Có một chữ Trần trong tháp Mỹ Sơn

Tin đoàn chuyên gia khảo cổ Ư khi khảo sát tháp G1, Mỹ Sơn, phát hiện ra một chữ Trần bằng Hán tự đă gây xôn xao dư luận. Suốt 106 năm qua, kể từ ngày các nhà nghiên cứu Pháp khám phá ra Mỹ Sơn, đă có hàng trăm công tŕnh nghiên cứu về khu di tích này, cho rằng đây một khối văn hóa Chămpa thuần nhất, không có bất cứ một dấu vết văn hóa ngoại lai nào. Mặc cho bao cuộc chiến tranh, rồi ḥa hoăn - thân thiện trong suốt chiều dài lịch sử gần ngàn năm giữa hai dân tộc Chăm - Việt, Mỹ Sơn vẫn như là "của riêng" của người Chăm. 

 

 

Tháp G1 xây dựng trong thế kỷ 12-13, giai đoạn của cuộc hôn nhân Chế Mân - Huyền Trân Công chúa. Giai đoạn này, cả Chiêm Thành và Đại Việt của nhà Trần đều đang trong thời kỳ cực thịnh. Đây cũng là giai đoạn dài nhất trong lịch sử giữa hai bên không xảy ra chiến tranh. Một phần do hợp tác đối phó với nhà Nguyên nên mối quan hệ Việt - Chiêm khá tốt, thậm chí vua Trần Nhân Tông đă đến thăm Chiêm Thành, hứa gả Công chúa Huyền Trân cho vua Chiêm là Chế Mân. Vua Chiêm dâng hai châu Ô, Lư làm sính lễ. Tháp G1 phải chăng đă phản ánh giai đoạn ấy trong lịch sử của hai dân tộc ?  

Tháp G1

Tất cả không chỉ có vậy. Trong bài viết Con uyên ương lẻ bạn và một số di vật của hoàng thành Thăng Long trên tạp chí Tia Sáng số 5-2004, nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng đă dẫn rất nhiều bằng chứng để "mở rộng hướng tiếp cận" các hiện vật t́m thấy ở Thăng Long. Theo ông, con uyên ương trên các viên ngói Thăng Long chính là con ngỗng thần Hamsa, do Phạm Thiên Brahma cưỡi; cái đầu rồng thời Lư có môi trên cong dài không khác mảy may loài thủy quái Makara có rất nhiều trong Bảo tàng điêu khắc Chămpa Đà Nẵng; chiếc mặt nạ quỷ không có hàm dưới giống hệt các Kala, thần Thời gian, nằm quanh chân tháp G1...

Trên dưới 500 năm đă trôi qua kể từ khi Chămpa suy tàn. Thời gian là quá dài, để bây giờ có thể hiểu được hết Mỹ Sơn. Thời gian cũng đă quá dài để có thể hiểu hết các hiện vật t́m thấy trong Hoàng thành Thăng Long xưa, từ mái ngói đến hoa văn trên chén bát...

Người Sài G̣n đă có ai thắc mắc : Tại sao chợ B́nh Tây th́ ở bên Đông, c̣n bến B́nh Đông lại ở bên Tây chưa ? Ở Quảng Nam cái kiểu gọi địa danh Tây sang Đông, Đông sang Tây như thế không thể kể hết. Giáo sư Trần Quốc Vượng bảo chỉ v́ ông bà ḿnh ngày xưa vào đây, lạ nước lạ cái nên phải sử dụng bản đồ của người Chăm. Mà người Chăm lại dùng bản đồ theo kiểu của người Ảrập là phương Nam đặt lên trên. Chính v́ thế mà Tây mới lộn sang Đông và ngược lại.

Phải chăng cuộc "giao lưu" văn hóa Việt - Chăm đă diễn ra một cách phức tạp và để lại dấu ấn đâu đó nơi người Việt? Lịch sử đă diễn tiến ra sao để dấu vết phương Nam hiện diện trong ḷng đất Thăng Long và trong tháp Mỹ Sơn lại có một chữ Trần? Tất cả đang đặt ra cho các nhà nghiên cứu những hướng tiếp cận mới. 

Hồ Trung Tú            

......

Nguồn : Thời báo Kinh Tế Sài G̣n http://www.saigontimes.com.vn/tbktsg/detail.asp?muc=55&Sobao=713&SoTT=27 

H́nh : L'Asie des Héritages - Le Royaume du Champa

http://perso.club-internet.fr/gilkergu/champa/my_son/my_son.htm 

 

 

 


[ Trở về ]