Nhớ Lại những ngày Tết ở Tokyo

 

Văn Lang Tôn-tht Phương


Năm nay, đón Tết mt ḿnh nhà, t nhiên thy sao có cm giác ging nhng ngày Tết năm xưa khi c̣n Nht. 

     Vi tôi, Tết có vui chăng ch cái “không khí Tết” chung quanh ḿnh, ch không phi v́ đó là “ngày Tết”. Ngưi Tây phương và ngưi Nht ăn Tết Dương Lch nên ḿnh cũng vui theo cái không khí Tết ca nơi ḿnh , c̣n “Tết ta” th́ như không có, v́ chung quanh ḿnh thiên h vn sinh hot như mi ngày b́nh thưng khác.  

     Nht Bn là x Á Đông, cho nên cái Tết ca h cũng có nét ging Tết Vit Nam, ging khá nhiu th nên dù không phi ngưi Nht ḿnh cũng có cm giác đang trong dp Tết. 

     Th nht là tiếng chuông chùa. Vào gi Giao Tha, kênh TV chiếu cnh đánh chuông, nghe đưc tiếng chuông ngân nga vang vng t nhiu nhiu vùng min khác nhau trên đt Nht, làm ḷng ḿnh dâng lên t́nh cm hoài hương, thiên niên c quc oai linh ti”, dù rng quê hương xa trăm dm, “ngó v quê m, núi lng đèo cao… 

     Th đến là vic v quê. Đa s ngưi Nht thích v quê ăn Tết vi cha m. Hi đó tôi c̣n sng trong cư xá đi hc, ti mùa Tết, c mt hc xá vn nhn nhp bng tr nên vng hoe. Có mt năm n, mt anh bn Nht tt bng, Kawamata, nói:  “Tết này tôi v nhà, nếu bn tin, hay là v ăn Tết vi gia đ́nh tôi”? Nghĩ rng ba ngày Tết là lúc gia đ́nh ngưi ta sum hp vui v vi nhau, bây gi đ h cưu mang mt khách l th́ phin cho gia ch quá, nên tôi t chi. Ḷng vn cm ơn ho ư ca anh bn, cho ti bây gi. 

     Ngưi Nht cũng dn dp nhà ca đ đón Tết, tuy cũng có nhiu ngưi bn rn nên b qua. Nhưng vi nhng ai có sa son th́ nh́n vào cng ra vào nhà họ thấy rt tươm tt. Thưng h chưng my ng tre xanh và mt nhánh lá thông (hay tùng) c̣n tươi, biu hin cho s thnh vưng. Nhng th này đu có bán, làm sn, nhưng nh́n vào nhng chưng bày trưc cng cũng thy đưc thc lc tài chính ca ch nhà. 

     Tết cũng là dp đ đi l (đúng ra là đi chơi) đn Minh Tr. Hi mi đến Nht, năm nào chúng tôi cũng đi đến đn này vào lúc Giao Tha. Đêm mùa Đông Tokyo lnh cóng, ai cũng co ro,  nhưng hi đó tui c̣n 18 hai mươi, sá ǵ sương gió? Trên đưng vào chính đin, ngưi ta đt sn nhng đng la ln cho khách thp phương sưi m, thy vui khi đng hơ tay bên ánh la, nh́n nó khi th́ bùng ln, khi chp chn.  

Đến đưc chính đin th́ cũng mt khá th́ gi v́ s ngưi đi l quá đông. Đa s th́ ch cúi đu, v tay my cái ri lui ra, nhưng cũng có nhiu ngưi xin xăm. Đó là nhng “li tiên tri” có in sn trên mt tm giy nh, nên khi đc xong, ngưi ta xếp li và ct vào nhng cành cây quanh đn, trông ging như nhng đàn bưm trng... 

     Đi ban đêm đ có đưc không khí l lc lúc Giao Tha th́ cũng hay, nhưng không vui bng đi đn Minh Tr vào nhng ngày sau Mng Mt. Đó là nhng ngày hu như đ cho nam thanh n tú t́m nhau. Đa s các cô đến đó thưng mc áo Kimono, trông rt đp. Mùa Đông, hoa không n, nhưng màu sc ca nhng chiếc Kimono và ca nhng cành trâm trên tóc ca giai nhân đúng là hoa xuân ca nhng con ngưi c̣n son tr

Màu hoa in dáng tri
T́nh hoa l
ưu luy
ến ngưi
B
i hi ḷng l khách thy chơi vơi

Ngày nào,

đư
ng
xuân phơi phi
Khách ng
t ngây thy hoa n trên má ai
R
i yêu hoa trên má
Mà ghi câu luy
ến nh

Thành bài thơ...

          (Nhc Hoàng Nguyên) 

K li nhng chuyn này, vn nh ni và ánh mt hóm hnh ca cô bn hc ngưi Philippines:  “How about your girl watching?” (dch nôm na: Hôm qua đi có gp đưc cô nào đp không?) 

     Sau này, không c̣n Nht, my ông bn thiên lôi ca tôi hi na đùa na tht:  Ngưi ta bo, “ai lên x Hoa Đào, đng quên đem v mt cành hoa”. Sao ba mày li xách xe không chy ḷng dẓng như thế

Tôi bo có nghe ông nhc sĩ dn câu đó, nhưng chc tôi quên... hoc là lúc đó “gp thi thế, thế thi phi thế”.   

Tài t giai nhân tế ng nan”, chẳng phải vậy sao?  

     Tết ở Nhật th́ ngày Mồng Hai thường là ngày học tṛ đến chào thầy. Thời tôi c̣n ở đó, cách tổ chức trong đại học Nhật là từ năm thứ ba trở lên (cho đến khoá PhD) thường một giáo sư có một nhóm học sinh do ḿnh hướng dẫn. Nhóm này ở trong Seminar của giáo sư chỉ đạo (tiếng Nhật gọi là Zémi, tiếng tắt của chữ Seminar nhưng ư nghĩa khác khác một chút). Tới nhà thầy th́ thưng được ăn ngon, có khi là các món sushi làm đặc biệt, có khi là Osechi, nôm na gọi là “món ăn Tết” của Nhật. Những thứ này đều có bán sẵn, thượng vàng hạ cám, nhưng đều rất ngon (tả ra th́ dài gịng, có thể xem trên Google với từ khoá “Osechi” của Nhật). 

     So vi Tết Vit Nam th́ – trong trí nh ca tôi – khách đến thăm thưng đưc đăi mt. Nhà nào phong lưu th́ mt bánh đưc dn riêng cho tng ngưi (hay gia đ́nh), nhà nào mun cho tin th́ mua sn mt hp mt ln, khách nào đến đu “mang vào mang ra cũng thng cha khi năy”, làm nhng khách đến sau thưng không có nhiu chn la. 

     Nht th́ khác, khi bn đưc xem là khách, h quư trng bn nên đ ăn thc ung đưc dn ra đàng hoàng (ko tht l). Gia ch và khách thưng cùng ăn cùng ung vi nhau, không có cnh đem nưc mi khách c̣n gia ch th́ không có ǵ, ch ngi tiếp khách vi hai bàn tay trng “không vưng trn ai”. 

     Xă hi Nht là mt xă hi có tương quan theo chiu dc (Tateshakai). Trưc ngày Tết, nếu thy tṛ dn nhau đi ăn tic Tt Niên (Bonenkai), thưng là “tăng-1” th́ ông thy tr tin, qua “tăng-2” th́ thy tr mt na, các sempai (s nói sau) chung nhau tr mt na. Ít khi có “tăng- 3” v́ khuya lm ri, mi ngưi phi đi v, và ai cũng đă ngà ngà say. Nhưng nếu có “ti bến” qua “tăng-3” th́ đám hc tṛ chung nhau trang tri chi phí. 

     Sempai (tin bi, dch là “ngưi khoá đàn anh”) và Kohai (hu bi, “khoá đàn em”) là quan h trong tt c mi sinh hot ca Nht. Nó như mt th “quân giai” v mt xă hi, và mi ngưi đu chp nhn. Sempai đưc các kohai tôn kính, và thưng họ cũng tỏ ra ḿnh xứng đáng. Ngưc li các sempai bo v và nâng đ đàn em. Hi c̣n ở Nhật, hu như tt cả chúng tôi, sinh viên Việt Nam ti Nht, đu đi xử với nhau tên tinh thn Sempai-Kohai. Bây gi, tuy tung cánh xa mi đa mt phương tri nhưng tinh thn này gia nhau vn bn cht, đó là do nhng năm tháng hc hành và sinh sng trên x Nht. 

     Mt ln n, có bui tic Tt Niên chung ca các sinh viên trong bn Zémi ca hai giáo sư khác nhau, đông đến 50-60 ngưi. Trên bàn tic, anh Zemi-kan ( trưởng Seminar, mt loi tương t như lp trưng Vit Nam) năm hc ca tôi dn mt sempai (thuc nhóm khác) đi gii thiu cho tng ngưi. Đến phiên tôi, nghe nói là ngưi Vit, anh y nh́n tôi, lng ngưi mt lúc, ánh mt tht xót xa, v́ thu y đi vi c thế gii Vit Nam là mt xă hi sng trong la đn. Đến lúc c sang ngưi ngi bên cnh đ đưc gii thiu, anh sempai quay li bo:  “Ráng! C gng nhé!” 

     Hôm đó, v́ không ung đưc nhiu rưu nên khi đă ngà ngà, tôi rót nưc trà vào trong b́nh rưu sake rng và cm lên ung măi. Hi lâu sau, anh sempai đó bưc đến ngi bên cnh tôi, hi nh:  “Kimi (chú mày), ngi bên kia mà c thy kimi tu ng c chai này qua chai khác. Có sao không mà ung chi d vy”?  

Tôi không tin gii thích đó ch là nưc trà, nhưng thy cm kích lm, c hai ch mi gp nhau ln đu. Bây gi nh li, t hi không biết hôm đó anh sempai y v nhà có k cho bn bè nghe “mi gp mt thng Vit Nam, coi b trói gà không cht mà nó ung rưu c t́ t́ chai này qua chai khác,  hay không? 

     K nim v nhng ngày Tết Nht, đi vi tôi, đa s là nhng ǵ trong nhng tháng ngày c̣n đi hc, trong đó có s hin din ca thy và bn, nhng ngưi tôi quư mến. Ch nghĩa hc Nht, tôi quên hết, ch nh nhng cm t́nh ḿnh có đưc khi trên đt Nht. Trong mt ln nào đó, v giáo sư hưng dn ca tôi có nói: 

Ngưi khác làm ǵ cho ta, đó là do ḷng tt ca h. H không đ̣i hi ta cái ǵ c. Hc bng này n cũng thế, có ai đ̣i hi ǵ đâu. Nhưng cái nợ trên vai là món nợ của ta đi vi xă hi. Đây là món nợ tinh thần”. 

     Tôi không phi rt nng nhit vi chuyn “hay mang hay gánh”, nhưng biết ḿnh có n vi xă hi, nhng món n ân t́nh. 

 

TTP

(30-12-2021)