M Ộ T  T H O Á N G  P A R I S


Ernest Miller Hemingway (1899 - 1961), một tiểu thuyết gia danh tiếng người Mỹ, mà cuộc đời đă xê dịch rất nhiều, đă từng viết: "Thế giới mà chúng ta đang sống khác nào một pho sách vĩ đại, muốn t́m hiểu và thưởng thức những vẻ đẹp của nó, cần phải đi du lịch đây đó, nếu không chúng ta là những người chỉ biết đọc một trang trong pho sách vĩ đại ấy". Quả thật, nhờ du lịch là một phương pháp hữu hiệu nhất mà con người có thể khám phá được những cái hay cái đẹp cũng như được thưởng thức những nét quyến dũ của thiên nhiên trong thế giới mà chúng ta đang sống. 

Sau đó với kinh nghiệm của một con người từng bôn ba lặn lội trên đất Pháp, Ernest Miller Hemingway đă ân cần giới thiệu với chúng ta Thủ đô Paris, được coi là Kinh Thành Ánh Sáng (Cité de la Lumière), đă viết tiếp: "Người ta không thể nào thưởng thức những nét đẹp, những nét quyến dũ của Paris, nhưng chỉ những ai từng sống nơi đó mới có thể so sánh và phân biệt Paris với những đô thị khác trên thế giới. Và sau khi đă đặt chân đến đó, mọi người có thể coi Paris như quê hương thứ hai của chính ḿnh."

Trong bộ sách giới thiệu các tuyến du lịch do hăng du lịch quốc tế Frommers phát hành đă đề nghị với chúng ta: "Nếu trong suốt cuộc đời, bạn chỉ có thể viếng thăm một thành phố duy nhất trên thế giới, chúng tôi khuyên bạn nên làm một chuyến du lịch đến Thủ Đô Paris, v́ mỗi năm có trên 40 triệu du khách trên khắp thế giới đă đặt chân đến đô thị hoa lệ này."


MỘT THOÁNG PARIS

Đúng 10 giờ 30 tối thứ sáu 3 tháng 3, 2000, chuyến bay Air France mang số 027 cất cánh dời phi trường quốc tế Dulles Washington International Airport đi vào bầu trời đầy trăng sao, để từ từ bay trên độ cao 18,000 m (54,000 feet). Chiếc phản lực cơ Airbus A 340, tương đương với Boeing B 777, đă trải dài đôi cánh bay thẳng đến thành phố New York, từ đây vượt qua Đại Tây Dương, băng qua bầu trời Anh quốc để đúng 7 giờ 25 phút sau, tức 11 giờ 50 trưa thứ bảy 4 tháng 3, 2000 hạ cánh tại phi trường quốc tế Charles De Gaulle. Hai Thủ đô Hoa Thịnh Đốn và Ba Lê chỉ cách xa nhau 6,200 km theo đường chim bay và khác nhau 6 múi giờ. 

Đặt chân đến phi trường quốc tế Charles De Gaulle, một tấm bảng "Welcome To Paris" được đăït trước bước đi của du khách, gần 300 hành khách và chúng tôi được những cô nàng tiếp tân hàng không phi trường xinh đẹp chào đón rất điệu nghệ lịch sự theo đúng phong cách của người dân Paris. Một Thoáng Paris bắt đầu từ đây! V́ chúng tôi chỉ lưu lại Thủ đô nước Pháp hai ngày trước khi tiếp tục hành tŕnh đến Thủ đô Rôma. 

Đối với bản thân chúng tôi, Pháp Quốc hay Thủ Đô Paris không có chi xa lạ, tuy là lần đầu gặp gỡ nhưng như đă quen biết nhau từ lâu! Cách đây trên nửa thế kỷ, trong thập niên 1940, lúc c̣n là học sinh tiểu học và trung học, v́ hoàn cảnh đất nước thời đó đang sống dưới chế độ Pháp thuộc, chúng tôi đă phải theo học chương tŕnh Pháp với tất cả các môn văn chương, toán, sử địa, y hệt mẫu quốc với Pháp ngữ làm chuyển ngữ. Măi sau này với Chính phủ Trần Trọng Kim, chương tŕnh học mới dần dần được Việt Hóa. Do đó một Thoáng Paris là thời gian chúng tôi có dịp trắc nghiệm vốn liếng Pháp ngữ xa xưa với những kiến thức đă được biết về Paris và nước Pháp.

Theo sử sách, nước Pháp là một quốc gia cổ kính xuất hiện từ thời Paleolithic, với một lịch sử lập quốc lâu đời từ năm 600 trước Công Nguyên. Tổ tiên của người Pháp là người Celt, sau gọi là người Gaulois. Người Hy Lạp và người Phênicê đến định cư tại đây, dọc theo bờ Địa Trung Hải, mà ngày nay là thành phố cảng Marseille. Vào năm 57- 52 trước Công Nguyên, Hoàng đế La Mă Julius Caesar đem quân đến chiếm miền đất gọi là Gallia Narbonensis nay là nước Pháp và thiết lập một thành phố tên là Lutetia như một chiến hào nằm trên ḍng sông Seine mà ngày nay mang tên Paris. 

Lịch sử nước Pháp đă trải qua nhiều thời đại thăng trầm: Từ Hoàng Đế Charlemagne Đại Đế (Charlemagne Le Grand 742 - 814), đến thời Phong Kiến với Vua Louis XIV (1643 - 1715), mệnh danh là The Sun King (Le Roi Soleil) là thời đại thịnh đạt nhất trong nhiều lănh vực, đặc biệt lănh vực Văn Chương Văn Hóa Nghệ Thuật, được coi như Trung Tâm của Thế giới Âu Tây thời đó. Một biến cố có tính quốc tế xảy đến:

Ngày 14 tháng 7 năm 1789, cuộc Cách Mạng Pháp bùng nổ, dân chúng phá ngục Bastille, nêu cao những tư tưởng "Tự Do, B́nh Đẳng, Thân Hữu" (Liberté, Egalité, Fraternité) sau này những tư tưởng lớn này đă trở thành mẫu mực cho các cuộc cách mạng khác noi theo. Đệ Nhất Cộng Ḥa được thành lập từ đây. Trong lịch sử nước Pháp, người ta không thể nào không nhắc đến tên tuổi một vị đại tướng bách chiến bách thắng, được người Pháp hănh diện coi như vị Anh Hùng của Dân Tộc, v́ đă chiến thắng phần lớn Âu Châu, đó là Đại Tướng Napoléon Bonaparte (1769 - 1821). Hiện nay nước Pháp được điều hành với nền Đệ Ngũ Cộng Ḥa, do người hùng Đại Tướng Charles De Gaulle (1890 - 1970) thiết lập. Và đương kim Tổng Thống Pháp hiện nay là ông Jacques Chirac. 

Về diện tích lănh thổ: đối với thế giới, Pháp Quốc chỉ là một quốc gia tương đối nhỏ, diện tích lănh thổ chỉ bằng 80 % diện tích tiểu bang Texas của Hoa Kỳ, với 547,030 cây số vuông, tương đương với 212,741 squares miles. Nhưng đối với đa số các nước Âu Châu khác, nước Pháp lại là một nước lớn, nhiều tài nguyên, nhiều thắùng cảnh thiên nhiên và những di tích lịch sử cổ kính, đất cát ph́ nhiêu với những cánh đồng lúa ḿ và những trang trại trồng nho bạt ngàn, nhờ những ḍng sông Rhin, Rhône, Garonne, Loire, Seine tạo nên nhữïng vùng đồng bằng màu mỡ. Một ngọn núi thật thơ mộng nằm giữa biên giới ba nước Pháp, Ư và Thụy Sĩ là ngọn núi Mont Blanc, cao vút 4,810 m, quanh năm tuyết phủ. 

Về Văn hóa, Kinh tế, Chính trị, người dân Pháp luôn tự hào về Truyền Thống Văn Minh lâu đời của họ, nơi phát xuất những tư tưởng triết học, dân chủ tiến bộ nhất thế giới. Dân số nước Pháp là 58,978,172 người. Đời sống người dân khá cao, tổng sản lượng quốc gia năm 1999 là 1,32 tỷ tỷ (trillion) mỹ kim, quân b́nh cho mỗi người dân (per capita) là 22,700 mỹ kim. Ngoài Thủ Đô Paris, với 9,469,000 cư dân, là Trung Tâm của hầu hết các sinh hoạt Chính trị, Văn hóa, Khoa Học, Nghệ Thuật, nước Pháp c̣n có những thành phố lớn nổi tiếng khác như Marseille, Lyon, Toulouse, Nice, Strasbourg, Nante, Bordeaux v.v. Trên lănh vực tôn giáo, nước Pháp được coi như một quốc gia toàn ṭng công giáo với những địa danh công giáo nổi tiếng khắp thế giới như Đại Vương Cung Thánh Đường Notre Dame de Paris, Trung Tâm Hành Hương Lourdes, Vương Cung Thánh Đường Lisieux, Chartres, Sacré Coeur, Reims v.v..

Trên thế giới hiện nay, có lẽ Pháp Quốc là một quốc gia c̣n có nhiều lănh thổ thuộc địa nhất, vẫn liên hệ nhiều hay ít với mẫu quốc về chính trị, kinh tế, văn hóa như Quần Đảo Guadeloupe; Lănh Địa Guyna Thuộc Pháp (French Guiana); Quần Đảo Martinique; Quần Đảo Réunion; Tân Thế Giới New Caledonia; Quần Đảo Polynesia Thuộc Pháp (French Polynesia); Lănh Địa Southern & Antartic Lands, miền Nam Ấn Độ Dương; Quần Đảo Vallis & Futuna Islands, cực Nam Thái B́nh Dương; Lănh Địa Mayotte thuộc ẤÙn Độ Dương và Quần Đảo St Pierre & Miquelon, phía Bắc Mỹ Châu. 

Theo sự hướng dẫn của hăng du lịch quốc tế Frommers, nếu chỉ có thể thăm viếng Paris hai ngày, du khách nên tham quan các di tích lịch sử và những thắng cảnh vào bậc nhất của thủ đô này là Đại Vương Cung Thánh Đường Notre Dame de Paris; Khải Hoàn Môn (Arc de Triomphe); Tháp Eiffel (Tour Eiffel); Điện Elysées (Palais d?Elysées) và thả bộ dọc theo Đại Lộ Champs-Elysées. Chúng tôi xin được hân hạnh mời quư độc giả đến thăm các thắng cảnh lịch sử trên qua Một Thoáng Paris dưới đây:

Đại Vương Cung Thánh Đường Paris được coi như trái tim của Kinh Thành Paris và ngay cả nước Pháp, nằm trên những trục lộ giao thông chính từ Thủ Đô tỏa ra khắp miền đất nước. Mọi người dân Pháp, dù công giáo hay không, đều hănh diện về công tŕnh kiến trúc độc đáo này, v́ đây là một phối hợp thần kỳ về các vật liệu xây cất như đá, gỗ và kiếng với âm thanh và ánh sáng. Đại Vương Cung Thánh Đường này được khởi công xây cất từ năm 1163, nghĩa là cách đây trên 8 thế kỷ, dưới sự điều hành của một kiến trúc sư thiên tài, ông Viollet Le Duc. Và qua các thế kỷ sau, được hàng trăm kiến trúc sư, kỹ sư danh tiếng nhất nước Pháp tiếp tay đưa công tŕnh kiến trúc có một không hai này đến hoàn mỹ như hiện nay. 

Ngay bên ngoài mặt tiền thánh đường, ngày nay du khách có thể đọc thấy trên một bia đá cẩm thạch lớn lưu niệm nói về lịch sử ngôi thánh đường như sau: "Năm 1163, dưới thời Đức Giáo Hoàng Alexandre III và dưới triều Hoàng Đế Louis VII, Đức Cha Maurice De Sully, Tổng Giám Mục Paris, đă khởi công kiến thiết Vương Cung Thánh Đường này để dâng kính Đức Trinh Nữ Maria, dưới danh hiệu là Notre Dame De Paris". Nhưng nếu phải nói đến nguồn gốc lịch sử thánh đường th́ đây là Vương Cung Thánh Đường thứ Ba được xây cất cũng trên địa điểm này. Ngôi thánh đường thứ nhất được xây cất thế kỷ thứ V, dâng kính thánh Etienne, nhưng sau đó bị phá hủy. Ngôi thánh đường thứ hai kiến thiết thế kỷ thứ VII, dâng kính Đức Mẹ, sau cũng bị người Normands tiêu hủy. Địa điểm kiến thiết Đại Vương Cung Thánh Đường tọa lạc trên một vị trí rất đặc biệt, giữa Trung Tâm Thủ Đô Paris, nối liền hai đảo nhỏ của ḍng sông Seine thơ mộng là Ile de la Cité và Ile Saint Louis, một ông vua nổi tiếng đạo đức thánh thiện của nước Pháp. 

Có thể nói tất cả những biến cố lịch sử lớn của Thủ Đô Paris và của nước Pháp đă diễn ra tại ngôi thánh đường này: Những đoàn quân Thập Tự Chinh (Les Croisades) trước khi lên đường chinh chiến lấy lại Đất Thánh (The Holy Land) đă đến cầu nguyện tại nơi đây; Hoàng Đế Napoléon lấy vương miện tự phong hoàng đế cho ḿnh, mặc dầu có sự bấùt đồng với Giáo Hoàng Pius VII, sau đó bắt Ngài giam tại Avignon cũng xảy ra tại đây; Những đoàn quân Cách Mạng năm 1789, sau khi phá ngục Bastille và Galerie des Rois cũng ra mắt tại nơi đây; Văn Hào Victor Hugo (1802 - 1885) nổi tiếng trong văn chương Pháp, tác giả hai đại tác phẩm tiểu thuyết "Thằøng Gù Nhà Thờ Đức Bà" (Le Bossu de Notre Dame) và "Những Kẻ Khốn Cùng" (Les Misérables) cũng t́m nguồn cảm hứng và khung cảnh bố cục nơi ngôi thánh đường lịch sử này. 

Xin mời bạn bước vào bên trong thánh đường được kiến trúc theo đường nét Gothic, với những ṿng bán nguyệt cao vút 43 m lên sát trần, đưa tâm hồn du khách hướng về trời cao, ḥa hợp nhịp nhàng với những hàng cột bằng đá cẩm thạch theo kiến trúc La Mă. Nếu đi từ từ tiến về phía cung thánh, du khách không thể không ngẩn ngơ xúc động trước ba ṿng kính lớn (rose window), ghép bằng kính màu sặc sỡ, diễn tả những sự tích trong Kinh Thánh, đường kính dài 21 m, được hoàn thành từ thế kỷ XIII, được gắn trên tường cuối cung thánh và hai bên gian tả hữu. Thật là tuyệt vời khi mặt trời sắp lặn chiếu những tia nắng cuối ngày xuyên qua những miếng kính muôn màu ấy vào trong thánh đường!!

Dưới ṿng kính màu trên cung thánh là một chiếc phong cầm vĩ đại lớn nhất thế giới, được thiết kế từ thế kỷ XIII, với 7,800 ống âm thanh (pipe), mà nhạc sĩ danh tiếng của nước Pháp ông Perrotin, người phát minh khoa ḥa âm, và các nhạc sĩ nổi tiếng khác như Campa, Daquin, Louis Verne, Pierre Cocheau đă dạo những bản thánh ca bất hủ. Ngoài ra du khách c̣n được chiêm ngưỡng những bức họa lớn, diễn tả những sự kiện trong Kinh Thánh, vẽ từ thế kỷ XVII và XVIII treo trên tường thánh đường. Gầân cung thánh là ṭa giảng, nơi mà ngày nay người ta c̣n nhắc lại những bài giảng Mùa Chay năm 1835 của một nhà giảng thuyết hùng biện đại tài, linh mục Lacordaire, ḍng Đa Minh. Ngay trung tâm cung thánh là bức tượng điêu khắc bằng đá cẩm thạch lớn La Pieta, Đức Mẹ ôm Chúa Kytô khi tháo đanh, được thực hiện do lời khấn của Hoàng Đế Louis XIII. Các gian chung quanh bên trong thánh đường là 25 bàn thờ nhỏ kính các vị thánh của nước Pháp. Gần cung thánh là kho chứa thánh tích bảo vật như Ṿng Gai mà quân dữ bắt Chúa đội trên đầu khi thụ nạn, được bọc trong khung bằng vàng và những chén, đĩa thánh quư giá vua Louis đă dâng cúng cho thánh đường quốc gia này.

Theo tài liệu chính thức cho biết: Đại Vương Cung Thánh Đường có chiều dài 128 m, chiều cao hai tháp vuông là 69 m, chiều cao tới chóp đỉnh ngọn tháp ở giữa là 96 m, bên trong thánh đường rộng 60 m. Muốn tham quan hai ngọn tháp vuông, du khách có thể xử dụng thang máy hoặc phải leo lên qua 380 bậc xoáy trôn ốc. Từ đây du khách có thể nh́n bao quát Thủ đô Paris và chiêm ngưỡng 4 quả chuông lớn năïng gần 2,000 kg do quân đội Nga Hoàng đúc năm 1856 và một quả chuông lớn (Le Bourdon), nặng 13,000 kg, do Hoàng đế Louis XIV ra lệnh đúc năm 1683. Kể từ năm 1905, Chính Phủ Pháp đă xác nhận chủ quyền Đại Vương Cung Thánh Đường này, được coi như một bảo vật quốc gia hay một Di Tích Lịch Sử (Historic Monument) và Giáo Hội Công Giáo Pháp chỉ có nhiệm vụ cử hành các sinh hoạt tôn giáo tại nơi đây. Theo thống kê, mỗi năm có tới trên 15 triệu du khách khắp thế giới đến thăm viếng, không kể những đoàn giáo dân địa phương thường xuyên lui tới nguyện cầu. 

Tạm biệt thánh đường Notre Dame, xin mời du khách tản bộ trên bờ sông Seine phía Quai du Louvre, đi về hướng Bắc, bên tay phải là một Bảo Tàng Viện rất lớn Musée du Louvre, để bước vào một công trường lịch sử mang tên Place De La Concorde, nơi có ngọn tháp cao nguyên khối đá h́nh chóp, bốn góc có h́nh thú Ai Cập (Egyptian Obelisk) được các nghệ nhân Ai Cập tạc năm 1200 trước Công Nguyên và năm 1829 sau Công Nguyên được Hoàng Đế Ai Cập Viceroy tặng cho nước Pháp. Từ công trường La Concorde, du khách sẽ tản bộ trên một Đại Lộ cổ lát đá danh tiếng nhất nước Pháp và cả thế giới, đó là Đại Lộ Champs Elysées (Avenue des Champs Elysées), nơi thường diễn ra các cuộc duyệt binh hoặc đón đoàn quân viễn chinh chiến thắng trở về, để tiến tới Khải Hoàn Môn (Arc de Triomphe), tọa lạc tại Công Trường Charles De Gaulle. Người ta cũng gọi là Công Trường Ngôi Sao (Place de l?Etoile), v́ đây là tụ điểm của 12 đại lộ giao thông chính của thủ đô, khác nào một ngôi sao tỏa 12 cánh ra xung quanh. Ngày chúng tôi thả bộ trên Đại Lộ Champs Elysées th́ hai bên đường thành phố đang treo hai quốc kỳ Pháp và Nam Hàn, v́ trước đó Tổng Thống Nam Hàn Kim Đại Trọng chính thức đến thăm viếng nước Pháp và đến đặt ṿng hoa tại Khải Hoàn Môn. 

Khải Hoàn Môn có h́nh dáng hao hao khải hoàn môn của La Mă, có chiều cao 50 m (163 feet) và chiều rộng 46 m (147 feet), được Hoàng Đế Napoléon ra lệnh xây cất năm 1806 để Kỷ Niệm và Mừng Chiến Thắng của ông tại Âu Châu. Sau này để chào mừng Hoàng Hậu Marie Louise năm 1810 khi ông cưới bà. Nhưng măi đến năm 1836, công tŕnh kiến thiết này mới hoàn thành dưới thời Hoàng Đế Louis Philippe. Nơi đây có ngọn lửa thiêng luôn luôn bốc cháy ngày đêm trên mộ Chiến Sĩ Vô Danh (The Unknown Soldier) để tưởng niệm tất cả những ai đă tử trận trong các cuộc chiến của nước Pháp: Đệ Nhất và Đệ Nhị Thế Chiến, Chiến Tranh Đông Dương và Cuộc Cách Mạng Pháp. 

Năm 1840, hài cốt của Đại Tướng Napoléon được cải táng từ đảo St Helena về cũng được rước đến Khải Hoàn Môn, trước khi đưa vào chôn cất tại mộ của ông trong Điện Les Invalides. Trên những bức tường chung quanh Khải Hoàn Môn, người ta ghi tên hàng trăm vị tướng Pháp danh tiếng đă tử trận và những h́nh tạc cảnh Chiến Thắng của Đại Tướng Napoléon do điêu khắc gia Cortot thực hiện hoặc cảnh sáng tác Bài Quốc Ca La Marseillaise do Điêu khắc gia Rude tạc v.v. Đây cũng là nơi mà chính phủ tổ chức quốc táng cho các nhân vật có công với nước Pháp, các Anh Hùng của Dân Tộc như quốc táng cho Văn Hào Victor Hugo năm 1885; quốc táng Thống Chế Ferdinand Foch năm 1929, ông là Tư lệnh tối cao Lựïc Lượng Đồng Minh Đệ I Thế chiến hoăïc để nhân dân Pháp và Paris chào mừng Ngày Giải Phóng Paris năm 1944 sau cuộc chiếm đóng của quân Đức. Muốn tham quan Khải Hoàn Môn, du khách phải đi qua hai đường hầm từ Đại lộ Kéber hoặc Mac Mahon đi vào. Nếu muốn leo lên nóc Khải Hoàn Môn, du khách phải mua vé và lên bằng cầu thang máy. Nơi đây có pḥng triển lăm nhỏ tŕnh bày tiến tŕnh xây cất Khải Hoàn Môn cũng như có một cái nh́n bao quát từ đại lộ Champs Elysées qua bảo tàng viện Le Louvre măi tới Vương Cung Thánh Đường Sacré Coeur.

Dời Khải Hoàn Môn, du khách dùng xe hơi hoặc xe bus đến thăm một công tŕnh độc đáo nhất thế giới, được mọi người công nhận như một biểu tượng đặc trưng cho Thủ đô Paris: Đó là Tháp Eiffel, tại Công Trường Champ de Mars. Tháp Eiffel do một kỹ sư người Pháp, ông Gustave Alexandre Eiffel, mà tên tuổi ông luôn gắn liền với những chiếc cầu bằøng thép, được Chính phủ Pháp cho xây cất nhân dịp Hội Chợ Quốc Tế năm 1889. Tháp Eiffel là một công tŕnh kiến trúc hoàn toàn bằng thép, đặt trên bệ 4 chân, với chiều cao 327 m (1,056 feet), kể cả cột đài truyền h́nh trên nóc cao 17 m (55 feet). Trong những ngày đẹp trời, từ những khu vực cách xa 40 dạêm Anh, người ta cũng có thể nh́n thấy ngọn tháp này. 

Tổng cộng trọng lượng tháp Eiffel là 7,000 tấn, nhưng người kỹ sư thiên tài đă tính toán tài t́nh để toàn bộ trọng lượng cây tháp này tạo nên một sức ép trên mặt đất khác nào một người trung b́nh ngồi trên một chiếc ghế bốn chân. Du khách có thể xử dụng thang máy để tham quan ngọn tháp danh tiếng này. Tháp chia thành ba trạm: trạm đầu tiên trên độ cao 50 m có thể nh́n khu vực chung quanh tháp. Nơi đây có một bảo tàng viện nho nhỏ, một nhà hàng, một quán rượu mở cửa suốt năm. Trạm thứ hai du khách có thể nh́n bao quát Thủ đô Paris. Trạm thứ ba trên độ cao 310 m, du khách sẽ có cái nh́n toàn bộ các con đường, các dinh thự, các thị trấn chung quanh Paris trong đướng bán kính 40 dặm Anh. 
C̣n Điện Elysées (Palais de L?Elysées) được coi như Nhà Trắng (The White House) của nước Pháp, nơi Tổng Thống Pháp làm việc, diện tích rất lớn chiếm trọn khu Faubourg St Honoré. Đây là ngôi nhà trước đây của Quận Công Evreux, xây cất năm 1718, đă thay đổi chủ nhiều lần, sau cùng Chính phủ Pháp tạo măi năm 1873 làm Phủ Tổng Thống. Và Tướng Napoléon III là người đầu tiên cư ngụ tại đây khi ông lên ngôi Hoàng Đế năm 1852. Khác với Ṭa Bạch Ốc của Hoa Kỳ, dân chúng không được vào tham quan trừ khi được mời. 

VÀI CẢM NGHĨ QUA MỘT THOÁNG PARIS

Thâït là một thiếu sót lớn nếu viết về Kinh Thành Paris và nước Pháp mà lại quên không nhắc đến Cộng Đồng Người Việt tại nơi đây. Nếu tôi không nhầm th́ người Việt hải ngoại có nguồn gốc lịch sử lâu đời nhất phải là Cộng Đồng Người Việt trên đất Pháp. Nó bắt nguồn từ khi Việt Nam c̣n sống dưới chế độ Pháp thuộc. Nhiều chàng thanh niên Việt đă t́nh nguyện hoặc bị ép buộc đi lính khố xanh khố đỏ cho mẫu quốc trong Đệ I Thế Chiến (1914 - 1918) đánh nhau với nước Đức. Sau đó nhiều chàng trai đất Việt trong đoàn quân viễn chinh đă t́nh nguyện ở lại định cư lập nghiệp tại đây. Thảng hoặc có những phụ nữ Việt Nam lấy chồng là người Pháp hoặc quân nhân Pháp, cuộc chiến tàn, theo chồng trở về cố hương. Với những lớp người thuộc thế hệ thứ nhất này, hiện nay đă có hai ba thế hệ tiếp theo từ thượng bán thế kỷ XX đến nay. Theo một thống kê được công bố th́ Cộng Đồng Người Việt Tại Pháp có tới 250,000 người, sống rải rắc khắùp các thành phố lớn như Paris, Marseille, Toulouse, Lyon v.v..

Do đó chúng ta không ngạc nhiên khi thấy trong văn chương Việt Nam gần đây, nhiều tác phẩm văn học như thơ nhạc tiểu thuyết đă có ít nhiều liên hệ với những địa danh hoặc những nhân vật tại Paris và Pháp, nhất là nơi đây cuộc sống tự do, b́nh đẳng và thân hữu được tôn trọng. C̣n ǵ thơ mộng hơn khi tản bộ bên bờ sông Seine hoặc ngồi tâm sự với vài người bạn thân cạnh quán cà phê bên đường hoặc du ngoạn trên bờ biển Normandie, Bretagne. Đó là trường hợp của Thi sĩ Nguyên Sa, khi chúng ta được đọc những vần thơ của ông: "Lên xe tiễn em đi.. Chưa bao giờ buồn thế.. Trời mùa Đông Paris, suốt đời làm chia ly..."

Với khung cảnh của Thủ đô Paris hoa lệ, thơ mộng, quyến dũ th́ có lẽ rất nhiều người khi tạm biệt không thể không mang theo những nỗi buồn thương nhớ và hẹn sẽ tái ngộ. Chúng tôi không biết nhạc sĩ Đức Huy đă có những cảm xúc nào nhưng trong bài hát có tên là "Để Quên Con Tim" ông đă viết: "Ngày dời Paris, tôi đă để quên con tim..." th́ chắc chắn nhiều du khách đến Paris cũng có tâm trạng như ông và sẽ nhận nơi này là quê hương thứ hai như Văn Hào Ernest Miller Hemingway xác nhận trên đây.

Riêng chúng tôi khi ghi lại Một Thoáng Paris, bản thân không khỏi không có nhữûng cảm nghĩ buồn, v́ giữa một Đại Vương Cung Thánh Đường Paris lịch sử, đầy ắp những di tích lịch sử vô cùng quư giá, với bao công lao vun đắp của biết bao thế hệ văn nghệ sĩ trứ danh th́ nay khác nào một bảo tàng viện!!. Du khách khắp thế giới thản nhiên tản bộ ngay trong ḷng thánh đường, quan sát nh́n ngắm như đi xem một cuộc triển lăm nghệ thuật, không c̣n những tâm t́nh tâm linh, không c̣n sự kính mộ nơi đền thờøù là nơi cầu nguyện nữa! Phải chăng đời sống tâm linh nơi con người thờùi nay đă phai nhạt chăng?! Phải chăng ư niệm tôn giáo không c̣n trong xă hội hôm nay!!

L. M. TRẦN QUƯ THIỆN