Thần chú cầu may mắn

Carry On, Mr. Bowditch by Jean Lee Latham

Jean Lee Latham

tặng Thống
Phạm Vũ Thịnh dịch

 

Lời người dịch:

Xin đề tặng người bạn thân từ thời trung học Phan Chu Trinh, Đà Nẵng. Thống với tôi đă có rất nhiều buổi trưa qua phà sông Hàn sang mượn sách Thư viện Sư Đoàn 2 bên Mỹ Khê, đi suốt con đường cát biển bỏng chân dưới nắng chang chang, gió biển luồn qua những cành thông reo vi vút. Trong số sách đă cùng mượn đọc với Thống khoảng năm 1963, có cuốn “Đi Biển”, tôi rất tiếc không nhớ được tên dịch giả hay nhà xuất bản, đă là một cuốn sách chúng tôi yêu thích nhất, và nói theo nhà thơ Phùng Quán, đă “có những phút ngă ḷng, tôi đă vịn vào mà đứng dậy”. Di dân sang Úc rồi, tôi mới t́m ra được nguyên tác của cuốn ấy, là “Carry On, Mr. Bowditch” xuất bản khoảng năm 1955, tác phẩm nổi tiếng nhất của nhà văn nữ Jean Lee Latham.

Cuốn sách này là tiểu sử tiểu thuyết hóa của Nathaniel Bowditch, một thuyền trưởng và nhà toán học, người đă xuất bản cẩm nang tham khảo toàn diện và khổng lồ dành cho người đi biển:” The American Practical Navigator”. Nỗ lực vượt qua bao chướng ngại tàn tệ của hoàn cảnh để đạt tới thành quả vinh hiển và hữu ích của Nathaniel Bowditch, bằng ḷng ham học, kiên tŕ và tài năng, đă khuyến khích lứa học sinh chúng tôi rất nhiều trong cố gắng học tập cho một viễn ảnh tương lai có ư nghĩa. Ngày nay, tôi nảy ra ư muốn dịch vài chương đầu cuốn sách để giới thiệu với người đọc Việt Nam (trong lúc chưa thể t́m ra được bản dịch cũ “Đi Biển” rất hay, rất lưu loát của dịch giả tiền bối), như chương mở đầu dưới đây.

*

Cậu bé Nat nằm im ĺm trong bóng tối, gắng thức chờ anh Hab ngủ say. Nat không chắc lắm, nhưng nghĩ là thần chú cầu may mắn chắc sẽ linh ứng hơn nếu giữ thật bí mật. Cậu bé nh́n đăm đắm ra phía ngoài cửa sổ có làn gió tháng tư đuổi mây xuyên qua các v́ sao. Mi mắt cậu trĩu nặng dần. Không được! Cậu phải thức để làm thần chú chứ! Gia đ́nh cậu cần được may mắn. Làm sao mà lại gặp nhiều xui xẻo đến thế nhỉ? Có phải v́ Cha đă bị mất con tàu của ḿnh? Hay là do chiến tranh? Kể từ thuở Nat có thể nhớ lại được, th́ chiến tranh đă xảy ra rồi. Bao lâu rồi nhỉ? Cậu đếm ngược trên đầu ngón tay ḿnh đến năm 1775. Bốn năm, kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Mi mắt cậu lại trĩu nặng. Cậu ngắm nghiền mắt lại rồi mở mắt ra. Lúc này anh Hab đă ngủ chưa nhỉ? Nat th́ thầm, "Anh Hab?"

Hab cựa quậy, lẩm bẩm "Sao em chưa ngủ đi?"
"Em phải nghĩ về Salem."
Hab hừ. "Em mà nhớ ǵ Salem nữa. Đă bốn năm từ khi ḿnh dời đi rồi. Ngủ đi!"
Nat dụi mắt và lại nh́n đăm đăm ra ngoài cửa sổ.

Bốn năm kể từ khi mọi chuyện xảy ra, chiến tranh bắt đầu, và Cha bị mất con tàu của ḿnh, rồi gia đ́nh dời khỏi Salem. Hồi đó ḿnh mấy tuổi nhỉ? Ḿnh sáu tuổi trừ bốn; vậy là ḿnh hồi đó hai tuổi. Cậu muốn đếm xem mọi người hồi đó bao nhiêu tuổi; làm thế sẽ giúp cậu tỉnh táo. Chị Mary th́ là mười ba tuổi trừ bốn; chị hồi đó chín tuổi. Anh Hab là mười một tuổi trừ bốn; anh ấy bảy tuổi. Chị Lizza là tám tuổi trừ bốn; chị ấy bốn tuổi. Em William là ba tuổi trừ bốn; em đă... Hồi đó em ấy đă có đâu! Hi hi!
Hab giật ḿnh ngồi dậy. "Em cười khúc khích về cái quái ǵ vậy?"
"Về em William chỉ ba trừ bốn tuổi khi ḿnh dời qua Danvers đấy anh."
"Lại mấy con số của em nữa! Nghe này, Nat! Ḿnh phải dậy sớm vào ngày mai đấy! Ông Baker sẽ đến đây trước khi mặt trời mọc để giúp ḿnh dời về lại Salem. Thế th́ nằm yên mà ngủ đi!"
Nat ngồi dậy tựa đầu vào đầu gối. "Cho em hỏi một câu được không, anh Hab?"
"Ǵ kia?"
"Có phải thần chú may mắn linh ứng nhất trên thế giới, là lắc đồng tiền bằng bạc trong túi ḿnh vào đêm có trăng mới đấy không?"
"Tất nhiên rồi. Nhưng em phải có đồng tiền bằng bạc mới lắc được chứ."
Nat nghĩ thầm về đồng shilling cậu đă lượm được. Cậu ôm hai đầu gối mà cười toe toét.

Thế rồi tiếp theo Nat nghe thấy là giọng nói của Hab  "Dậy đi, cái đầu ngái ngủ."
Cậu mở mắt. Trời đă sáng. Thần chú may mắn của cậu đă bị lỡ dịp mất rồi! Cậu cảm thấy hoang mang trong bụng. Anh Hab đang đứng bên giường, mái tóc đen chải mướt, nụ cười nở rộng như của Cha trên khuôn mặt vuông của anh. Anh Hab kéo chăn ra cho Nat. "Dậy đi nào, cậu ngốc."
Cha bước lên cầu thang dốc, cúi gằm mái đầu đen xuống nơi mái nhà nghiêng, và đứng ôm vai Hab, mỉm cười nh́n xuống Nat. "Hab, thật may là con đă nhớ đến em. Nó nhỏ quá nên có thể đă chẳng ai nhớ đến cả. Có khi ḿnh cuốn nó vào trong chăn mà chẳng để ư cho đến khi đến tận Salem đấy!"

Nat cười cùng hai người, nhưng trong bụng vẫn c̣n cảm giác lo lắng. Cậu lăn ra khỏi giường, mặc quần dài và áo sơ mi rồi phóng xuống nhà dưới. Bát cháo của cậu đang chờ sẵn trên bàn. Cậu nói, "Con không đói." Đôi mắt đen sắc bén của Bà nội nh́n cậu qua cặp mắt kính lăo. "Cháu rửa ráy cho sạch rồi ngồi xuống ăn đi. Con cháu của Chúa th́ không bỏ phí thức ăn c̣n tốt, và bà sẽ không bưng bát cháo đó đến tận Salem đâu nhé." Mẹ mỉm cười và ôm Bà nội. "Nó sẽ ăn mà. Nào, ăn đi cậu bé. C̣n chúng ta đi xem họ sắp xếp đồ đạc đến đâu rồi." Bà nội gật đầu. "Phải đấy. Chứ không th́ các ông ấy sẽ chất thành một đống hỗn độn mất".

Khi họ đi ra, Nat cố gắng ăn, nhưng cậu vẫn không thể nuốt qua nổi cục nghẹn lo lắng trong cổ họng. Cậu mang bát cháo của ḿnh qua góc pḥng nơi em William đang chơi bên chiếc nôi của bé Sammy. Cậu định đút bữa sáng của ḿnh cho các em để khỏi phí.

Cậu mới múc cháo từ bát ra và bé Sammy đang ngửa mặt lên như chú chim oanh đang chờ giun, th́ chị Lizza bước vào. "Ôi, Nat! Nếu Bà nội mà biết em không ăn sáng th́ nhừ đ̣n đấy!" Lizza th́ thầm. Nat cười toe toét. “Nhưng chị có mách bà đâu nào. Chị giữ bí mật kín hơn bất kỳ ai."
“Chị phải giữ bí mật cho em chứ. Một ngày nào đó em sẽ to cao hơn chị mà." Lizza cười khúc khích.
Nat đứng cạnh Lizza để đo xem. Chị ấy mới tám tuổi, chỉ hơn Nat hai tuổi, nhưng cao hơn hẳn một cái đầu. "Chị có chắc là em sẽ cao lớn hơn chị không?"
"Tất nhiên rồi. Một ngày nào đó em sẽ nói: Lizza, đưa đầu qua đây một tí đi, em muốn có thứ ǵ đó để tựa khuỷu tay của ḿnh vào!"
Nat ưỡn ngực ra, đút hai tay vào túi. Cậu cảm thấy có vật ǵ đó cuộn trong giẻ. Đồng shilling của cậu đấy mà! "Chị Lizza này, khi ḿnh đến Salem, em sẽ kể cho chị nghe một bí mật thực sự! Bí mật lớn nhất trên thế giới này đấy."

Vào cuối chiều hôm đó, đoàn xe của ông Baker băng qua sông North River đến Salem và lái đến Ngơ Turner. Bà nội gọi "Các cháu có thấy ngôi nhà lớn đó không? Gần mé nước ấy? Ông cố vĩ đại của các cháu là Thuyền trưởng Turner, đă xây ngôi nhà ấy đấy. Chẳng có ngôi nhà nào khác ở Salem giống như thế đâu nhé. Nhà có đến bảy đầu hồi kia!"

Nhưng trước khi đoàn xe đến ngôi nhà lớn có bảy đầu hồi kia, th́ đă dừng lại trước một ngôi nhà nhỏ tả tơi v́ sương gió trong một sân cỏ mọc um tùm. Ông Baker bắt đầu giúp Cha giỡ đồ đạc. Lizza và Nat bê nôi của bé Sammy vào trong nhà. Mẹ đặt bé Sammy vào nôi. Mẹ đứng thẳng người và mỉm cười. "Cái ḷ sưởi sao mà to lớn đáng yêu thế!"
Bà nội sụt sịt mũi. "Đủ lớn để phí hết nhiệt ra ngoài và đón gió lọt xuống. Để rồi phải làm việc cả đời chỉ đủ mua cây đốt sưởi trong mùa đông." Bà nh́n Nat qua cặp kính lăo "Cháu có nghĩ là đă đủ lớn để đi kiếm một ít than lửa không?"
Lizza nói, "Cháu giúp cho!"
"Không được," Bà nội bảo chị ấy. "Đó là công việc của đàn ông. Đi đi, Nat, và nhớ cư xử cho đúng đấy."

Nat cầm xẻng đi xuống Ngơ Turner đến ngôi nhà lớn trông u ám có bảy đầu hồi ấy. Cậu hỏi xem có thể mượn một ít lửa được không? Cô hầu gái ở đấy cho cậu một xẻng than lửa. "Cậu phải khéo léo mang đi, coi chừng đừng làm đổ đấy."
"Em sẽ không làm đổ đâu" Nat hứa. Tuy nhiên, đúng là chẳng dễ dàng ǵ mang xẻng than đầy mà giữ được thăng bằng. Nửa đường về nhà, cậu đă cảm thấy như cánh tay ḿnh bị kéo tuột ra khỏi vai. Nhưng rồi cậu cũng mang được xẻng than lửa về đến nhà. Mẹ cậu đă chờ sẵn. Bà đổ than vào ḷ, nhặt cái túi thổi lửa, thổi gió vào than, lúc đầu nhẹ nhàng rồi mạnh dần. Ngọn lửa phụt ra những lưỡi đỏ.

Nat cười toe toét quên cả cánh tay đang mỏi và đau nhức. Cậu phủi tay. "Xong rồi đấy! Con có thể làm ǵ nữa không?"
"Ra mà giúp Lizza làm cỏ sân", Bà nội nói. "Có một đống hoa ở đấy nếu cỏ dại không làm chúng nghẹt thở."
Lizza đă đợi ở sân cỏ. "Bí mật lớn là ǵ thế, Nat?"
Nat kể cho chị ấy về đồng shilling mà cậu đă lượm được, và thần chú may mắn. "Đấy là thần chú cầu may tốt nhất trên thế giới. Nhưng chắc chắn là em sẽ phải làm ngay tối nay, trong khi vẫn c̣n trăng mới."
“Thế nếu em không thể nh́n thấy trăng mới qua cửa sổ th́ sao?”
Nat lắc đầu. “Thế th́ xui xẻo lắm. Em sẽ phải đợi cho đến khi anh Hab ngủ say, rồi xuống cầu thang trong bóng tối, tránh xô đổ bất cứ thứ ǵ, mà bước ra ngoài sân."
Mắt của Lizza mở to."Một ḿnh à? Em không sợ sao? ”
“Không sợ lắm đâu ”, Nat nói. “Dù ǵ đi nữa, em cũng phải làm thôi. Vận số của nhà ta phải thay đổi mới được. Em nghe Bà nội nói chuyện với Mẹ như thế. Bà nội lo lắm. Bà nói nếu mọi thứ không tốt hơn lên th́ bà chẳng biết chúng ta sẽ sao". Lizza rùng ḿnh. Nat vội vàng nói thêm "Thế nào cũng sẽ tốt hơn mà, chị Lizza! Em nói thực đấy! Ngay sau khi em làm xong thần chú may mắn ấy!"

Buổi tối hôm đó, ngay sau bữa ăn tối, gió nổi lên và mưa rơi xuống ống khói to rộng rít tiếng xèo xèo trong ngọn lửa. Cha nói "Nổi gió đông bắc rồi. Thế là suốt ba ngày thời tiết xấu đây". Lizza thở gấp "Ồi, không được! Nếu mưa th́..." nhưng ngừng ngay lại. Lizza luôn luôn giữ bí mật. Chị ấy và Nat cùng bước đến bên cửa sổ lặng nh́n mưa rơi lả tả xuống khu vườn cỏ dại. Chị th́ thầm," Nat, không có trăng nữa đâu! Em làm sao bây giờ?" Nat cắn môi. Giá như đêm qua cậu đừng ngủ quên mất! Bây giờ th́ cậu sẽ phải đợi cả tháng cho đến tuần trăng mới khác, để làm thần chú may mắn của ḿnh. Nhưng cậu không thể để cho chị Lizza phải lo lắng. Cha vẫn hằng bảo là con trai phải chăm sóc đàn bà con gái đấy thôi. “Em sẽ nghĩ ra cách nào đấy", cậu hứa. Cậu quả quyết nhắc lại lần nữa, như cố gắng biến nó thành sự thật. "Chắc chắn thế. Em sẽ nghĩ ra cách nào đấy."

Phạm Vũ Thịnh dịch
13 Sep 2021

 


® "Khi phát hành lại thông tin từ trang này cần phải có sự đồng ư của tác giả 
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com"

Cảm tưởng, ư kiến xin gởi về  t4phamvu@hotmail.com