CON GI vua CN LONG:

Vua Quang Trung muốn cầu hn c no?

 

Văn Lang Tn-tht Phương


1.

Sch Hong L Nht Thng Ch chp:

Vua Quang Trung quyết đnh Trung Quc, bn sai by ti l Chiu Vin Vũ Văn Dũng sang nh Thanh dng biu cu hn.

Sch Đi Nam Chnh Bin Lit Truyn ghi:

Năm Nhm T (1792), Quang Trung sai lm biu văn sang nh Thanh cu hn đ d vua Thanh v cũng đn c gy mi binh đao, nhưng vua b bnh khng đi đưc. 

Chng ti [k gi] tm v  đưc tn qu hương ca Ng Th Nhm, v qu hương ca Phan Huy ch. Cui cng, cuc hnh trnh tm kiếm tư liu đ gi m ra đưc nhiu gc khut lch s.    

T Biu Cu Hn, do đch thn Ng Th Nhm chp bt (đưc chp trong tp Bang Giao Ho Thoi do chnh Ng Th Nhm bin son) c đon viết:  

Ngưc thy: T trưc đến nay, chế đ nh tri, cng cha g xung, tt phi ly ngưi tn qu mi chn đp duyn, khng c l rng ra đến cc b ti ngoi...

Nay dm khng tng, mo mui gii by lng thnh. Knh cn sai k bi thn sang chu hu. Sau khi tu by ri, s v thn [m] gii by lng thc.    

Vic ny cn đưc biu th mt cch r rng trong sc ch ca vua Quang Trung (ngy 15 thng 4 năm 1792) sai Vũ Văn Dũng:

Gia phong chc chnh s, đi sc Thanh, đưc ton quyn trong vic đi đp... Va thăm d   [vua Cn Long],  v cu hn mt v cng cha đ chc tc!

Phi thn trng đy! Hnh thế trong vic dng binh đu trong chuyến đi ny. Ngy khc lm tin phong [đi đnh nưc Thanh] chnh l khanh đấy. 

Như vy, thc cht ca vic xin cưi cng cha con vua Cn Long ch l ci c.  

C hai lung kiến khc nhau [v vic ny]:  

Mt lung kiến cho rng, sau khi s thn Vũ Văn Dũng xin Cn Long ban đt v cưi cng cha, vua nh Thanh đ chun y li cu hn ca vua Quang Trung, sai b L sa son nghi thc cho vic cưi g, đnh ngy cho cng cha sang nưc Nam. Cn vic xin li hai tnh, Cn Long ch mun trao cho Qung Ty, coi như ca hi mn cho con gi. 

Lung kiến khc li cho rng, vic chun b cho đon đi s nh Thanh do đch thn Ng Th Nhm  đng ra lo liu. Tuy nhin, trong khi mi vic đang đưc chun b th vua Quang Trung mt. đnh cu hn,  hay ly c đ đnh Thanh, mi ch l đnh.                           

Ngun: https://bit.ly/3NNWZ2l 

2. 

S tht:  Trong cung vua Cn Long, vo thi đim năm 1792,  KHNG cn c c cng cha no đc thn c

DANH SCH tt c CC CON GI ca vua Cn Long: 

(A)   Cc cng cha chết t khi cn nh:  

        Hong trưng n (17281729), m l Hiếu Hin Thun Hong hu, chết yu.

        Hong nh n (1731), m l Triết Mn Hong qu phi, chết yu.

        Hong ngũ n (17531755), m l Kế hong hu, chết yu.

        Hong lc n (17551758), m l Hn Qu phi, chết yu.

        Hong bt n (17581767), m l Hn Qu phi, mt sm. 

(B)   Cc cng cha đ c chng, v chết trưc năm 1780: 

        Ha Thc Ha Gia Cng Cha (17451767), m l Thun Hu Hong qu phi, v sau ly Phc Long An.

        C Lun Ha Tĩnh Cng Cha (17561775), m l Lnh Hong qu phi, v sau ly Lp Vưng Đa Nhĩ T, chu ca Siu Dũng Thn vương Sch Lăng.

        Ha Thc Ha Khc Cng Cha (17581780), m l Lnh Hong qu phi, v sau ly Trt Lan Thi, con trai ca Vũ Ngh Mưu Dũng cng Triệu Huệ.

        Ha Thc Ha Uyn Cng Cha (Con nui, 17341760), l con gi ca Ha Cung Thn vương Hoằng Tr, em trai vua Cn Long, ly Đc Lc Khc, vương cng ca Ba Lm qun vương  Bc Nhĩ Tế Ct Đc th

(C)   Hai cng cha cn sng & đ c chng:  

        C Lun Ha Knh Cng Cha (17311792), ly chng năm 1747, chết năm 1792 (ngy 15 thng 8 dương lch). Ngn gn l c chng con v chết vo thi đim vua Quang Trung đang c kế hoch cu hn 1  v Cng Cha.  

Tn tht l Ni Nht Lc Th H Kỳ Dương Qu, m l Hiếu Hin Thun Hong hu. Ly Sc B Đng Ba Lc Chu Nhĩ ca Khoa Nhĩ Thm, mt Thn Vương ca  Khoa Nhĩ Thấm Mng Cổ.

        C Lun Ha Hiếu Cng Cha (17751823), c chng t năm 1879 (ln 14 tui).

MĐn phi, v sau lPhong Thn n Đức, con trai ca Ha Thn. Năm 1789, thng 11, Ha Hiếu cng cha khi đ 14 tuổi, kết hn với Phong Thn n Đức, 15 tuổi.   

Kết lun: 

Vo năm 1792, cc cng cha con vua Cn Long đu đ chết hết, tr ra hai ngưi:  Cng cha Ha Knh, đ 61 tui, c chng, v mt vo gia năm ny.  Cng cha Ha Hiếu th yn b gia tht đ đưc ba năm (t 11-1879).    

3. 

C ngun tin ni chc:  Vua Cn Long đ thun g con v ct đt. 

Ti liu ca Vin Nghin Cu Pht Trin Phương Đng viết:  

Nhn đưc sc văn ca vua Quang Trung đ ngy 15 thng tư năm Nhm T (1792) Vũ Văn Dũng vo Phưng Hong Trung Đ (Ngh An). Nh vua dn d cng vic s-trnh v cn nht Dũng phi ch- xem xt đa-thế Trung-Quc đ tin vic dng binh sau ny.  

Ti Thanh-triu, b kiến vua Cn Long xong, Vũ Văn Dũng dng tu chương, đi khi ni:

Thn mo mui tu ln ...  

Th nht l vic v chng ... Vic cu hn ngh đ lu ngy m chưa đnh đưc. Ci mong thnh-thưng xt thương cho.

Th nh l vic đnh đt đng đ, ci mong thnh thưng xt cho... 

Hm sau, Vũ Văn Dũng dng ln mt tu-chương na: 

Ci mong chn tng soi xt (...)  chun ban cho 2 tnh Qung lm nơi đng đ v ly-ging cho thn-quc-vương mt nng cng cha đ xy nn phong ha cho dn nơi bin-thy th tht l ci đi-khnh ca thn-quc-vương vy.  

Vua Cn Long thy tu-đi hp tnh, hp l bn ưng chun cho c 2 vic, song 2 tnh Qung th ch chun cho vua Vit-Nam mt tnh Qung-Ty.

Hm sau, Thanh đế ban yến ti triu đi s Vit Nam,  v sai L B Thưng Thư sa son vic hn ngh, đnh ngy đưa cng cha sang Vit-Nam. 

[...]  Mt ngy kia, Dũng đưc lnh triu vo chu. L quan cho Dũng coi biu co-ai ca An Nam Quc Vương. Tc thi, Vũ văn Dũng ng lăn ra bc đin khc như mưa ...

(Theo Vit-Hoa Thng-S Sc) 

Ti liu trn ca Vin Nghin Cu Pht Trin Phương Đng l ly theo Vit-Hoa Thng S Sc,  trch li bi Tp Ch Phương Đng. https://bit.ly/3NOMrA5  

4.  

NHẬN ĐỊNH: 

a)      Ln kế hoch cu hn mt cng cha nh Thanh khi trong cung vua Cn Long khng cn c cng cha no đc thn c, vy tnh bo khng nm đưc tnh hnh, hay vua Quang Trung c biết m vn lp kế hoch?

(Như vy, vua Cn Long ch cn mm cưi m ni: Trm khng cn đa con gi no đ g c!  Ch ni vy l xong, khi bn chuyn ct đt lm ca hi mn). 

b)      Thi Cn Long, nh Thanh tuy khng hng mnh như xưa nhưng so vi Vit Nam vn l mt cưng quc. Qun ca Tn Sĩ Ngh l qun đi đa phương, qun chnh quy Bt Kỳ ca nh Thanh khng tham d trn chiến 1789. Nếu c kế hoch đnh h, c g bo đm s thng đưc qun Bt Kỳ? 

c)      V d nếu đnh thng m chiếm đưc Qung Đng hay Qung Ty (hoc c hai), vic cai tr mi l vn đ. Cho l c th cai tr đưc yn đi na, ha nhp vi đng đo dn ca Lưng Qung th kh năng b Hn ha khng phi l nh

Hoc v d vua Quang Trung khng mt, vua Thanh cn c con gi v đng g, sau đ tng lun hai tnh Qung Đng Qung Ty, ri cn ho gi lun tht nhiu dn xung sinh sng ng Qung trưc khi bn giao; triu đnh vua Quang Trung c dm nhn đt Lưng Qung khng? 

 

(15-06-2022)

TTP