Nhạc Xuân và….tôi!

Vũ Đăng Khuê

 Hôm nay 30 Tết, tôi viết bài này, chắc chắn là không đầy đủ. Bạn ta thông cảm, v́ tôi viết cho chính tôi, kẻ đă “Tha Hương” cũng gần năm mươi mấy mùa Xuân.

Chiều nay lê bước phiêu du
Thầm nhớ xuân về làng cũ
T́nh quê chan chứa trong ḷng
Chua xót thay sầu tư hương
Đường đi xa lắc lê thê
Thèm khát khao ngày về quê
Để sống vui quê mẹ lúc xuân về

(Xuân Tha Hương – Phạm Đ́nh Chương)

--------------

Nói về Nhạc Xuân th́ nhiều vô kể, “Hàng Hàng Lớp Lớp”. Có rất nhiều bài hát tựa đề có chữ “Xuân” như “Xuân Họp Mặt”; “Đón Xuân”, “Xuân Yêu Thương”, “Xuân và Tuổi Trẻ”, “Đồn Vắng Chiều Xuân”, “Phiên Gác Đêm Xuân” , “Đám Cưới Đầu Xuân”, “Xuân này con không về”, “Mùa Xuân Lá Khô”, “Mùa Xuân Trên Đỉnh B́nh Yên”, “Xuân Tha Hương”, “Xuân miền Nam”, Mùa Xuân Của Mẹ” v.v…. hoặc một vài bài trong đó không có chữ “Xuân” nhưng cứ nghe tựa bài hát là quân ta có thể h́nh dung đến cảnh tượng “Ngày Xuân Nâng Chén ta Chúc Nơi Nơi” như “Phút Giao Mùa”, “Ngày Đầu Một Năm”, “Câu Chuyện Đầu Năm”,  “Em đến thăm anh đêm ba mươi” v.v……Nói tóm lại, nhạc Xuân của Việt Nam ta nhiều lắm lắm kể “ngàn lần cũng c̣n thiếu”.

Nghe nhạc xuân, ta ít thấy những không khí của cảm giác T́nh….phụ….T́nh lỡ như “T́nh khúc thứ nhất”, “T́nh Xa”, “T́m Nhau”, “Ngh́n Trùng Xa Cách”, “Đừng Xa Nhau”…. mà thường mang tâm trạng tươi vui, thoải mái hoặc nhớ nhung, trông chờ, hẹn ước.

Thoải mái là v́ Xuân tới là phải Vui với cái hồn nhiên, trong sáng của những đứa con, đứa cháu hoặc của chính ngay ḿnh thời son trẻ; Những kỷ niệm, những ấp ủ của năm cũ nhất định sẽ được thực hiện vào năm mới, bắt đầu từ cái ngày khởi đầu một năm….Bạn ta có thể t́m được không khí này trong bất cứ những bài nhạc nào về Xuân.

Nắng Xuân về muôn nơi nơi
Nắng Xuân về tươi thắm muôn nhà

(Mừng Nắng Xuân Về)

---------------------

Xuân đă về, xuân vẫn mơ màng
Xuân đă về, cất tiếng hát reo vang
(Xuân Họp Mặt – Văn Phụng)

Xuân đă đến rồi, reo rắc và ngàn hoa xuống đời
Vui trong b́nh minh, muôn loài chim hát vang mọi nơi
(Đón Xuân – Phạm Đ́nh Chương)

….

C̣n nhớ nhung, trông chờ, hẹn ước là v́ hầu hết, những gia đ́nh Việt Nam của quân ta nhất là ở những lứa tuổi 60 hay 70 thời này, đều có những gắn bó ít nhiều đến cuộc chiến Việt Nam. Vợ trông chồng, mẹ mong con, Chàng hẹn Nàng.

Hẹn Ước

Hẹn em khi khắp nơi yên vui
Mùa Xuân ngày đó riêng đôi ḿnh

(Đồn Vắng Chiều Xuân)

---------------

Trông Chờ

Ngày đầu một năm.. mẹ già trông ngóng tin con
Khấn nguyện đất trời, giúp b́nh yên thằng con biên giới
Ḷng già thầm mong.. ước người con sẽ giống anh hùng
Chúc cho năm này, lập đầu công con về thăm nhà

Ngày đầu một năm, chúc cho ngày non nước b́nh an
Cho vợ đón chồng.. mừng hoen đôi má
Cho nhớ thương là.. giấc mộng dài đêm qua
Ngày đầu một năm, có cô em đến trước sân đồn
Mang thật nhiều quà.. cho chàng chiến binh

Xin chúc cho t́nh thương mặn mà.. keo sơn
Ngày đầu một năm, có một nàng con gái qua sông
Hái lộc trước chùa, ước t́nh yêu đẹp như hoa sớm
T́nh nồng đầu tiên, hứa triền miên nước lớn sông dài
Chúc cho duyên đầu, vạn đời sau vẫn c̣n tươi màu !

Ngày đầu một năm.. mẹ già trông ngóng tin con
Khấn nguyện đất trời, giúp b́nh yên thằng con biên giới
Ḷng già thầm mong.. ước người con sẽ giống anh hùng
Chúc cho năm này, lập đầu công con về thăm nhà

(Ngày Đầu Một Năm – Anh Chương)

------------------------

Mẹ trông con!

Con nhớ xuân nào thuở trời yên vui
Nghe pháo giao thừa rộn ràng nơi nơi
 Bên mái tranh nghèo ngồi quanh bếp hồng
Trông bánh chưng chờ trời sáng
Đỏ hây hây những đôi má đào (…)

(Xuân này con không về - Trịnh Lâm Ngân)

---------------

Riêng về Phạm Duy, nhất là về nhạc Xuân, ông có nhiều bài, bài nào cũng giá trị và không ai là không biết. Bạn ta chắc c̣n nhớ: Xuân Ca, Khúc Hát Thanh Xuân, Xuân Th́, Xuân Nồng, Trên Đồi Xuân vân vân và vân vân, nhưng có một bài đă không được mọi người biết nhiều như Ly Rượu Mừng của Phạm Đ́nh Chương, nhưng toàn bài hát có nội dung cũng là những lời chúc mà tác giả gửi đến toàn thể Quân Dân Cán Chính. Ông không “Chúc” như nhạc sĩ Phạm Đ́nh Chương nhưng ông “Mừng”. Đó là bài “Mừng Xuân” đă được ông viết vào “Mùa Xuân Cuối Cùng” nghĩa là trước Mùa Xuân của tháng 4/75.

Tôi để ư đặc biệt đến bài “Mừng Xuân” này của nhạc sĩ Phạm Duy là v́ có hai kỷ niệm.

1/ Khoảng tháng 1 năm 74, lúc đang học năm thứ hai, tôi được bố gửi quà Tết là cuốn băng magne “Shotguns Xuân 74”. Cũng là một điều lạ, v́ những ǵ ông hay gửi thường là những loại sách học làm người, cách ăn nói trước đám đông, cách sắp xếp công việc, v.v…. Mấy năm sau, khi tái ngộ, tôi cũng quên mất không hỏi lư do tại sao ông gửi.

Nghe cuốn băng, tôi được nghe lần đầu bài “Mừng Xuân” do Duy Quang và Thái Hiền hát và tôi kết và thuộc ḷng ngay bài đó. Năm 1991, Tôi đă nhờ chú Huy Osaka làm karaoke bài Mừng Xuân này và được ban hợp ca có mẹ cháu trong đó hát tại Hội Tết Fujisawa năm 1992.

2/ Mấy hôm nay ngồi nói chuyện chờ….xuân với mẹ cháu th́ được biết là lúc c̣n ở quê nhà, để kiếm thêm thu nhập cho gia đ́nh “Ngụy” từ A đến Z, mẹ cháu có tham gia các chương tŕnh Hội Chợ, tiệc cưới… trong vai tṛ của một “ca sĩ phụ” điền vào chỗ trống đợi các ca sĩ chính. Khi tôi đang nghe bài “Mừng Xuân”, Mẹ cháu có nhắc đến tên một bài hát mà luôn bị yêu cầu phải hát, bài hát có tên “Mùa Xuân Từ Những Giếng Dầu” được một nhạc sĩ trong nước sáng tác nhưng sau tháng 4/75. Tôi tra, tôi lục th́ t́m thấy bài hát, trong bài hát có những lời rất hay, nhạc rất “Xuân”, khi nghe đến đoạn nói đến các mỏ dầu của Việt Nam đang cùng với người “anh em Liên Xô” ….khai thác, th́ tôi ớ người, mất hứng, mang tâm trạng hụt hẫng, chán chường dù bài hát có âm điệu vui tươi.

Mùa xuân từ những giàn khoan
Giữa biển khơi ngh́n trùng sóng vỗ
Mùa xuân từ những bàn tay
Với tấm ḷng Việt Nam Liên Xô.

Không biết tác giả sáng tác bài hát v́ “tấm ḷng” hay v́ “chỉ thị ”. Tôi không dám lạm bàn đến cách tiết tấu bài hát, nhưng thú thật tôi….cảm thấy quá ư là “bức xúc”.

Nghe một lần nữa Bài Mừng Xuân của ông Phạm Duy th́ cũng “phun dầu” nhưng:

“Xin mừng cho những tháp nơi biển xa
Măi măi phun dầu ra mịt mù.

Chúc cho một nước dân giàu to
Chúc cho một nước luôn tự do.”

Bạn ta nhận định và so sánh hai bài hát thế nào tôi không biết, c̣n tôi th́ như tôi đă nói ở trên.

Xin nhắc lại là Bài “Mừng Xuân” đă được Phạm Duy viết vào Mùa Xuân Cuối Cùng, nghĩa là một năm trước tháng 4/75 lúc nghe tin Việt Nam ta t́m thấy mỏ dầu ngoài khơi sau một thời gian t́m kiếm từ năm 1966. Theo tài liệu của Wikipedia th́
Ngày 26 Tháng Mười, 1974 hăng Pecten-Vietnam công bố đă phát hiện được mỏ dầu với năng suất 1514 thùng/ngày. Những địa điểm khoan có tên là Dừa, Mía và Hồng. Sang đầu năm 1975 th́ Mobil phát hiện ra 
mỏ dầu Bạch Hổ với năng suất 2,500 thùng/ngày. Vị trí mỏ Bạch Hổ cách Vũng Tàu 75 cây số về phía đông nam. Tháng Hai 1975 Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu bay ra dàn khoan Glomar IV để chứng kiến thành quả. Hơn hai tháng sau, Sài G̣n thất thủ; chính quyền Việt Nam Cộng ḥa sụp đổ”.

Hăy nghe lời tâm sự rất thành thật của Phạm Duy về bài hát này:

“….Tôi c̣n soạn thêm bài Mừng Xuân trong đó có nói tới chuyện khoan dầu trên biển, khiến cho đất nước ta sẽ giàu to người dân sẽ đủ no và có tự do. Đó là một lời tiên tri sai bét! Mười hai năm đă trôi qua, dầu hỏa chưa phun lên mịt mù c̣n nước ta th́ đứng vào hạng nghèo nhất thế giới, dân ta đói và mất tự do”. (trích trong “Ngàn Lời Ca” trang 275, xuất bản năm 1987).

---------------
Tôi copy và paste toàn bài Mừng Xuân để bạn ta….tự nhận định. Tôi th́ thích bài này và không biết hát bài hát “giếng dầu ǵ đó”.

https://www.youtube.com/watch?v=uKF7GGmp5R4

Mừng Xuân (Phạm Duy)

Tác giả: Phạm Duy


Mừng Xuân tới bằng tiếng sáo vui
Với tiếng cười yêu mến đời.

Mừng Xuân tới bằng tiếng vỗ tay
Vang khắp trời mây.
Xin mừng anh chiến sĩ nơi tiền phương
Giữ đất cho Việt Nam hùng mạnh.
Nơi đồng xanh chúc bác dân cày luôn
Lúa tốt, hoa mầu tươi suốt năm
Xin cho phố xá nơi thành đô
Giới bán buôn làm to lời nhiều
Chúc cho một nước dân đủ no
Chúc cho một nước luôn tự do.
Mừng Xuân tới bằng tiếng hát vang
Dưới mái trường hay giữa đàng
Lời ca hát từ núi xa xăm
Ra tận đại dương
Mừng em bé vừa mới lên năm
Có Tiên về nơi bé nằm
Mừng ông lăo bà lăo tám mươi lăm
Sống thêm ngoài chục năm
Mừng Xuân tới bằng tiếng máy khoan
Nơi núi rừng, nơi suối ngàn
Mừng Xuân tới bằng tiếng máy soi
Giữa nơi biển khơi
Xin mừng cho những bước chân khẩn hoang
Vỡ đất cho Việt Nam thịnh vượng
Nơi mỏ than, chúc những anh thợ ngoan
Với cánh tay đẩy lui nước non
Xin mừng cho những tháp nơi biển xa
Măi măi phun dầu ra mịt mù.
Chúc cho một nước dân giàu to
Chúc cho một nước luôn tự do.
Mừng Xuân tới bằng tiếng hát vang
Dưới mái trường hay giữa đàng
Lời ca hát từ núi xa xăm
Ra tận đại dương
Mừng em bé vừa mới lên năm
Có Tiên về nơi bé nằm
Mừng ông lăo bà lăo tám mươi lăm
Sống thêm ngoài chục năm.

Mừng đôi lứa vừa mới kết hôn
Mối duyên t́nh luôn vững bền
Mừng tôi đă ngày thêm một lớn
Lớn thêm cùng những vui buồn.

-------------------

Xin ngưng bài viết và chúc bạn ta năm Quư Măo “mong ǵ được nấy”. Xin nhắc lại đây là bài viết cho riêng tôi thiếu đầu thiếu đuôi trong phút chờ đợi đón giao thừa.

V.Đ.K