuối cùng của cuộc chiến, tôi đă đứng nh́n ngọn lửa tận đến khi ngọn lửa ấy táp vào và thiêu đốt cả đôi mắt. Từ đó về sau, trước mắt tôi bao giờ cũng có cảnh tượng ngọn lửa cháy rụi để cáo chung thế giới này. Cũng giống như cô, đă bao lần tôi cứ nghĩ rằng đó là cảnh sắc của một buổi hoàng hôn yên tĩnh. Thế nhưng không phải vậy. Cái mà tôi thấy được chỉ là cảnh tượng thế giới đang bị ngọn lửa bao vây và thiêu hủy.  

Yoroboshi | BeSeTo Theater Festival 26 + "BIRD" Theatre Festival TOTTORI 12

Nh́n mà xem! (Chú tiểu mù do Kịch đoàn Bird diễn) 

Nh́n mà xem! Cô có thấy muôn ngàn ngọn lửa từ trên cao đang đổ xuống. Nhà cửa đều bị thiêu rụi. Từ bên trong cửa sổ bin-đinh, những ngọn lửa phụt ra. Tôi thấy rơ mồn một cảnh tượng đó. Bầu trời đầy những tia lửa và bụi lửa. Những đám mây sà xuống thấp, nhuộm khắp bầu trời một màu tím bầm và mây lại phản chiếu màu đỏ rực của các ḍng sông giống như đang bốc cháy. Những cây cầu sắt to thấy rơ như trong tranh vẽ, những hàng cổ thụ bị lửa thiêu đốt và hoàn toàn bị tia bụi lửa vây bọc từ trên ngọn, dáng ngả nghiêng bi tráng như người thụ nạn đang bị gió cuốn theo.Những thân cây nhỏ hay bụi trúc c̣i rậm rạp cũng đều bắt lửa, trông như đang đeo trên người những tấm huân chương. Đâu đâu cũng thấy lửa đang hoạt động một cách mạnh mẽ. Cả thế giới sau khi ch́m trong yên lặng bỗng dậy lên tiếng hú của những luồng quái phong, chúng vang ra rồi vọng lại như chuông chùa đang ngân, ḥa vào trong tiếng tụng kinh cất lên đồng loạt. Cô Sakurama, theo cô nghĩ th́ đó là tiếng ǵ? Có lẽ nó không phải là lời nói hay tiếng hát mà chỉ là tiếng gào thét, kêu than trong một Địa Ngục A Tỳ nằm giữa cơi nhân gian.

Tôi chưa bao nghe được một âm thanh luyến nhớ nào đến thế. Một âm thanh vô cùng chân thật, chỉ có thể được nghe trong ngày cuối cùng của thế gian này. Bởi v́ chỉ có lúc đó, con người mới phát ra những tiếng kêu thành thực như vậy..

Nào, cô đă thấy chưa? Thấy rồi chứ nhỉ? Khắp nơi chỉ có cảnh tượng người người đang làm mồi cho ngọn lửa. Bên dưới những thanh kèo thanh cột đổ sập và bao nhiêu lớp gạch đá cũng như bên trong những căn pḥng bít bùng, đâu đâu cũng chỉ có thây chết trần truồng đang nằm ngổn ngang. Khi th́ chúng mang màu hồng của hoa tường v́ giống như một sự hổ thẹn, khi th́ mang màu đỏ của hoa thuốc phiện (poppy, keshi), để rồi tất cả ngả sang màu đen kịt như thể biểu lộ ḷng sám hối...C̣n nữa. Những con sông cũng đầy nghẹt xác người. Tuy sông có hiện h́nh nhưng không thể thấy mặt nước v́ chỉ có những thân thể nổi lềnh bềnh và đang trôi ra phía biển, nơi có những đám mây tím ngắt buông chùng.

Cô có thấy lửa đang có mặt khắp nơi, đuổi theo hết vật này đến vật khác hay không? Này cô Sakurama! Cô không nhận ra chúng hay sao? (Toshinori chạy về phía giữa căn buồng) Lửa, lửa, toàn là lửa! Đằng Đông, đằng Tây, phía Nam, phía Bắc, không đâu mà không có lửa. Bức tường lửa đang lặng lẽ dâng lên măi tận ngoài xa. Từ trong đó, lại có những đám lửa nhỏ xuất hiện. Giống như những cḥm tóc đang phe phẩy, chúng tiến về phía tôi với một tốc độ cực nhanh, bay quanh người như thể muốn cḥng ghẹo rồi cuối cùng dừng lại trước đôi mắt tôi và như muốn nh́n cḥng chọc vào đó. Tôi hết chịu nổi. Cuối cùng, ngọn lửa kia đă chui tọt vào trong tṛng mắt.... (Đưa hai tay bụm lấy mặt và ngă xuống tại chỗ) (Shinako quay lại và há hốc nh́n một ít lâu rồi hối hả chạy lại bên cạnh Toshinari và qú xuống giúp cậu ta ngồi dậy. Trong khi đó, bên ngoài của sổ, ánh đỏ của trời chiều bắt đầu nhạt đi thật nhanh).

Shinako: Toshinori ơi, tỉnh lại đi cậu. Tỉnh lại đi nào!

Toshinori: (cuối cùng đă định thần được) Tôi đă nh́n thấy cảnh tượng ngày tận thế. Cô Sakurama, cô cũng trông thấy chứ nhỉ?  

(Sau một lúc lâu)

Shinako: (hơi chần chờ rồi đi đến quyết định) Không, tôi chả thấy ǵ!

Toshinori: Đừng nói dối! Cô thấy mà lại dấu tôi.

Shinako (dịu dàng) Không, thật t́nh tôi chẳng thấy ǵ cả. Tôi chỉ thấy mỗi ánh trời chiều.

Toshinori: Nói dối!

Shinako: Tôi không nói dối.

Toshinori (phất mạnh tay): Đi ra chỗ khác! Tôi không thích thứ đàn bà như cô. Lúc nào cũng chực nói dối. Ra chỗ khác chơi.

Shinako (lẳng lặng đứng lên) Tôi không đi đâu cả.

Toshinori: Tôi đă bảo cô đi ra chỗ khác mà. Đồ ghê tởm!

Shinako: Không!

Toshinori: Không nghe tôi bảo cô là đồ ghê tởm hay sao?

Shinako: Nhưng em vẫn cứ ở đây.

Toshinori: Tại sao?

Shinako: ... V́ em bắt đầu thấy yêu anh chút chút.

Toshinori (Im lặng) Em muốn chiếm đoạt “cảnh tượng ngày tận thế” khỏi tôi ư?

Shinako: Đúng vậy anh! Đó là nhiệm vụ của em.

Toshinori: Làm sao tôi có thể tiếp tục sống mà không có nó. Biết vậy rồi mà em vẫn c̣n muốn đoạt nó từ tôi.

Shinako: Vâng.

Toshinori: Thế th́ tôi có chết đi cũng chẳng sao chứ?

Shinako (mỉm cười): Nhưng anh đă chết từ lâu rồi mà!

Toshinori: Em đúng là một người đàn bà dấm dẳng. Khó thương thật!

Shinako: Dù thế đi nữa em vẫn ở đây thôi. Nếu bắt em đi chỗ khác th́...để em nói cho mà nghe. Chẳng có liên quan ǵ với cảnh biển lửa của ngày tận thế ǵ cả. Chỉ cần anh lên tiếng nhờ em một chuyện nhỏ, một chuyện tầm thường thôi là đủ.

Toshinori: Em muốn ra đi?

Shinako: Không. Em muốn ở bên cạnh anh măi măi.

Toshinori: Và anh chỉ cần lên tiếng nhờ em một chuyện nhỏ nhoi thôi à?

Shinako: Vâng.

Toshinori: Thế th́ cho anh mượn cánh tay.

Shinako (đưa tay ra) Như thế này hở?

Toshinori: Cánh tay em sao mà mềm mại thế? Cứ tưởng em là người đă trải qua nhiều gian khổ.

Shinako: Đúng. Nếu so sánh với anh th́ em chưa từng biết gian khổ là ǵ.

Toshinori (mỉm cười một cách hănh diện) Chỉ cần nhờ một tiếng như sai bảo ai đó hay sao?

Shinako: Như thưa chuyện với một bà chị chứ!

Toshinori: Hừm hừm. Anh cảm thấy đói bụng rồi đây.

Shinako: Ừ, thật đấy. Đă đến giờ cơm đó nhỉ?

Toshinori: Em có ǵ cho anh ăn không?

Shinako: Chỉ có đồ ngoài tiệm. Nếu anh không phiền...

Toshinori: Cũng được, em ạ. Cái ǵ có ngay th́ tốt.

Shinako; Thôi, để mặc em lo liệu. (Nắm lấy tay Toshinori và đặt cậu ngồi xuống chiếc ghế hồi năy. Lúc đó ánh sáng trong pḥng đă bắt đầu nḥa nhạt). Anh ngồi đây, chóng ngoan, đợi em nhé!

Toshinori: Ờ!

(Khi Shinako mở một cánh cửa khác với cánh cửa mà hai cặp vợ chồng vừa mới đi để ra ngoài, cô đă bật điện lên. Đèn trong pḥng chợt sáng hẳn)

Shinako: Đợi em nghen! Em về ngay đấy.

Toshinori: Ờ (Shinako nh́n lại, mỉm cười trước khi đi ra) ... Mà này, em!

Shinako; Ǵ vậy anh?

Toshinori: Anh...không hiểu sao mà thấy ḿnh cũng có người thương?

(Shinako lại mỉm cười và đi khuất. Trong căn pḥng ngập đầy ánh sáng, chỉ có một ḿnh Toshinori ngồi buồn xo)

 

Kết thúc vở

Dịch ngày 5/6/2022

 

Bên lề tác phẩm

From the Ninagawa production of Mishima's Yoroboshi

Yorobôshi do Ninagawa Yukio đạo diễn (2005) 

Mishima viết xong phiên bản “Chú tiểu mù” kiểu cận đại vào năm 1960 tức 15 năm sau khi chiến tranh chấm dứt (trùng hợp với khoảng thời gian 15 năm từ ngày Toshinori được ông bà Kawashima nhận về làm con nuôi) và kể từ thời điểm đó, tuồng đă nhiều lần được đưa lên sân khấu, trong nước (Tôkyô, Niigata, Aichi, Ôsaka vv...) lẫn ngoài nước, đặc biệt ở Mỹ (The Lincoln Center Festival, Broadway NY, 2005, Ninagawa Yukio đạo diễn) và ở Anh (The New Wimbledon Studio Theater, 2015, John Walton đạo diễn). 

Cái giống nhau giữa “Chú tiểu mù cổ điển” và “Chú tiểu mù cận đại” là bối cảnh chiến tranh, hoàn cảnh gia đ́nh ly tán và thân phận mù ḷa của nhân vật chính.Hai soạn giả Kanze Juurô Motomasa (1400?-1432) và Yukio Mishima (1925-70) tuy sống cách nhau 5 thế kỷ, đều đă trải qua một thời kỳ chiến loạn khủng khiếp trên quê hương ḿnh và nh́n thấy những cảnh ngộ bi thảm như cha mất con, vợ ĺa chồng...của con người trong giai đoạn đó. Cơn hỏa mộng mà Toshinori thấy qua đôi mắt nội tâm của cậu có thể là những ǵ Nhật Bản đă từng biết đến ở Tôkyô, Hiroshima và Nagasaki vào năm 1945, khi thế chiến thứ hai bước vào hồi chung cuộc. 

Toshinori là một người mù, cả hai bên cha mẹ ruột (ông bà Takayasu) và cha mẹ nuôi của cậu (ông bà Kawashima) đều là những người sáng nhưng tuy có mắt họ vẫn như mù nên chưa chắc đă tinh tường bằng cậu. Họ không có cá tính, chỉ biết a dua nịnh nọt để được con ḿnh thừa nhận, nên đă mắc lỡm và rơi vào cái bẫy cậu ấy giăng ra. Có thể hiểu cha mẹ ruột là quá khứ Đông phương và cha mẹ nuôi là ảnh hưởng Tây phương trên một nước Nhật vừa bước ra khỏi cuộc chiến tranh và đang chịu sự bảo hộ của người Mỹ. Như Nhật Bản sau Thế chiến, Toshinori tuy phải phụ thuộc vào họ về mặt vật chất nhưng bản thân cậu hết sức cô độc. Trong cái nh́n của cậu, đối với loài người, ngay cả đồng bào ruột thịt, cậu đă đánh mất niềm tin, c̣n đối với tương lại, trong mắt cậu chỉ có h́nh ảnh hăi hùng của ngày tận thế.

Thật vậy, cái khác nhau là huyễn ảnh Nhật Tưởng Quán (Jissôkan) trong vở Nô cổ điển, đă đem đến cho Shuntoku-maru những h́nh ảnh đẹp đẽ của thế giới cực lạc cơi Tây phương Tịnh độ, c̣n huyễn ảnh Toshinori nh́n thấy trong nội tâm chỉ là cảnh tượng rùng rợn của biển lửa và những ḍng sông ngập xác người vào ngày tận thế mà sách Khải Huyền (Apocalypse) trong Kinh Thánh Tân Ước đă dự báo. Mặt khác, kết luận đoàn viên có hậu của vở Nô cổ điển do Motomasa chấp bút hoàn toàn khác với kết luận bi quan trong Nô cận đại của Mishima. Dù t́m được t́nh yêu và sự cảm thông của một con người duy nhất là Shinako, trong hồi kết cuộc, cậu vẫn là một kẻ không mẹ không cha, c̣n người yêu mới đó đă len lén ra đi, để cậu ngồi buồn xo một ḿnh trên sân khấu. Xem xong vở tuồng với kết thúc như vậy và nh́n những sự việc đang xảy ra hàng ngày trong thế giới hiện tại, chúng ta sẽ hiểu rằng Mishima Yukio không hề là một nhà văn bản chất bi quan mà chỉ là một chứng nhân có cái nh́n thực tế đến độ lạnh lùng. Nhưng chính v́ thế mà chúng ta mới thấy rơ rằng Nô của Mishima có tính cận đại.  

NNT

(7/6/2022)

 Xem :  CHÚ TIỂU MÙ (Tuồng Nô cổ điển Yorobôshi) - Nguyên tác: Kanze Juurô Motomasa

Thư mục tham khảo

Mishima Yukio, Yorobôshi (Chú tiểu mù), nguyên tác Nhật ngữ trong  Kindai Nôgaku-shuu (Cận đại Năng nhạc tập) thu thập 8 vở Nô cận đại của Mishima: Kantan (Hàm Đan), Aya no Tsuzumi (Chiếc trống gấm), Sotoba Komachi (Komachi tháp cúng dường), Aoi no ue (Vương phi Hoa Qú), Hanjo (Nàng Ban), Yuya (Nàng Yuya), Yorobôshi (Chú tiểu mù). Do Shinchô Bunko xuất bản, Tokyo, 1968.

 

[14] Nguyên văn là “trong miệng mọc rêu”

 


* Nguyễn Nam Trân :

Một trong những bút hiệu của anh Đào Hữu Dũng, sinh năm 1945 gần Đà Lạt. Nguyên quán Hương Sơn, Hà Tĩnh. Theo học Chu Văn An (1960~1963) và Đại Học Sư Phạm Sài G̣n trước khi đến Nhật năm 1965. Tốt nghiệp Đại Học Đông Kinh (University of Tokyo) và Đại Học Paris (Pantheon-Sorbonne). Tiến sĩ khoa học truyền thông. Giáo sư đại học. Hiện sống ở Tokyo và Paris. E-mail: dhdungjp@yahoo.com

.........................

® "Khi phát hành lại bài viết của trang này cần phải có sự đồng ư của tác giả (dhdungjp@yahoo.com)
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com