Ăn c nc trn đất Ph Tang  ( * )

Hong Anh 

Ma đng năm ngoi khi ti đến Tokyo, mấy người bạn Nhật hnh như muốn thể hiện thi độ hiếu khch phương xa đ mời ti đi ăn cơm ở một qun ăn truyền thống. Trong những mn ăn m người dn xứ Ph Tang cho l qu hiếm, đ l rau mọc trn ni v c qu dưới biển. Hm đ ti được bật m một cht về mn ăn đặc biệt ngon trong ma đng l mn c sống.

C nc - mn cao lương mỹ vị

Mn ăn được dọn ra, bn cạnh nhiều chn nhỏ đựng no l hnh xắt, củ cải nghiền, ớt đỏ xay nhuyễn, chn giấm l một đĩa lớn được by ở giữa, c in hnh c gi mặc kimono. Nhn kỹ lắm mới thấy r l trn mặt đĩa c xếp một lớp c sống c thịt mu trăng rất ngon.

Nhấp một ngụm sake nng, chng ti gắp lt c sống nhng vo chn giấm c hnh, củ cải, ớt đỏ băm nhỏ - cn gọi l giấm ponzu - đưa vo miệng nuốt chậm m cảm nhận vị lnh lạnh thơm ngt ngọt ngo của mn c sống.

Hỏi bạn c g m ngon th được giới thiệu đy l c fugusashi, tức c nc ăn sống. Ti qu sức kinh ngạc! Trong khi ở nước mnh th chnh phủ đang khuyến co - nếu khng ni l cấm - dn chng khng nn ăn c nc. Bị kch thch v t m, ti tm hiểu mn ăn qu lạ lng ny.

Fugu tức c nc, l một trong những mn ăn thuộc loại cao lương mỹ vị v đắt tiền ở Nhật Bản. tại cc nh hng nổi tiếng, mỗi suất ăn mn fugu gi từ 100 - 200 USD, tuy nhin tại cc nh hng bnh dn th chỉ từ 15 - 20 USD. Fugu được chế biến thnh nhiều mn ăn v được giới snh ăn đnh gi cao như fugusashi, fugu - zsui, hiezake, chiri-nab... trong đ, fugusashi l mn c nc ăn sống, l mn fugu cao cấp nhất v được trnh by rất mỹ thuật.

Fuguchiri: l mn c nc ăn cng m sợi, l hoa cc, bắp cải, c rốt, nấm, ăn km với xốt giấm ponzu.

Fugu - zsui: l mn cho c gồm c: cơm, trứng, nước dng - ăn km với xốt giấm ponzu.

Hirezake: l mn thức uống lm từ vy c nc phơi kh, rồi đem nước cho đến khi ngả mu vng hơi chy, sau đ ngm vo rượu sake rồi uống nng.

Anh bạn người Nhật giải thch, con c nc chứa đựng điều nghịch l. Mn c ny tuyệt hảo, ngon từ trong ra ngoi. Xương th chin ln để ăn, da th cắt vo trong mn sashimi. Thế nhưng gan, buồng trức v một số cơ quan khc của n chứa chất ộng gy chết người!

C nc c tn khoa học l Diodon holacanthus, n chứa một số lượng Tetrodotoxin l một chất độc thần kinh rất mạnh, chỉ cần liều lượng bằng đầu kim đ c thể gy ngộ độc v cướp đi mạng sống của một người rất khỏe mạnh. Chất ny độc hại hơn Cyanide gấp 1.200 lần v một con c nc chứa đủ chất động để giết chết 30 người.

Theo nghin cứu của cc nh khoa học Nhật, c hơn 100 loi c nc v tất cả đề c chứa chất độc. C năm, gần 100 người Nhật đ chết v độc tố của con c lạ lng ny, hầu hết xảy ra nơi những vng khng được huấn luyện để chế biến loại c độc ny.

Những nỗi thăng trầm

Một trong những người nổi tiếng nhất của Nhật về bộ mn Kabuki l nghệ sĩ Mitsugoro Bando VIII, đ bị chất bởi độc tố của c nc. C nc l một mn ăn duy nhất khng được php phụ vụ Nhật hong.

Trong cuốn tự điển cổ của Nhật Bản, người ta gọi c ny l huku, l một loi thủy trư, từ ny cn c một nghĩa khc l hạnh phc. Cc nh nghin cứu xc nhận rằng văn ha ăn c fugu đ c từ 2.000 năm trước.

Vo thời Minh Trị Thin hong, mn c nc bị cấm ăn, ai m ln lt ăn, khi bị pht hiện sẽ chịu phạt nặng, đặc biệt l cc Samurai (hiệp sĩ) th bị khai trừ v phạt nặng hơn dn thường. Cho đến giữa thế kỷ XIX, Thủ tướng Ito Hirofumi đ bi bỏ lệnh ny.

Trong những năm cầm quyền, một lần Thủ tướng Ito Hirofumi đến thnh phố Shimonoseki thuộc tỉnh Yamaguchi, đ gh dng bữa tại nh hng Shupanro, tại đy ng được người bếp trưởng chế biến mn c nc để đi khch qu.

L người snh ăn, ng pht hiện vị ngon đặc biệt của con c nc v thấy việc loại bỏ n như lu nay l ph của trời! Từ đ, chnh phủ cho dn chng được ăn c nc nhưng km theo nhiều luật lệ quy định nghim khắc như chỉ c những đầu bếp được đo tạo qua trường lớp, c thời gian thực tập lu di mới được php chế biến.

Trải qua hơn một thế kỷ, nh hng Shunpanro ở Yamaguchi ngy cng nổi tiếng v mn ăn chế biến từ c nc v tnh lịch sử của n. Nhờ vậy m chnh phủ sau đ ban hnh luật cho php ăn c nc. Ngy nay, c rất nhiều chi nhnh nh hng Shunpanro ở cc thnh phố lớn của Nhật Bản, thực khch hầu hết l giới thượng lưu hoặc chnh khch nổi tiếng tiếp đi khch qu.

Xem ra con c c độc tố dữ dằn lại l nguồn cảm hứng của văn học. Người Nhật thường nhắc đến một thnh ngữ xa xưa mang nghĩa triết l thm su: Ti muốn ăn fugu, nhưng ti khống muốn chết.

Hay con c nc thể hiện một cch lng mạn hơn qua những cu thơ haiku của Buson - một thi sĩ nổi tiếng của Nhật Bản:

Ti khng thấy nng đm nay

Ti đnh bung thả nng

Nn ti đi ăn c nc

Kh m hiểu hết nghĩa của thơ haiku, nhưng c thể hiểu đại kah1i rằng v đau buồn, thất vọng trong tnh yu, chng đ đi tm sự qun lng hnh bng nng trong hương vị tuyệt vời của mn c nc. M cũng c thể biết đu v khng thể qun được hnh bng nng, nn chng si tnh đi ăn c nc cho chết để qun nng vĩnh viễn!

D so những giai thoại như vậy cũng cho thấy người Nhật rất hiểu về tc hại của chất độc chết người từ con c nc.

C nc thnh biểu tượng - nghịch l c nc

Tỉnh Yamaguchi, đặc biệt l thnh phố Shimonoseki thuộc đảo Honshu, nổi tiếng v c fugu m dn trn đảo gọi l c huku theo cổ ngữ.

Ở đy c một chợ đặc biệt chỉ chuyn bn c nc. Chợ bắt đầu nhm từ 3 giờ sng, chỉ c những người đn ng hiểu rnh về con c nc mới được vo đy. C nc được bn sống v khng nim yết gi. Việc mua bn diễn ra rất lạ lng, cc cuộc mặc cả gi khng diễn ra rất lạ lng, cc cuộc mặc cả gi khng diễn ra bằng lời m bằng cc ra dấu bằng tay. Điều lạ lng l người mua v người bn cng luồn tay vo trong ci ống bằng vải mu đen được che kn để... mặc cả. Đắt nhất v cũng ngon nhất l tigerfugu (c nc cọp), gi hơn 100 USD một con.

Tại chợ Haedoman ở Shimonoseki, chỉ ring c nc, doanh số bn đ ln đến 40 triệu USD mỗi ma đng.

Ngay cả người Nhật, c dịp đến Yamaguchi thường ngạc nhin khng hiểu mn fugusashimi l mn c nc ăn sống rất đắt tiền lại by bn tại siu thị bnh dn. Thnh phố ny nổi tiếng nhờ c nc đến nỗi người ta dng con c ny để lm biểu tượng cho thnh phố.

Ngy nay, v nui c nc c lợi nhuận cao nn nhiều vng biển ở tỉnh Mie bn cạnh Osaka, ngư dn đ bỏ nui ngọc trai để chuyển qua nui c nc.

Mấy ngy ở Nhật, trong ti lun bị m ảnh bởi sự nghịch l của con c nc. Ti muốn chia sẽ cng nhừng ngư dn nước ta một điều l tại sao cng một con c nc m bn nước mnh xem l một hiểm họa, tri lại ở Nhật l mn đặc sản thuộc loại cao lương mỹ vị, đem lại nguồn lợi kinh tế lớn cho ngư dn.

Điều thiết tha của ti muốn gửi đến b con ngư dn của nước mnh, nếu lỡ bắt được con c nc, d c nc bng, c nc xnh, c nc cọp... hay l c nc g nữ, th xin đừng ăn tươi, đừng ăn kh v cũng đừng lm mắm m hy thả ngay tức khắc xuống biển. Hy đợi đấy cho đến khi chnh phủ ta trch ra một t tiền trong quỹ xa đi giảm ngho cho người đến Nhật học cch chế biến mn c nc, lc đ c lm giu từ con c nc cũng chưa muộn.

Nếu biết khai thc, chế biến đng phương php th c nc khng cn lạ một hiểm họa cho người dn m trở thnh mn hải vị qu, đem lại nguồn lợi lớn cho nước ta.

Hong Anh (DNSG Cuối tuần)

......

( * ) Bi sưu tầm từ trang Người Lao ộng

 http://www.nld.com.vn/tintuc/kinh-te/98129.asp