TRUYỆN BÊN TÂY

(Furansu Monogatari, 1909)

Nguyên tác : Nagai Kafuu

Dịch : Nguyễn Nam Trân
 

( IX ) ĐÊM CUỐI NĂM

(Joya / Kiri no yoru)[22]

 

Pauvre année au vent qui pleure
Jette ton dernier soupir!

Achille Millien

(Hỡi năm cũ đang tàn theo gió khóc,
Hăy trút đi ngươi, hơi thở cuối cùng)

 

340 Art - Hassam, Frederick Childe ideas | frederick childe hassam, childe  hassam, american artists

Ảnh minh họa

 

Ngay trong thành phố Lyon là nơi thường hết sức tĩnh mịch giống như người say ngủ, trùm lên trên bằng lớp sương mù của mùa đông vốn che hết cả vùng đất thấp của sông Rhône, thế mà hôm nay, ngày cuối cùng trong năm, và đúng như điều tôi chờ đợi nhất là từ xế chiều, không biết bao nhiêu tiếng động trong thành phố đă vang lên và vọng lại đến cánh cửa sổ khép kín của gian pḥng tối tăm của tôi nằm trên tầng thứ tư, giống như tiếng gầm gừ của một cơn băo nửa đêm hay thủy triều chập tối.

Tôi rời chiếc ghế đặt cạnh ḷ sưởi để nh́n xuống mặt đường bên ngoài cửa sổ. Ánh đèn nhấp nháy đó đây và kẻ qua người lại như trẩy hội trên một thành phố đêm nằm dưới lớp sương giăng.

Ôi, năm cũ sắp qua rồi. Nó ra đi và không bao giờ trở lại. Ư nghĩ đó làm ḷng tôi nặng trĩu và tự dưng tôi rơi vào trong một nỗi buồn thương.

Tôi trở lại chỗ ngồi và bắt đầu suy nghĩ cách tiễn năm cũ và đón năm mới như thế nào. Một cô giúp việc trong nhà trọ gơ vào cánh cửa và lên tiếng:

-Cơm dọn rồi, ông ạ!

Tôi bèn ném mẩu thuốc lá đang hút dở vào bên trong ḷ sưởi rồi đi vào pḥng ăn.

Không có ǵ đặc biệt trong căn nhà trọ chỉ dành cho du khách và những người đàn ông cô độc. Đêm nay, nếu là bữa ăn tối trong một gia đ́nh giàu có, đă có thể nghe tiếng nổ khi mở xâm-banh chen lẫn vào tiếng cười nói bên cạnh cái bàn ăn chưng đầy hoa để đón Tân Niên....Nhưng không, hôm nay trong pḥng ăn này, quang cảnh lại buồn hơn thế nữa. Số người ở đó chỉ có sáu, c̣n như phần c̣n lại, toàn là sinh viên và vẫn thường tranh luận trên bàn ăn, đều đă trở về nhà cha mẹ họ để nghỉ Giáng Sinh. Bà chủ nhà trọ vốn là người có máu làm ăn nên bao giờ ăn nói cũng quá sức lễ độ, đang ngồi sâu trong góc. Bên cạnh bà là một ông người Đức với cái lưng thật tṛn, đă cất công qua đây để học tiếng Pháp.Xong đến một ông già độc thân đă quá sáu mươi, không gia đ́nh thân thích, xưa kia là ca sĩ giọng bán trầm (baryton) ở nhà hát Ôpêra và nay sống bằng một ít tiền dành dụm. Những người khác là ba nhân viên trẻ làm việc cửa hàng hay xí nghiệp nào đó trong thành phố. Nội dung cuộc đàm thoại của họ thường chỉ là hời hợt v́ vẫn gặp nhau mỗi ngày. Trái với dự tưởng, bữa cơm đă chấm dứt nhanh chóng.

Sau khi rời bàn ăn, tôi không về pḥng ngay nhưng lại đi ra đường mà không có lư do nào đặc biệt trong đầu.

Sương mù xuống rất dày từ đầu buổi tối giờ đă biến thành mưa tự lúc nào không biết. Người người, tay cầm dù, bước đi hối hả trên vỉa hè bóng loáng v́ phản chiếu ánh đèn.

Họ đi đâu nhỉ? Phải làm ǵ khác hơn là đi dạo phố giữa cái thời tiết xấu, lạnh và ẩm ướt như thế này chứ! Đêm nay, chương tŕnh ḥa nhạc cổ điển không có ǵ hấp dẫn tôi. C̣n như vở Mignon của Thomas mà h́nh như Nhà hát Ôpêra thành phố đang công diễn th́ tôi đă xem đến mấy lượt rồi. Các sân khấu khác chẳng hạn tuồng diễu (vaudeville) của Scribe[2] hay ai khác th́...cứ nghĩ ngợi như thế, tôi đi chen dưới những bóng dù của người qua đường, người ướt sương và những hạt mưa nhẹ, chẳng mấy lúc đă đến kè sông Rhône, gần chân cầu Lafayette. .

Tôi rất thích đứng ngắm bao quát cảnh trí của bờ sông Rhône! Dù là ban ngày hay ban đêm, mỗi khi tôi băng qua cầu, thế nào tôi cũng đứng bất động dưới những hàng cây ngô đồng (platanes) đang vươn cao lên khỏi bờ đê xây bằng đá, để ngắm cảnh sắc đó. Thế nhưng phải nói là ban đêm, nó c̣n đẹp hơn cả ban ngày nữa. Nói về cảnh trí ban đêm th́, vào một đêm đông tối tăm, buồn ảm đạm và ẩm ướt như hôm hay những đêm có sương mù nặng như ch́ giăng trên nền trời, tôi c̣n thấy nó đẹp hơn cả dưới một đêm trăng sáng hay một buổi tối mùa hè ngàn sao lấp lánh.

Nếu là một tối đẹp trời, người ta có thể thấy rất rơ nhà cửa hai bên bờ, những cây cầu và những con đê bằng đá và thưởng thức được quang cảnh ở đây. Bây giờ, ngược lại, tôi chỉ có thể ngắm ḍng sông lớn này và vùng chung quanh của nó đằng sau một tấm màn mưa thưa của mùa đông nên không thể nào phân biệt đâu là nhà cửa, đâu là đê và đâu là cầu nữa. Ngay cả những tia phản chiếu lóe lên cạnh lan can cầu hay giữa những hàng cây trồng bên kè sông đều bị bọc bằng hơi nước để biến thành một ṿng tṛn màu tím hoa diên vĩ (iris), chẳng khác vầng hào quang vây quanh mặt trăng..Đó là cả một ḥa hợp về sắc màu của trời đêm! Âm thanh vang lên từ bên trong vầng ánh sáng này là tiếng ́ ầm của ḍng nước xiết khi nó va vào những khung cầu và nghe như tiếng động của một đoàn tàu hỏa đang băng ngang.

Vừa nghe tiếng nước bên dưới chảy và để nó thấm vào tận đáy ḷng ḿnh, tôi vượt qua cầu. Đến gần khoảng giữa của nó, tôi đă nh́n được rất nhiều tia phản chiếu, bắt đầu từ kè sông của bờ bên kia tận đến khu đại lộ đang có nhiều người qua lại. Đêm trừ tịch, hàng quán thường đóng của từ cuối buổi chiều nhưng lối ra vào vẫn c̣n trang trí những chùm ánh sáng đủ màu rực rỡ như pháo bông để đón rước khách hàng. Bên cạnh chúng, vẫn c̣n thấy những sạp hàng của những người bán dạo bày ra trên hè phố, bên dưới những cột dù hay lều giăng ra để che mưa.

Bưu thiếp, ruy băng, hoa giả, kẹp tóc, đồ trang sức gắn lên áo vv..toàn là những món hàng tạp nhạp mà giá cả phần nhiều không quá dăm quan. Họ muốn bán cho hết nội đêm nay nên chạy theo mời mọc khách, trong đó có lẫn cả những ông già tóc bạc đi bên cạnh những người đàn bà trẻ, phần đông là thiếu nữ. Tai sao mấy ống lăo này lại chịu đi hứng gió lạnh bờ sông và đứng đội mưa chịu sương ở đây thay v́ nằm nghỉ ngơi trên một chiếc ghế dài trước cái ḷ sưởi ấm cúng?

Tại sao nàng con gái này không ăn mặc và làm tóc theo kiểu khác để đi xem hát cùng với bạn trai của cô?

Người ta tranh đoạt nhau để sống, người ta bận rộn để khỏi phải đói. Không có ǵ thảm thương hơn là nh́n thấy định mệnh không tránh khỏi như thế nơi con người. Có lẽ đối với tôi, nh́n cảnh người ta lao động hết hơi chỉ v́ cuộc sống c̣n khó chịu và chua xót hơn là cảnh họ tự tử hay chết v́ bệnh hoạn.

Tôi không khỏi nghĩ rằng nghệ thuật, chính trị, triết học hay ǵ đi nữa, dù dưới chiêu bài nào, cuối cùng đều phải tồn tại với mục đích duy nhất là không để cho người ta phải đói khát.

Tôi không nhớ rơ là chuyện xảy ra hồi nào nhưng vẫn không quên rằng hôm đó trời đă vào đêm, lạnh và ẩm ướt giống như đêm nay. Đầu tôi hơi nặng. Một tập san văn học mới ra bày trước mắt, tôi có lật vài trang nhưng không đọc.Trong khi đó, tôi nhận ra có một vài mục quảng cáo sách và đặc san nằm trên cái trang màu ở đầu chỗ áp cuối của tập san. Không hiểu v́ sao tôi lại đặt cho ḿnh câu hỏi v́ cớ ǵ mà bên Pháp này người ta lại in nhiều sách và tập san đến thế? Chẳng lẽ dân Pháp muốn có nhiều kiến thức đến mức đó hay sao? C̣n như báo chí th́ cần có ba loại là bảo thủ, cấp tiến để chống lại nó và độc lập để giữ thái độ trung lập? C̣n như các báo khác, họ có ǵ khác để dấu diếm ngoài những mục đích cao thượng mà báo nào cũng tuyên bố hay không? Có bao nhiêu quyển sách sẽ biến mất nếu người ta không ăn bánh ḿ mà vẫn có thể sống được?...Bất chợt, tôi không c̣n thấy thích đọc những quyển sách đang chất đống quanh tôi, và để tránh bầu không khí nặng nề của căn pḥng, đă bắt đầu đi dạo ḥng t́m thấy một chút hơi mát ở bên ngoài..

Tôi đi xuyên qua quảng trường đằng trước nhà thờ Saint-Pothin cạnh lối vào nhà trọ. Trên con đường này cũng như trên Đại lộ Saxe, tôi thấy thưa thớt người đi,có lẽ v́ cái lạnh của một đêm mùa đông làm cho tay họ đông giá và làm đau cả vành tai. Chỉ có ánh sáng phản chiếu đến từ hai bờ đường in xuống ḷng đường những cái bóng đen thui, tối tăm và buồn bă của hàng cây mùa đông trơ trụi trên lối đi mù sương và ẩm ướt. Thực sự là tôi đang không biết đi đâu. Rồi sau khi đi thêm vài cây số th́ đại lộ lại rẽ hết phải sang trái, tôi may mắn đến trước cửa vào của một nhà hát tŕnh diễn tạp kỹ (variété) bên cạnh một khu phố nghèo nàn nơi có rất nhiều thợ thuyền sinh sống. Để trốn cái lạnh và hơn nữa, trong đầu lại không có một dự tính ǵ khác, tôi bèn mua một cái vé rồi chui vào rạp. 

Vào tới nơi được một lúc, tôi ngửi thấy mùi hơi thở của đám đông cũng như cát bụi từ tấm thảm dậy lên, thêm nỗi bên ngoài lại đang ẩm ướt. Không khí vẩn đục khói thuộc lá khán giả hút giữa giờ giải lao làm ánh sáng từ cuối pḥng trở nên tối hơn và tất tả có một vẻ bệnh hoạn đến kinh hoàng. Đó là chưa kể những thứ trang trí hào nhoáng và thô kệch, trần nhà, những cây cột và cả bốn bức tường gắn kính c̣n khiến cho cảnh tượng trong rạp tối tăm và đ́u hiu hơn nữa. Không cần phải nh́n mặt mũi và phục sức của người đi xem, t́nh huống bên trong rạp đă cho thấy đây làm một tŕnh diễn rẻ tiền ở một vùng bên ŕa thành phố ở bất cứ một đất nước nào.   

Khi tôi bước vào rạp th́ cánh màn vẽ đầy những h́nh ảnh quảng cáo của các cửa tiệm đă được khép lại trên sân khấu. Chỉ nghe thấy tiếng rao của một bà già bán hoa, một ông bán kẹo bánh và một đứa bé bán tờ chương tŕnh đang len lỏi giữa đám khán giả nói chuyện ồn ào. Những người dáng đứng đắn như dân hàng phố th́ ngồi trên ghế kiểu dành cho ban nhạc, c̣n mấy ông ra vẻ kỹ sư xây dựng th́ hầu như đă bỏ chỗ ngồi của ḿnh, vài ông lại lê la bến cạnh mấy người đàn bà trắc nết đêm nào cũng lượn qua mấy lối đi bao chung quanh chỗ ban nhạc ngồi để bắt khách. Những người khác th́ đang gọi thức uống mà ḿnh muốn bên quầy rượu nằm ở góc hành lang.

Tất cả đều hối hả trở về chỗ cũ khi ban nhạc bắt đầu so dây trong một cái hố thấp và tối dành cho họ khi giờ giải lao giữa hai màn chấm hết. Rồi trong khi ban nhạc đang chơi một khúc rất đơn điệu, bỗng nhiên tất cả trở nên ầm ĩ v́ tiếng trống, kèn và vĩ cầm cùng cất lên to đến hết cỡ rồi cánh màn được kéo lên. Một người đàn bà to lớn chầm chậm bước ra từ cánh gà, bày đến phân nửa đôi vú bên ngoài bộ áo dài xẻ hở cổ, màu sắc chói chang và phần dưới lại ngắn củn.

Bà ta đă khá lớn tuổi, thân h́nh to béo, vai và cánh tay mũm mĩm, đôi mắt híp và khuôn mặt bự phấn. Thế nhưng bên dưới th́ từ cằm cho đến cổ họng, chỉ có da mà không có mỡ, thấy như là mớ thịt nhăo nhoẹt. Những đường gân to nổi lên chung quanh cổ. C̣n khi bà ta xoay người dưới ánh đèn sáng, dù nh́n từ xa, ai cũng có thể nh́n ra những nếp nhăn hằn rất sâu hai bên cánh mũi..  

Dù sao bà đă khéo léo nở trên môi một nụ cười trẻ trung và gửi một ánh mắt mời mọc về mấy hàng ghế trong những “lô” (loges) cạnh ḿnh. Bà bước một hai bước sang phải, ba bốn trước sang trái trên sân khấu, hai bàn tay đặt bên eo, c̣n vai và hông th́ nẩy ra trước ra sau một kiểu lạ lùng theo tiếng nhạc đang chơi dồn dập. Thế rồi, sau một tiết mục, bà lại cúi người và đặt bàn tay trái nhè nhẹ lên trái tim trong khi ch́a cánh tay phải ra đằng trước, cử chỉ như thể t́m cách nâng đỡ một vật ǵ, cái dáng mà bất cứ nữ ca sĩ nào cũng làm, trước khi cất tiếng hát một bài hát b́nh dân đang ăn khách nhan đề “Có ai chưa từng nếm khổ đau!” (On a toujours le chagrin). 

Có tiếng vỗ tay tán thưởng của đám khán giả ngồi trên tầng cao của rạp nhưng cái giọng the thé của bà làm chói tai tôi thật sự v́ tôi đă nghe quen giọng hát của các ca nữ nổi tiếng khắp nơi và tŕnh diễn đều đặn ở các Nhà hát Ôpêra với những ban nhạc hàng đầu. Bà có vẻ hát sái giọng nhất là khi có ư định đổi qua một cung bậc cao hơn nhưng khổ cái là khi gân cổ lấy sức, bà lại không đủ âm lượng. Những đường nét khủng khiếp đến từ cố tật hay co giật hai bên cánh mũi và khóe miệng khiến người ta có thể đoán biết tuổi tác mà bà cố gắng che dấu bằng cách trát thêm phấn sáp. Nó không tương xứng với những cử chỉ điệu đà mà bà muốn dùng để thi thố khi tŕnh diễn và đă khiến tôi tội nghiệp cho bà hơn là khó chịu. 

Tiếng hát đó c̣n có thể xem như một tiếng gào khi đứng trước cái đói. Từ hồi c̣n sống ở New York, tôi dă biết nhiều cuộc sống của những nghệ sĩ tŕnh diễn tạp kỹ (variété) như bà. Biết đâu người đàn bà này lúc nhỏ chẳng có thời theo học ở “Nhạc viện thành phố Paris” (Conservatoire de Paris)! Khi đó, có thể bà đă mơ trở thành một ngôi sao Ôpêra. Tuy nhiên và tuy nhiên ...Hai chữ hy vọng trong thế giới của bà giống như khói, như mây. Bây giờ bà chẳng c̣n thân thích, con cái, bạn bè. Sống xa kinh đô, bà trôi dạt từ khu phố này đến khu phố khác của các tỉnh địa phương, mỗi đêm cất một tiếng hát héo dần theo thời gian và càng thể hiện nó một cách khó khăn hơn.Chạy theo thời đại thôi cũng không đủ để cho ḿnh hạnh phúc. Chỉ c̣n có cách lấy ḷng không chút thẹn thùng những người khách đă bỏ tiền ra mua một chỗ trong “lô” (loges).

Khi những ư tưởng chợt đến trong đầu tôi, tất cả những ǵ có trong rạp đều trở nên buồn tẻ. Mấy người nhạc công trong ban nhạc này đă phải tŕnh tấu những bản nhạc b́nh dân quê kệch, đệm cho mấy màn xiếc và ảo thuật...nhưng ngày xưa biết đâu họ chẳng từng hâm mộ Mozart và nuôi mộng trở thành một nhà sáng tác nhạc như Beethoven. Thuở ấy, bà lăo ở chỗ giữ áo khoác cho khách hay bà bán hoa kia là những người như thế nào nhỉ?

Bà ca sĩ đă rời sân khấu và được thay thế bằng một người diễn màn hài độc thoại, ông không khác chi người kể chuyện tếu rakugo ở Nhật Bản. Ông ta bước vào sân khấu bằng những bước lửng thửng như một chàng say, mặt ông sơn đỏ như tôm hùm, mặc một chiếc áo “redingote” kẻ ô vuông trên nền xanh và rộng thùng th́nh, đội mũ chỏm cao lệch qua một bên đầu. Vừa nh́n tướng ông ta, đám đông đă phá lên cười cho dù ông ta chưa trổ tài nói một câu nào lém lỉnh.

Tôi bỗng cảm thấy ḿnh không thể chịu đựng quang cảnh ấy thêm một phút nào nữa nên hấp tấp đi ra cửa. Chao ôi, sương mù ở đâu tuôn ra mà dày thế này!Không c̣n thấy đâu là chỗ có thể đặt bàn chân. Khi bước đi, tôi không khỏi cất tiếng ho như thể là mỗi lần thở, ḿnh đă phải hít khói.Tôi quen với sương mù của những đêm đông đă từ lâu lắm nhưng v́ hôm nay nó quá dày làm tôi phải đứng yên một chỗ để nh́n chung quanh. Những tia phản chiếu như đă hoàn toàn đánh mất ánh sáng của chúng. Chỉ c̣n có những tấm màn đen kịt bọc kín mít. Cứ tưởng đây là cảnh tượng chao đảo của thời tạo thiên lập địa. Tất cả nhân vật, nhà cửa, cây cối đều như nằm mờ mịt trong những tấm màn đen. Xa xa, từ phía thành phố, vọng lại tiếng c̣i hụ của xe lửa h́nh như muốn thông báo sự có mặt của chúng để khỏi phải đâm sầm vào nhau..

Bóng tối vẫn thường làm dậy lên một sự lo âu và sợ hăi vô cớ, lại khiến cho người ta t́m đến bất cứ chỗ nào để có được chút ánh sáng. Cho nên tôi đă bước bằng những bước chân vội vă về khu phố có các quán cà phê. Thế rồi, tôi bất chợt nhớ về cuộc sống đáng thương của các cậu bồi bàn, lúc nào cũng bận rộn len lỏi giữa những dăy bàn ghế, ngày đêm không nghỉ, để có thể trả lời không trễ năi một giây đ̣i hỏi của khách hàng.

Tôi là một kẻ thích cái ngọt ngào của sự nhàn tản và biếng nhác gấp bội người khác. Nếu thấy cảnh ai đó đang tất bật với công việc th́ tôi thấy thương hại cho họ đến mức độ không chịu nổi ư tưởng về những lo âu của một kiếp người. Tôi không c̣n biết ḿnh sẽ đi đâu trong cái đêm sương mù khủng khiếp này. Tôi bắt buộc phải lấy một chuyến tàu đang chạy ngang đây để về nhà càng sớm càng tốt. Thế nhưng tôi vẫn không xua đi được h́nh ảnh khuôn mặt lạnh cóng và bụi bặm của người thợ máy.

Tôi không muốn vào quán cà phê và cảm thấy khó nhọc nếu phải bắt một chuyến xe lửa. Do đó, tôi cứ phải bước liêu xiêu trong màn sương mù đen đặc, không biết ḿnh sẽ về đâu.

Khác với cảnh ở bên Mỹ, các thành phố của Pháp thường có những con hẻm nhỏ chạy ngang chạy dọc hay chạy tắt mà không biết đưa về hướng nào.Vừa mới đây, sau khi lạc trong sương mù tối tăm, tôi đă đi vào một con hẻm như vậy. Tôi nhận ra là chiều rộng của nó chỉ đủ cho một chiếc xe thồ qua lọt và những ngôi nhà thấp lè tè xây bằng đá hai bên bờ đường sao mà giống như những cái nhà tù. Mái ngói đỏ đă đổi qua màu đen nhạt của chúng đă đè lên và lấp hết phân nửa những cái cửa sổ mà cánh cửa đă rơi hầu hết. Mấy bức tường này đều bê bết đất và buồn thảm. Đá lát đường chỗ thấp chỗ cao nên bộ hành không biết đặt chân vào đâu.Cho dù giày có lót đế thật dày, hễ bắt đầu bước là những chỗ rỗng trong giày đă bị một thứ nước bẩn không rơ nguồn gốc chui vào bên trong ngay. Chất nước này khi nhận một luồng ánh sáng không biết từ đâu tới và không biết của ai đă loáng lên bên trên mặt một cái màu trông rất tởm. Đằng trước mấy cánh cửa tối tăm của những căn nhà vốn mở toang toác như cái mồm trụi hết răng của một lăo già đă chết, ai đó đă bày bừa ra những cái thùng to bằng sắt để đựng rác mà mỗi ngày, khi trời vừa tờ mờ sáng sẽ có xe ngựa đổ rác tới bê đi. Rồi lại có nhiều con mèo hoang, sau khi đánh hơi được mùi tanh tưởi dậy lên từ băi rác, đă tụ tập nơi đây để kiếm mấy khúc xương thịt xương cá làm thức ăn.

Màn đêm, sương mù, những con mèo hoang, mùi hôi thối..vv.. nói chung một sự ḥa điệu nhịp nhàng của khung cảnh trong con hẻm vô danh này, không biết tại sao mà lôi cuốn tôi đến thế. Tôi vừa bước vừa nhớ lại tâm trạng năo nề của Baudelaire khi ông đi trong đêm vắng trên những con hẻm của thành phố Paris và đă ghi lại nó trong những vần thơ. Tôi thấy ḿnh cũng đang có một tâm t́nh như vậy.

Trên con đường hẻm gập ghềnh này, đáng lẽ ra phải có cái xác chết của một anh chàng vô gia cư (clochard)[3] nằm ra đó và qua cánh cửa sổ tối tăm của ngôi nhà này, chính ra tôi phải nh́n thấy được khuôn mặt xám ngoét của một anh chồng nghiện ngập và sát nhân, người vừa mới thắt cổ vợ cho chết để đoạt của.

Đột nhiên, quanh tôi chợt trở nên vắng lặng. Lũ mèo hoang đă đi đâu tứ tán. Tôi giương mắt ra nh́n cho thật rơ bởi v́ đằng sau lớp sương mù đen kịt, có tiếng guốc gỗ nghe rơ mồn một rồi sau đó bóng dáng của hai người đàn bà hiện ra. Loại guốc gỗ (sabots) này th́ ngoài các bà nông dân ở dưới quê, trên thành phố chỉ có những kẻ phải lao động cực nhọc hay hạng người hết sức nghèo túng mới phải mang thôi. Thế th́ thật hợp lư v́ hai người này đều để đầu trần chứ không đội mũ. Tuy trời lạnh đến cỡ này mà họ cũng chẳng có một cái khăn “san” (châle) khoác vai, c̣n áo bên trên th́ cáu bẩn và phía dưới chỉ quấn mỗi một tấm váy tơi tả.

Khi trong đầu tôi c̣n nghi họ là dân ăn mày th́ một trong hai người đàn bà đang nói chuyện rơ to với nhau, đă đột ngột dừng lại trước mặt tôi và gọi một cách sàm sỡ:

-Mon coco! (Cục cưng ơi!)

Tôi ngửi thấy nàng nồng hơi rượu. Có thể nàng là một cô thợ giặt, vợ của một gă đàn ông nghèo khổ nào đó và sống trong một căn buồng trần cắt xéo (măng xác = mansarde) trong xóm này. Tôi có cảm tưởng nàng đă nhầm tôi với một ai khác cho nên tôi không định dừng lại. Thế nhưng nàng đă tiếp tục goi với một giọng mạnh mẽ hơn: Mon petit! (Anh yêu!) và sau khi đến gần bên tôi, mời mọc: On se promène ensemble? (Có đi chơi với tụi em không?)

Tôi nghe tiếng cô gái thứ hai, giọng chần chừ:

-Thôi đi chị ơi! Ông này coi bộ nghiêm quá!

Nhưng người con gái có vẻ trọng tuổi hơn một chút đă định nắm lấy tay tôi và nói:

-Về đằng em nè! Gần đây thôi.

Tôi hiểu ngay. Người ta vẫn nói là ở nước này, những nàng con gái nghèo khổ chẳng hạn con sen người ở hay thợ thuyền đều có thể đi vào con đường bán dâm dù không phải là dân chuyên nghiệp. Thế những h́nh thù hai cô gái này quá xấu xí khiến tôi phải ngạc nhiên trố mắt nh́n. Thấy thế, cô gái lớn mới hơi xẳng giọng với tôi: “Nếu anh không ưa tui th́ đi với con nhỏ này nè!”. Thế rồi cô ta nhấn mạnh: “Nè, nó chưa ...” và rồi ”Con nhỏ này chưa biết hơi trai đâu đó!”. Chắc cô ta nghĩ câu nói này sẽ đánh thức sự ṭ ṃ trong tôi cho dù tôi đang do dự và vẫn chưa mở lời. Cô ta bèn nh́n mặt tôi với vẻ nghi ngờ và bảo:”Anh tưởng tui nói dối anh hả? Không có đâu! Anh đoán xem, nó bao nhiêu tuổi? Mới mười bốn thôi hà!”

Nói xong, như để chứng tỏ cho tôi biết lời ḿnh nói là sự thật, cô mới nói với một giọng như răn đe cô gái đi cùng, lúc đó đang đứng cúi gầm ở cách đó chừng năm sáu bước, v́ sương mù nên không thấy rơ: “Jeannette, tới đây coi! Mầy đứng đó làm ǵ!”

Cái bóng người con gái đó, nh́n qua lớp sương mù, như xanh ra. Cô ta đến gần tôi cùng một lượt với tiếng guốc gỗ.

Tôi nh́n cô gần hơn. Đúng là chị cô không nói sai. Cô bé chỉ độ 14 hay 15 tuổi.

-Sao? Anh thấy nó có dễ thương không? Chịu rồi chứ?

-Em này là bạn của cô à?

Tôi hỏi mà không có lư do ǵ đặc biệt, chỉ v́ cô ta đă mời mọc tôi một cách dạn dĩ.

-Không, em gái tui đó.

Nàng nói với một giọng b́nh thản. Tôi lại nh́n mặt hai người một lần nữa cho rơ: Cô chị nhanh nhẩu nói với tôi: Được không? Đưa nó đi ngay cho tui. C̣n Jeannette, sao mầy cứ đứng một đống thế kia ? Ha, ha, ha. Ông ơi! Không ai hiểu nổi con nhỏ này! Nó nói với tui là nó cần tiền nhưng đến phút cuối cùng, nó lại đâm ra mắc cỡ. Kiểu này ai biết đâu mà rờ!”

Trong khi tôi c̣n chưa biết phải xử ra sao th́ cô chị đă đưa tay nắm chặt lấy ống tay áo khoác của tôi. Tôi bắt đầu cảm thấy hết sức xấu hổ và sợ hăi, không biết làm cách nào để trốn khỏi nơi đó. Chợt tôi nghe có tiếng chân ai đó đang bước trên mặt đường đá gập ghềnh để tiến về phía này.

(Sự sợ hăi và hổ thẹn bất ngờ choàng ập tới. Tôi vùng chạy để không ai nhận ra tôi nhưng tôi đă dừng lại và thở phào v́ rơ ràng là có giọng nói của một người đàn ông từ trong sương mù. Có lẽ ông ta đă gây ra mấy tiếng động hồi năy và những ngôi nhà hai bên đường trên con đường hẹp đă vọng lại âm thanh đó. Được một chốc, tôi nghe tiếng giày và guốc gỗ bước song song. Một trong hai người đàn bà sau khi vuột tôi đă bắt được con mồi đêm của cô ta. Nhưng ai nhỉ? Cô em hay cô chị đây?)[4]

Vào những đêm khuya khi bước giữa lớp sương mù dày đặccủa mùa đông, lúc nào tôi cũng nhớ lại cái buổi tối đi trong con hẻm ấy, một cái đêm cuối năm tuy đèn vẫn sáng, người vẫn qua lại đông đảo ở ngoài phố nhưng cũng đă bày ra trước mắt tôi cảnh tượng những người bán hàng làm việc măi đến giữa đêm trong hiệu buôn hoặc cửa hàng hợp tác (kankôba)[5] với đồng lương bạc bẽo cũng như cảnh những cậu hầu bàn ở các quán cà phê đông đúc, không một phút ngơi tay. Nh́n những chuyến xe điện qua lại ngược xuôi tự dưng trong ḷng tôi bỗng thấy ḿnh bị dằn vặt bởi một nỗi buồn vốn cũng tối tăm như bóng đêm vậy..Nếu về nhà bây giờ tôi cũng chỉ một ḿnh, không có ai làm người tâm sự. Tuy vậy, tôi không muốn quay lại cái rạp hát cũ để ghé mắt xem, cho dù tôi đang muốn t́m đến một chỗ nào vui nhộn. Trong lúc c̣n đang nghĩ ngợi như thế, bước chân đă đưa tôi về chỗ cũ và tôi nhận ra ḿnh lại đang đứng trên chiếc cầu bắc qua sông Rhône như khi năy.

Trong tiếng gầm gừ của ḍng nước xiết vẫn như tự bao đời, đến giữa đêm, tôi nghe từ phía xa của cái đồng hồ lớn treo trên Ṭa Thị Chính, đang ngân như muốn chôn đi cái năm cũ 1907.

Mỗi tiếng kêu đều dài, rất dài. Tiếng thứ 12 cũng là tiếng cuối cùng hăy c̣n chưa gióng khi tôi băng qua cây cầu dài bằng những bước chân nặng nề.

 Dịch ngày 2/7/2021
 

[1] Trong ấn bản của Nxb Shinchô phát hành vào tháng 7/1951, nguyên tác mà chúng tôi sử dụng, nhan đề đă được đổi thành Kiri no yoru (Đêm sương mù).

[2] Augustin-Eugene Scribe (1791-1861) nhà viết kịch người Pháp.

[3] Nơi đây, Kafuu đă liên tưng đến một bài thơ nhan đề “Thịt thối rữa” trong tập Những cái hoa ác (Fleurs du Mal) của Baudelaire mà ông đă dịch sang tiếng Nhật trong San Hô Tập.

[4] Đoạn này chỉ có trong ấn bản cũ được Yamamoto Takeo dịch và đă bị lược bỏ khỏi bản Shinchô (1951).

[5] Một loại cửa hàng thời Meiji, Taishô, tập trung và bày bán nhiều mặt hàng một lượt, tiền thân của cửa hàng bách hóa (department store).

 

 


* Nguyễn Nam Trân :

Một trong những bút hiệu của anh Đào Hữu Dũng, sinh năm 1945 gần Đà Lạt. Nguyên quán Hương Sơn, Hà Tĩnh. Theo học Chu Văn An (1960~1963) và Đại Học Sư Phạm Sài G̣n trước khi đến Nhật năm 1965. Tốt nghiệp Đại Học Đông Kinh (University of Tokyo) và Đại Học Paris (Pantheon-Sorbonne). Tiến sĩ khoa học truyền thông. Giáo sư đại học. Hiện sống ở Tokyo và Paris. E-mail: dhdungjp@yahoo.com

.........................

® "Khi phát hành lại bài viết của trang này cần phải có sự đồng ư của tác giả (dhdungjp@yahoo.com)
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com