Một thuở yêu đàn!

Vũ Đăng Khuê

 

Nghe tiếng thi gian âm thm đưa
Ng
n ngơ thương nh đến cung đàn xưa
M
t mùa trăng đă vng xa đưng tơ
Heo may gió rét t
ng mùa
Ôi thơ m
ng đâu c̣n na!

……

Vũ Đăng Khuê – Lê Thip (Fujisawa 1978)


(Hoàng Tr
ng)

https://www.youtube.com/watch?v=0VCn2Tp_WPc

 

Tiếng hát sang c, li bài hát rt “cht” ca L Thu, đă đy đưa tôi v quá kh, tôi t t nh li. Tui càng ngày càng chng cht, hôm qua ăn ǵ và gp ai có th tôi không nh, nhưng c như “in” câu chuyn ca vài mươi năm trưc.  

-         Mt hôm trong tri Fujisawa, nơi c kư gi Lê Thip tm trú lúc ông đưc tàu vt đưa vào Nht Bn (năm 1978), tri có t chc bui k nim cm t ông thuyn trưng tàu Sun Swallow, trong s “khách mi” có n kư gi ca mt hăng thông tn, chc có l Lê Thip mi. Rưu vào và cây đàn đến tay. Tôi đàn và cùng mi ngưi hát bài “Anh là lính đa t́nh”, đến đon, “Và mi t́nh rt êm đm và t́nh duyên trong ḷng Anh Yêu Em” th́ tôi nhn mnh quay sang nh́n thng cô kư gi và hát ln. 

Xong bài hát, cô ngơ ngác quay sang hi mi ngưi, ri va đùa va hi: “Phi Khuê san hát là thích tôi không”. Tôi cưi ln và hi:  

-         “Ti sao cô nghĩ thế ?

-         “Tôi nghe my ngưi nói như thế nên tôi nghĩ là… thế”.  

Mi ngưi có mt đu cưi vui h h ri ông Trung Úy Nam, ngưi đi cùng ghe vi Lê Thip đang đnh cư ti Thy Sĩ, nh́n tôi cưi cưi, “Cô này thích ông ri đó, ông có thích c không?”. Tôi cười và lẳng lặng cũng không đính chính. Ai mun hiu sao hiu. 

-         Bà Yamaguchi, thân mu ca cha Yamaguchi, giáo phn Fujisawa đă tng nói trưc mt mi ngưi: “Khuê san không th là Khuê san nếu không có cây đàn bên cnh”.


Đúng vy.

      

Khuê 1987 – Khuê 2012 

Tôi cầm đàn t năm 1963, sau khi nghe my chc ln bài “The Young Ones” do Cliff Rrichard và Shadows qua “đĩa than” ca một nhà hàng xóm, tôi ngưỡng mộ vô cùng với những ngón guitar “ngọt st” và quyết tâm …..theo đuổi, b tôi đă mua cho tôi mt cây đàn ở tiệm đàn Đức Thắng. Bt đu với lối cầm đàn không bài bn, tôi bắt chước y chang như vậy.   

Lúc đó tôi đang học Đệ Thất trường Nguyễn Bá Ṭng mà thầy dạy Anh Văn là thầy Trần Trọng Thanh. Năm Đ Ngũ (1965), v́ b phi đi công tác xa đă chuyn tôi sang ni trú trường Đắc Lộ ở Ngă Tư Bảy Hiền gặp lại thầy Thanh. Tôi không hiểu thầy có giây mơ rễ má ǵ vi nhc sĩ Trn Thin Thanh tc ca sĩ Nht Trường hay không (chc là cùng 3 ch T) mà trong giờ Kim Văn, thế nào thầy cũng lôi nhạc Nhật Trường vi nhng li “thuyết minh” tht hp dn. Thầy nói về “Hoa Trinh Nữ”, “Đồn Vắng Chiều Xuân”, “Tuyết Trắng”, “Không Bao Giờ Ngăn Cách”…. một cách say mê.  Các cô cậu học tṛ cùng lp nghe thy “thuyết pháp" cũng “rng ri”, thy nói tht có duyên, và cũng từ dạo đó tôi đă c gng tp và hát cho bng được những bài hát của nhạc sĩ có giọng hát mà ông bố khó tính của thằng bạn đă phán: “NT hát rt hay vi nhng bài hát ca “nó” làm”. Tôi không b sót mt chương tŕnh nào ca Tiếng Hát Đôi Mươi vi ban T Ca gm: Nhật Trường, Như Thủy, Diễm Chi, Vân Quỳnh (sau này có Phương Mai và Hồng Tước) trên băng tần số 9. Tôi ước mơ, s có một ngày nào đó ḿnh s cơ hội “thành lập” mt ban T Ca “in chang” như vậy. 

Cũng vào do đó, thêm một giọng hát nữ mm mi và trong tro đă làm ḷng tôi “tê tái: Thanh Lan. Tôi thích nhất bài Mộng Dưới Hoa, (trong Băng nhạc Hát Cho T́nh Yêu và Tuổi Trẻ nhạc sĩ Phạm Mạnh Cương thực hiện). Một chuỗi những bản TL như “Đám Cưới Đầu Xuân, Gọi Người Yêu Dấu, Nắng Chiều….” và những bản nhạc dịch đă để lại trong tôi cả….một bầu trời…. tươi mát. 

 Nếu nh không lm th́ h́nh như vào khoảng năm 1966, nhạc cảnh “Tạ Từ Trong Đêm” do Nhật Trường-Phương Dung là 2 vai chính thủ diễn khiến cả làng…dậy sóng. Hôm sau, tôi cố lùng đi mua bản nhạc này cho bằng được.  

Hc Đc L đến Đ Tam sau Trn Tng Công Kích đt 2 ca vit cng (tháng 5/1968), năm 1969 th́ tôi sang trường Hưng Đạo, học Nhị B-16. Cuối năm các lớp tổ chức văn nghệ tất niên, tôi cũng cầm đàn “vuốt” những bản nhạc của Shadow và Ventures với những người bạn cùng lớp. Thầy Việt Văn Nguyễn Đông Ngạc thấy tôi có mặt đă có nói mt câu nh đi: “Thy anh có mt, tôi cũng rt mng v́ anh đă th hin mt kh năng”. Đúng vy. Do đó tôi ham vui ham đàn nhiều hơn ham học.Và từ đó trở đi, tuần nào tôi và một nhóm bạn cùng trường đă cùng đi đến các đa đim đóng quân ven biên trong chương tŕnh “y Lo Chiến Sĩ Tin Tuyến”. Tôi nh có my ch, cô trong nhóm đă hát nhng bài ca Trn Thin Thanh, Lam Phương: “Không bao giờ ngăn cách”, “Gửi về Anh”, “Những đóm mắt hỏa Châu” nghe ngt lm. Có mt hôm, vi đy đ đ ngh cho mt ban nhc: đàn điện, Ampli, trng….tụi tôi được một xe camion đưa đến một căn cứ h́nh như là Nhị B́nh ca tnh B́nh Dương, nhưng đến nơi th́….không có điện. Được một lúc, th́ mấy anh lính t́m ra đâu được một máy phát điện khiến tụi tôi mừng hú. Có một anh t́nh nguyn hát bài “Su Đông” ca Khánh Băng m đu vi li “nhn nh”: “Tui s hát theo th loi….t do”. Trúng t, vi đon Intro tôi lướt nhanh trên phím, nhưng khi anh cất lời th́ tôi mi hiu rơ ư nghĩa: “th loi t do” mà anh nói. Anh xung tông, lên tông, anh ngân dài, có lúc như… ngâm thơ,  khiến tụi tôi chay theo không kịp, cứ đành phải…ḥa ḿnh theo anh mà chy. Cui cùng, anh được tụi tôi đánh giá cao là v́ anh… can đảm và có đặc điểm hơn người: “đă hát không trúng mt nt nhc nào trong bài hát”. Mt k nim quá đp.
Năm 1970,
cả nước đă lên cơn sốt khi “cặp đôi” Nhật Trường-Thanh Lan xuất hiện trên đài truyền h́nh s
9 phim kch “Trên đỉnh mùa Đông” – “Anh không chết đâu em” . Tôi nhớ là hôm sau, khi cà phê cà pháo, tụi tôi ngồi bàn ư nghĩa những câu trong lời nhạc “Trên khăn tang cô phụ, c̣n lóng lánh dấu ái ân”. Mt thng bn, vn dân ban C trường Văn Học, có lối lư lun rt st bén, tên này đă tng căi tay đôi thy dy Triết, khiến thy Trn Bích Lan (nhà thơ Nguyên Sa) phi nhy vào gii cu. Hn đă bàn:  “Tao nghĩ đó là những giọt nước mắt của Lệ khi khóc Đương”. C nhóm đu…. nht trí v́ v văn và ….lư lun, không tên nào qua mt tên này được c. 

Trước tháng 4/75, tôi về thăm nhà, ông Hồ Trần Hiệp (tay trống của ban nhạc sinh viên) có rủ đi nghe nhạc tại một pḥng trà do Nht Trường làm chủ. Hôm đó, sau vài bài hát, Nhật Trường đă giới thiệu một vũ khúc mà ông gọi là “hấp dẫn và bốc lửa”. Khi NT va ri sân khu th́ cht thy H Trn Hiệp. NT cười:  

-          “Hip v hi nào vy em?”.

-          “Em mới về, mà anh Thanh nè, cho em xin một “chút lửa” mồi thuốc đi anh”.

-          “Na. Đi anh chút, lát s nói chuyn vi Hip”.

 

        

Phim kịch Trên Đỉnh Mùa Đông (Thanh Lan-Nhật Trường)

Hi ra th́ H Trn Hip cùng quê Phan Thiết với Nhật Trường, và đó là lần duy nhất tôi gặp Nhật Trường “mặt đối mặt”. Sau này khi Nhật Trường ra hải ngoại tôi mong được mời NT sang Nhật hát nhưng măi không được chỉ gặp anh qua các băng nhạc. Năm 2005, Anh đă qua đời trong sự thương tiếc của bao người hâm m.

      

Với Thanh Lan – Phạm Duy (1974) -Thanh Lan (2013) – Thăng Long Hội Ngộ 2012

 

Trở lại chuyện một thuở yêu đàn, nhớ lại một chuyện vui: Tôi có một ông bạn nay đă ra người thiên cổ, dân học trường Tây, sang Nhật nhưng lại học chương tŕnh đại học Anh Ngữ tại Sophia. Ông này chơi nhạc classic cực hay. Có một lần, sau cuộc tranh luận “con gái trường Tây và con gái Trường Việt, bên nào dễ thương hơn” và l dĩ nhiên không bao gi… có câu tr li chính xác c. Ông với cây đàn chơi bản classic quen thuộc “Romance”. Lẽ dĩ nhiên là hết xảy. Ngứa mắt, tôi cũng chộp cây đàn và chơi lại “In chang” nhưng với lối bấm “vô trật tự” hoàn toàn không bài bản. Ông chê tôi là cách để các ngón tay vào phím búng các ngón đàn không đúng cách, tôi cười cười: “Sao cũng được, miễn là anh đánh được in chang như chú thôi, chú th́ mun đàn bản mới th́ phi tp, mt thy m. Anh th́ chp hết, c đưa bài hát nào ra coi, anh s đm cho chú xem, không cn dt”. Được một chút th́ ông….thú tht: “Khuê chỉ tôi cách đệm đàn cho  người ta hát đi”. Tôi cười ha hả: “Dễ ợt mà, với hợp âm là 3 hay 4 gam căn bản, rồi bắt chước in chang đoạn Intro mở đầu và phần kết thúc của lead guitar Hoàng Liêm ban nhc Shotguns, hay Intro bằng và kết thúc bằng cách chơi lại đoạn cuối của bài hát là bn nào chú cũng qua mà”.

Trong xóm gn nhà, có mt bà cô ca mt tên bn, mê Nhật Trường như điếu đổ, lúc c̣n lang thang thích do nng Saigon, c đến buổi trưa, tôi ghé nhà tên bạn rồi nghêu ngao những bản của Nhật Trường, v́ tôi biết chc chn s có người nghe, thấp thoáng thấy bóng bà cô ngp nhé và thnh thong bà xut hin dúi vào túi tôi mt ít tin “cho mày đi cà phê cà pháo”. Đúng là “vừa đánh đàn lại có tài có lộc”. 

         写真の説明はありません。

Cứu Trợ Cô Nhi (1974) – Ban Nhạc Sống Giang (1989)

Cũng vào những ngày tháng đó, lúc tôi nghêu ngao th́ có 3 nàng tóc dài, áo trng đi ngang, có l dân Nguyn Bá Ṭng hay Hưng Đạo, 3 nàng cố t́nh đi thật chậm và 1 nàng cứ nh́n ḿnh cười tủm tỉm khiến tôi “thn th” c bui, ngày nào cũng như ngày nấy phải thấy nàng đi qua tôi mới ăn ngon …ngủ  yên được. Nghe nói nàng ở cuối hẻm 16 Nguyễn Thiện Thuật tôi cũng chả biết tên. Dạo về thăm nhà năm 1975, tôi có ư t́m th́ nhưng nàng vẫn biệt tăm, nghe nói nàng đă cm đ̣ sang thuyn khác.

        3人、座っている人、立っている人、楽器を演奏している人、ギター、室内の画像のようです

Hội Xuân 1990 – Hỷ&Dũng&Khuê (2013)

Sang bên này, tôi li có dp tung hoành sau vài ln bbỏ rơi, tôi đă “hùng dũng” đứng lên sân khấu đàn và đệm cho biết bao ca sĩ sinh viên “xịn” nhất thời đó, nhất là được đàn cho Thanh Lan, ca sĩ mà bao chàng mơ  tưởng được đứng chung trên sân khu. Tôi đă đạt được ước mơ: lp được ban Tứ Ca Nhật Trường vi ba bà bn cùng xóm Ebisu.   

Ban nhạc của tôi thời đó gồm: Khuê, L.V Dũng, N.V.Nhân, T.N Giác, N. B H, H. T. Đô, N.T.Đc, H Trn Hip… và tụi tôi có mặt hầu hết trong các chương tŕnh văn nghệ của sinh viên như: “Cứu Trợ Nạn Lụt”, “Cứu Trợ Nạn Nhân Chiến Tranh”, “Hát Trong Mùa Lá Bay” với Thanh Lan và Phạm Duy, giao lưu với các ban nhạc của Mă Lai, Indonesia, Hng Kông ti cư xá sinh viên Kokusai….chưa kể những buổi văn nghệ bỏ túi “l t”.  

Năm 2004 th́ c theo thông l là s có mt bui hi ng ca nhóm Exryu, cờ tổ chức Exryu Hội Ngộ được giao cho Nhật Bản, năm 2012 tôi cũng c̣n cm đàn, nhưng năm 2019 th́ tay tôi cm Micro nói năng nói cui ch không c̣n cm đàn nữa. Tiếc ghê! 

Sau ngày “xảy đàn tan nghé”, tôi vẫn tiếp tục cầm đàn và thành phần ban nhạc đă được “tái phối trí dưới sự hướng dẫn của anh Minh Phương (một vũ viên cột trụ của vũ đoàn Maxim thời đó)  và được đặt tên là “Sống Giang”, tôi cũng chả biết nguồn gốc tên này từ đâu, chỉ nghe lần đầu tiên do Nguyễn Thế Huy “công bố”.  Tụi tôi cũng đă được tiếp đón nhiều ca sĩ “ngon lành” tại hải ngoại như: Họa Mi, Sơn Ca, Phạm Duy, Thái Hiền. E.Phương, Lynda Trang Đài, Tomy Ngô, Don Hồ, Công Thành-Lyn, Hương Lan, Ngọc Phu, Ư Nhi, Kenny Thái….

4人、立っている人、アウトドアの画像のようです        5人、立っている人、楽器を演奏している人、室内の画像のようです
 

 

写真の説明はありません。

Tứ ca Nhật Trường (1973)– Ban nhạc sinh viên (1974) - Thăng Long Hội Ngộ Exryu (2004)- Thăng Long Hội Ngộ Exryu (2012)

 

Ban Văn Nghệ Nhật Ngữ Shibuya (1973)


Trong ngày tôi rước nàng về dinh tháng 6/1991, chú Huy đă đi
u động và tổ chức một tiệc chương tŕnh văn ngh có…ch đ: “20 năm hot đng văn ngh ca chú R”. V́ thế, ngoài nhng màn nghi l ti thiu cn phi có, tôi đă gim thiu ti đa những màn thay áo, thay…quần, dành hết th́ gi cho những ca sĩ, vũ viên đă cùng tôi lang thang…khắp nước. Ban nhc Sng

 Giang vi đy đ dng c đă lái xe xuyên đêm góp mặt và khi “xong hàng” lại lái xe ngược về hướng cũ.  Các ca sĩ như Anh Đào, Thanh Thủy, Nguyễn Thủy, Thu Trang, Xuân Hoàng, anh Minh Phương, cháu Khánh Ngọc, bà bạn Hảo và nhóm vũ thiếu nhi ruột của tôi đu góp mt. L dĩ nhiên Chú Rể và Cô Dâu cũng tay đàn tay hát. Có một tên bạn: “Sao ông không bán vé….luôn đi, đâu phải là đám cưới v́ toàn là Hát vi Ca”.  

Trong mt ln tŕnh din cho Ngày Quc T Hùng Vương năm 1988, chẳng hiểu v́ sao, chc là t́nh c. ca sĩ Sơn Ca có hỏi: “Ban nhc ca my anh tên sao toàn là ch “K” và “H” không dzy? Mà đúng vậy: có 6 tên; Khuê, Khôi, Kiên, Khoa, Huy và Hip.  

Thng em Khôi nhanh ming: “Ban nhc ti tui là ban nhc “ca-hát” mà Sơn Ca”.  

Năm 2013, tôi sang M sau khi gii ngh th́ nhn được món quà bất ngờ từ nhóm exryu: một tấm plaque có hàng chữ: “40 years of servive, Ông Bầu Văn nghệ. Arigatou”. 

Cảm động vô cùng.


Plaque k nim 40 năm

 

Nói tóm li Sinh hoạt văn nghệ của tôi tại….hải ngoại rất ư là hanh thông và….thẳng tiến.

-----------------

Trong mt gi học của trường Obirin, tôi hỏi một học tṛ: “Ch nioi (匂い)và ch Kaori (香り)dùng thế nào th́ chun nht v́ hai chữ đều có nghĩa là “Mùi”. Cô trả lời

- Thầy ơi, “nioi” th́ cng (+) và tr (-), c hai đều dùng được. C̣n “Kaori” ch có cng (+)  mà không có tr (-). Câu tr li hay vô cùng.  

Và h́nh như tôi có duyên với những người có tên bắt đầu bằng chữ “H” và ch “L” th́ phi. Cui cùng th́ tôi không nhng có duyên mà c̣n có n vi ….H tc là bà Khuê. 

Trong mt ln T Thú tôi đă bc bch: 

“Tôi cũng s c tp đàn li như li bà khuyến khích dù tay tôi đă cng”.  

Đúng vậy, tôi vẫn mơ có ngày tôi sẽ đàn cho bà hát bài mà Chí Tài và Phương Loan hát. Tôi vẫn thích Chí Tài “đàn” hơn là “diễu”. 

Nhưng đúng là có v như tôi li mơ tưng chuyn không đâu. Sao khó quá, tp hoài không đưc, bm đâu trt đó. Chán ơi là chán! 

Thôi mi Bn ta nghe nhé: “không phê không ăn tiền” 

https://www.youtube.com/watch?v=4hjFgQ_FduQ 

Đến đây đă đ. Tôi ngng bút.

 

Vũ Đăng Khuê