Người Đi Bên Ấy (Sao Mà Lạnh)
 

Văn Lang Tôn-tht Phương


 

Nghe tin thi sĩ Cung Trm Tưng ra đi, thế là ch trong mt khong thi gian ngn, nhng ngôi sao tr ct ca nn thơ nhc min Nam ngày xưa dn dn biến mt. Mi ngày nào đó thôi, Lam Phương, ri Du T Lê, ri Cung Tiến, vv... toàn là nhng ngôi sao ln, ln lưt biến vào khung tri xa, xa thm. 

Bun, v́ nghĩ đến s mt mát ca xă hi Vit. V́ thế h ca lp ngưi này qua đi nhưng không có ǵ đ thay thế, đ ni tiếp..., không th đưc như thế;  nên nn thơ ca, văn chương, văn ngh ca đt nưc s bt buc phi ṃ mm rt lâu, mà không biết s có th đp và huy hoàng như thi đă qua hay không, dù là tương đi. 

Trong xă hi nào cũng vy, phi có tính kế tha. Ti sao lúc trưc đă có mt thi huy hoàng vi nhiu tài năng Vit mc lên như nm: Phm Duy, Trnh Công Sơn, Phm Đ́nh Chương, Hoàng Trng, Hoàng Thi Thơ, L Liên, Trn Trnh, Hoàng Nguyên, Ngô Thy Miên, Y Vân, T Công Phng, Nguyn Hin, Nht Ngân, Nguyn Văn Đông, vv...  Cánh bên thơ văn th́ có Đinh Hùng, Vũ Hoàng Chương, Bùi Giáng, Nguyên Sa, Du T,  vv... Bên phía nhng nhà văn cũng đă tng có Vơ Phiến, Nguyn Mng Giác, Dương Nghim Mu, Duyên Anh, vv... Đó là chỉ kể sơ qua dăm ba khuôn mt tiêu biu trong mt số lănh vực. Gii ca sĩ th́ có Ngc Lan, Thái Thanh, Sĩ Phú, Ban Hp Ca Thăng Long, vv... Nhiu quá, k sao cho hết. 

Tính kế tha có đưc, mt phn rt ln là do môi trưng sng. Môi trưng ca min Nam nói chung là ǵ? Là mt xă hi mà trong đó con ngưi đưc sáng tác và phát biu nhng điu ǵ không cm. Nó khác vi cuc sng mà c̣n ngưi ch đưc làm nhng điu mà quyn lc cho phép. Chính s khác nhau này làm cho xă hi có đưc (hay mt đi) kh năng có th tiếp ni và thay thế lp ngưi đi trưc, nh có kế tha và phát huy nhng tinh hoa t các bc tin bi, nhng di sn tinh thn t h. 

Và sinh hot tinh thn trong xă hi là mt cái ǵ tinh túy, vô h́nh nhưng mang tính hu cơ, nó cn có s kết hp hài ḥa gia tế bào này và tế bào khác. Phi có mt Vũ Hu Đnh làm ra mt bài thơ hay, sau đó đưc liên kết qua Phm Duy, chúng ta mi có đưc nhng câu hát dim tuyt: 

Em Pleiku má đ môi hng
đây bui chiu quanh năm mùa Đông ...
Anh khách l
đi lên đi xung

May mà có em đ
i c̣n d thương.

Xin cm ơn thành ph có em
Xin c
m ơn mt mái tóc mm ...
 

Và phi có mt s kết ni hu cơ gia Phm Đ́nh Chương, bài thơ hay ca thi sĩ Đinh Hùng mi lan truyn ra đến đu thôn cui ph

Ôi mng nào hơn gic mng này
Mùi ph
n em thơma H
N
a như hoài vng, na như say...

Em đến như mây, chng đi kỳ
Hương ngàn gió núi đ
ng hàng mi
Tâm tư khép m
đôi tà áo
Ḥ h
n lâu ri – em nói đi.
 

Và thơ hay đó biến thành t́nh-ca-hay ngay tc khc: 

Tôi cùng em mơ nhng chn nào
Ư
c nguyn chung gic mng trăng sao
Sánh vai m
t mái lu phong nguyt
Hoa bư
m v́ em nghiêng cánh trao ...
 

Ôi, chưa gp nhau như đă ưc th
Mây h
ng giăng tám ng sơn khê
Bóng hoa ng
ă xu
ng bàn tay mng
Và m
ng em cưi như gic mê...
 

Tương t, nếu không có s kết hp mang tính tr t́nh gia âm nhc và thi ca, chúng ta đă không có thơ ca Thái Can đến vi cá nhân ḿnh trong nhng đêm Đông tháng H

Em đng quay li nh́n tôi na
Tôi bi
ết em đi chng tr v.
 

Bên gc thông già ta l ghi
T́nh ta âu y
ếm lúc xuân th́
Thôi em xóa d
u th non nưc
Bên g
c thông già ta l ghi...
 

* 

Nhng ngày đến viếng Paris, có anh bn k chuyn:

-          Nhà văn Vơ Phiến t M sang Pháp, c mun đi xung Lyon nh́n “ga Lyon đèn vàng” cho biết... Nhưng ga đó ngay Paris, nó kia ḱa... và c thiên h nghe my chGa Lyon đèn vàng” là thi sĩ Cung Trm Tưng! 

Th́ nhà văn Vơ Phiến có t́m đ đưc thy “ga Lyon đèn vàng” cũng hiu đưc, v́ c bao thế h ln bé chúng tôi đu sng vi nhng thi v trong thơ Cung Trm Tưng, qua bàn tay điu ngh ca nhc sĩ Phm Duy: 

Lên xe tin em đi
Chưa bao gi
bun thế
Tr
i mùa Đông Paris
Su
t đi làm chia ly ...
 

Tuyết rơi ph con tàu
Trong toa em l
nh đy

Mà sao em không rét

Cho th
m mng đêm nay
 

Tuyết rơi mng manh bun
Ga Lyon đèn vàng
C
m tay em mun khóc
Nói chi cũng mu
n màng...
 

Vy mà va my ngày trưc đây, li đến phiên thi sĩ Cung Trm Tưng ra đi. Ôi thôi, mun mưn theo li thi sĩ Nguyn Bính:  

Tôi vi ngưi không quen biết nhau
Mà tôi thương ti
ếc bi v́ đâu?
 

Bi v́ bun, tht s như thế, bun: Mt khi nhng nhân vt tài hoa và lăng mn như thế này đă ln lưt ra đi, th́ vi s phai dn đó, nn văn ngh Vit Nam s mt đi s kế tha quư báu, vn rt khó có, khó t́m.   

Xin t ơn ngưi, xin cám ơn thế h đi trưc.  

Thế h chúng tôi đă may mn có đưc,  nhiu lúc trong đi sng ca ḿnh, đă thy đưc nhng lúc trong tinh thn có s thăng hoa êm ái... T khi mi ln cho đến ngày nay, hu hết mi ngưi trong thế h chúng tôi, vn luôn cm thy bn thân ḿnh như đng chm đưc vào nhng cung tơ kỳ diu... Trong nhng khonh khc ngn dài ca cuc sng, chúng tôi đă hưng đưc nhiu h́nh nh đp ca trăng sao, và ca yêu thương.  

Đó là nh vào tài ngh và tâm t́nh ca các v, nhng bc tin bi tài năng, đy lăng mn vi nhng t́nh cm nên thơ rt dim tuyt. 

Thy đưc bóng thiên đưng cui tri, thênh thang ..., xin ưc nguyn như thế cho nhng tài hoa ca thế h đi trưc, nay đă đi vào thế gii khác. 

 

(10-10-2022)