Nghĩ về Một Cô Gái Việt
 

Văn Lang Tôn-tht Phương

 

 

Ni Vit tranh lun xôn xao khi thin sư Nht Hnh qua đi,  khen chê cũng lm. 

Dù sao th́ đây cũng là cơ hi đ có đưc thêm mt s tài liu v Pht Giáo Vit Nam t 1955 tr v sau. Tuy không nhiu, nhưng dùng đ b túc cho nhng ǵ đă t́m hiu lâu nay cũng thy ra đưc nhiu điu mi.   

Cũng vn c̣n quá ít đ cho thy đưc toàn din c bc tranh. V́ chúng ta ch biết đưc nhng tài liu công khai, c̣n nhng điu ct giu, gi kín, th́ bó tay. Vi ch chng đó th́ khó mà đưa ra nhn đnh; mc dù mt chng mc nào đó cũng hiu đưc chiu hưng ca vn đ. 

Tôi t́m ṭi trưc tiên là đ gii thích thêm cho chính ḿnh, và thy ḿnh cn phi có nhiu thi gian hơn. Cũng c̣n nh, vào thi đim có đo chính Sài G̣n năm 1963, thế h ca nhng đa hc tṛ chúng tôi c̣n quá nh đ hiu đưc nhng biến chuyn rt liên quan đến vn mnh dân tc.  

Khi nhn đnh v ai, hoc s vic ǵ, tôi mun nh́n vào vic làm ca h xem có v́ đi sng hnh phúc ca dân chúng không, ư hưng ca h có v́ s tiến b ca dân tc hay không. 

Và dĩ nhiên nhn đnh rng các phương pháp đ t luyn, t tp... hoàn toàn khác vi mc đích chính tr. 

S t́m ṭi trong my tun qua cũng cho tôi vài điu hay:  Đc thêm đưc mt s sách do tác gi Nht Hnh (hay Nguyn Lang) viết, có ti xung đưc khá nhiu tài liu v t́nh h́nh chính tr xă hi min Nam 1963-1975, v các hot đng ca Pht Giáo n Quang, cũng như ca thin sư Nht Hnh, ca Pht Giáo Vit Nam sau 1975, vv...   

Và t́nh c, khi xem mt s h́nh nh trên Internet, tôi nhn ra đưc mt ngưi ḿnh đă tng có mt ln tṛ chuyn, khong đâu trưc năm 1968. Đó là ch P., trưc đây là thành viên ca Tng Thanh Niên Phng S Xă Hi (PSXH) do thin sư Nht Hnh thành lp. Thu đó, trưc khi gp ch, tôi rt xa Sài G̣n nên ch nghe phong phanh v trưng PSXH v́ có mt cô gái là thành viên ca trưng PSXH tên Nht Chi Mai t thiêu, thế thôi, không biết ǵ hơn.   

Chuyn tṛ cùng ch mt lát, ngưi đi chung vi ch bo, ch b hi nên c đi hơi khp khing. Tôi hi ti sao, ch nói: “ngưi ta ném lu đn”. Hi “ngưi ta” là ai, ch bo “không biết ai”.  

C t hi giá bây gi gp li ch, và hi thêm na, th́ t bây gi ch đă biết? Tôi vn nghĩ là hi đó không có lư do ǵ cn thiết đ phía chính quyn Vit Nam Cng Ḥa hoc phía Mt Trn GP Min Nam ném lu đn vào trưng PSXH. Vy “ngưi ta” là ai?  

Dù sao đi na, lúc đó, và cho đến bây gi, tôi vn mong ch đưc sc khe, tâm thân an lc. Vi ư nghĩ ca mt ngưi b́nh thưng, tôi cho rng điu chính trong hnh phúc ca mt ngưi con gái là vic có mt mái m gia đ́nh, có mt hai tr thơ níu vào ḿnh u ơ kêu “m, m”, vv... 

Ch có đi tu không, tôi không biết. Nhưng nếu đi tu, th́ phái ca chị là phái “Tiếp Hiện”, trong đó ai cũng có thể lập gia đ́nh. Và nếu thế, th́ trong nhng ngưi đo hu, đâu t cũng có ai đó “đng thanh tương ng” vi ch đ ch có đưc mt mái gia đ́nh êm m... nếu ch mun. 

Trong tm h́nh trên Internet kia, ch ngi bên cnh sư cô Chân-Không và sư Nht Hnh, chp Paris năm 1972. Như thế là sau khi ri Nht Bn ch đi Pháp(?), và tr li vi phong trào ca thin sư Nht Hnh? 

Tôi c nghĩ: T khi c̣n rt tr, tham gia vào trưng PSXH, hn là ch mang mt lư tưng đp, mt tinh thn v́ xă hi, v tha. Không phi mt ḿnh ch, đă có rt nhiu ngưi tr Vit Nam thi đó cũng mang hoài bo như thế. 

min Nam đă có mt thi như thế. Thi mà có nhiu ngưi “nguyn cu cho b câu trng hin”; nhiu ngưi gii tr hát “nếu là chim, tôi s loài b câu trng”, và say mê nhc Phm Thế M: “yêu k thù như yêu ta”... 

Cũng cùng lúc đó, thc tế trong xă hi chung quanh là nhng điu khác hn: 

Đ li cho em thành ph lên đèn
Đoàn ngư
i chen nhau mt đám bi đen
L
bun rơi trong tu điếm
G
i ngưi gian nan tin tuyến
Đ
li cho em hèn kém ca anh...
 

Thêm mt ly này thôi, ráng lên
Ph
i chăng ngươi mi nhc vài tên
Chúng không v
na, không v na
Hăy c
lên ri ngươi s quên...
 

Tr li em yêu, con đưng mùa H
Mai m
t ḥa b́nh, anh v nng g
Chi
u qua nhà em có tiếng ai cưi
Cúi xu
ng vng v đc mt rơi...
 

Và ri, con đưng chn la ngày xa xưa đó, nó đă đưa ch và các bn ca ch đến đâu, hôm nay? 

Cho nên tôi mun gp li ch, bây gi chc mái tóc cũng đă pha sương qua nhng tháng ngày có nhiu biến chuyn.  Có đưc nói chuyn vi ch, dĩ nhiên là nếu ch trao đi ci m, mi có th hiu đưc thêm ít nhiu v mt phong trào trong mt thi đi, trong đó có nhng ngưi tr đă tham gia vi nhiu thin tâm và lư tưng v́ xă hi.   

Dĩ nhiên gp đưc ch và ghi li đưc nhng ǵ ch k cho nghe... cũng ch là mt loi “gic mng con” ca tôi thôi.  Tôi mun t́m hiu.  Nh́n nét mt ch hôm đó, tôi thy ch là mt ngưi tt. 

Hoa Sen Trong Bin La” là ta ca mt cun sách có nhiu ngưi đc. Có th là tôi nghĩ xa xôi quá, nhưng tôi không biết, ch có phi là hoa sen trong bin la nào đó hay không? 

Đi ngưi, ai cũng kh.  Do ta chn nghip, hay do nh hưng mà tha nhân to, làm ni kh trong đi ngưi thành bin ln trùng trùng? 

(14-02-2022)