Ulysses

The Human Comedy" by William Saroyan. NY: Harcourt, Brace | Flickr

William Saroyan

tặng Thống
Phạm Vũ Thịnh dịch

 

Lời người dịch:

Xin đề tặng người bạn thn từ thời trung học Phan Chu Trinh, Đ Nẵng. Thống với ti đ c rất nhiều buổi trưa qua ph sng Hn sang mượn sch Thư viện Sư Đon 2 bn Mỹ Kh, đi suốt con đường ct biển bỏng chn dưới nắng chang chang, gi biển luồn qua những cnh thng reo vi vt. Trong số sch đ cng mượn đọc với Thống khoảng năm 1963, c cuốn Ging Đời do Đon Chu dịch, Sng Tạo xuất bản, cho đến nay 2021, đ hơn nửa thế kỷ qua, vẫn l cuốn sch ti yu thch nhất, v chắc Thống cũng thế. Sang Nhật lưu học năm 1966, ti tm ra được nguyn tc của cuốn ấy, l The Human Comedy đ xuất bản từ năm 1943, tc phẩm đầu tay v nổi tiếng nhất của nh văn William Saroyan, v ti đ tra từ điển kỹ lưỡng để đọc kỳ hết.

Nhn vật chnh trong cuốn sch l cậu Homer, 14 tuổi, v hầu hết cc nhn vật khc trong truyện đều l những điển hnh tốt đẹp, đng qu. Ti đặc biệt yu thch cậu b Ulysses, em t của Homer, do đ ngy nay nảy ra muốn dịch vi chương c ni đến Ulysses, chẳng hạn chương mở đầu cuốn sch, như dưới đy.
 

 

Cậu b Ulysses Macauley đứng trn lỗ hang chuột ch mới đo ở sn sau nh mnh trn đường Santa Clara ở thnh phố Ithaca, tiểu bang California. Ch chuột từ trong lỗ đn lớp đất ẩm ướt ln, l đầu ra ngoi nhn cậu b; ch biết l một người lạ nhưng c lẽ chẳng phải l kẻ th. Nhưng trước khi cậu b vui hưởng trọn vẹn điều kỳ diệu ny th một con chim nhỏ của Ithaca đ bay đến cy hồ-đo cổ thụ trong sn, v sau khi đậu vững vng trn một cnh cy, đ ht ln một trng di lảnh lt li ko cơn m mẩn của cậu b từ mặt đất ln cnh cy.
V rồi, tuyệt vời nhất nữa, l tiếng một đon tu hỏa chở hng xnh xịch gầm r từ xa vẳng tới. Cậu b lắng nghe, cảm thấy mặt đất dưới chn mnh rung ln theo chuyển động của đon tu. Thế l cậu lao đầu chạy, cảm thấy mnh chạy nhanh hơn bất kỳ sinh vật no trn thế giới.

Khi đến nơi giao tiếp với đường sắt, cậu b vừa kịp nhn thấy ton bộ đon tu đang chạy qua, từ đầu my đến toa cuối chở than. Cậu vẫy tay với người thợ my, nhưng ng ta khng vẫy lại. Cậu vẫy tay với năm người khc nữa trn tu, nhưng chẳng ai vẫy lại cả. Họ c thể vẫy lại chứ, nhưng họ đ chẳng thm lm. Cuối cng, một ng da đen xuất hiện nhoi người qua vch một toa mui trần chở hng. Vọng ln trn tiếng xnh xịch của tu, Ulysses nghe tiếng ng ấy ht:

"Đừng khc nữa nng ơi,
thi đừng khc nữa hm nay.
Ta sẽ ht một bi cho nh ta ở Kentucky xưa cũ,
cho qu hương Kentucky ở chốn xa vời
"

Ulysses cũng vẫy tay với ng da đen, thế rồi một điều kỳ diệu bất ngờ đ xảy ra. ng ấy, đen nhẻm v khc hẳn với tất cả những người kia, đ vẫy tay lại với Ulysses, vừa ht ln: "Ta về nh đy, cậu b ơi! Ta trở về qu nh của ta đy!"

Cậu b v ng da đen cứ thế vẫy tay với nhau mi cho đến khi đon tu khuất dạng.

Thế rồi Ulysses nhn quanh. Chung quanh cậu, thế giới của đời cậu, sao m lạ lẫm v c quạnh qu đỗi. Thế giới của cậu sao m kỳ lạ, đầy cỏ dại, tạp nhạp m lại tuyệt vời, v nghĩa m đẹp đẽ qu chừng. Thấy c một ng gi bước đến trn đường mn, lưng vc một ci bọc cuộn trn. Ulysses cũng vẫy tay với ng, nhưng ng ấy đ qu gi v qu mệt mỏi để c thể hi lng với cử chỉ thn thiện của một cậu b con. ng gi liếc nhn Ulysses như thể cả ng v cậu b đều đ khng cn nữa.

Cậu b chậm ri quay lại v bắt đầu bước về nh. Cậu bước đi, trong tai vẫn cn văng vẳng tiếng đon tu chạy qua, tiếng ht của ng da đen, v những lời vui sướng: "Ta về nh đy, cậu b ơi! Ta trở về qu nh của ta đy!". Cậu dừng bước để nhớ lại tất cả những thứ ấy, rồi lang thang bn cạnh cy sầu đng v đ vo mấy quả rụng mu vng c mi ngai ngi ấy. Một lc sau, mi cậu nở nụ cười của nh Macauley, nụ cười dịu dng, khn ngoan m kn đo, sẵn sng vui lng cho đn tất cả mọi chuyện trn đời.

Khi cậu rẽ qua gc đường v nhn thấy ngi nh Macauley, Ulysses bắt đầu nhảy l c, v đ phải gt chn mnh. Cậu vấp ng với niềm vui sướng trong lng, nhưng nhỏm dậy ngay m đi tiếp.

Mẹ cậu đang ở ngoi sn nm thức ăn cho đn g. B nhn thấy cậu b vấp ng rồi đứng ln v lại nhảy l c. Cậu chạy nhanh đến lặng lẽ đứng bn cạnh mẹ, rồi đi lại chuồng g để tm trứng. Cậu tm thấy một ci trứng. Cậu nhn n một lc, nhặt n ln, mang đến chỗ mẹ v trao cho b thật cẩn thận; tứ của cậu b như thế no, khng một người lớn no c thể đon ra, v khng một đứa b con no c thể nhớ để kể lại được.

TodWithEgg.jpg

Phạm Vũ Thịnh dịch
16 Sep 2021


"Khi pht hnh lại thng tin từ trang ny cần phải c sự đồng của tc giả 
v ghi r nguồn lấy từ www.erct.com"

Cảm tưởng, kiến xin gởi về  t4phamvu@hotmail.com