TUỔI GIÀ ĐẤT KHÁCH

HIẾN XÁC

Huy Phương

15 tháng 10 năm 2004

(Bài sưu tầm từ www.khoahoc.net )

Sau gần một tháng nằm bệnh viện về, ông Ba có vẻ mệt mỏi, ít nói năng như ngày trước và có vẻ trầm ngâm. H́nh như ông buồn. Ông vừa trải qua một cuộc giải phẫu tim khá nguy hiểm, có thể nói là thập tử nhất sinh. Động mạch vành bị nghẽn, hôm đó ông chới với như con cá nằm trên băi cát, miệng há hốc để lấy hơi bên ngoài và mặt mày tái nhợt. Xe cấp cứu đưa ông vào tới bệnh viện th́ ông bác sĩ trực đưa ngay ông vào pḥng mổ và cho người nhà hay, cơ hội sống chỉ có một hai phần trăm, nhưng người nhà, nói chủ yếu là con gái ông đành phải kư giấy chấp thuận, v́ không th́ ông cũng không sống được. Cuộc giải phẫu kéo dài bốn tiếng đồng, coi như thành công, ông Ba sống nhưng vẫn c̣n mê man. V́ lư do áp suất máu của ông xuống quá thấp, lúc nào ông hơi hồi tỉnh, người ta lại chích thuốc cho ông ngủ thêm. Ông sống trong cơi chết như thế đủ mười ngày và nằm trên giường bệnh thêm nửa tháng nữa. Ông như người đă chết đi sống lại, có lẽ v́ thế, từ nay ông nh́n cuộc đời với một cái nh́n khác hẳn ngày xưa chăng?

Một buổi chiều sau bữa cơm tối, cũng trầm ngâm như những buổi chiều khác, ông nói với bà Ba:

- Tôi nghe người ta có thể kư giấy hiến cơ thể của ḿnh cho các mục đích nghiên cứu, sau khi ḿnh chết, v́ cái xác này là xác mượn, khi linh hồn đă thoát ra th́ chỉ c̣n lại một khối thịt chết, thối rữa rất nhanh. Nghi lễ rườm rà, kinh kệ đủ thời, khóc lóc quyến luyến rồi cũng thiêu ra tro bụi hay mục nát trong đất. Thật là uổng, thà để cho ngành y nghiên cứu chuyện này chuyện nọ mà cứu đời có phải hơn không? Có lẽ rồi tôi sẽ kư giấy hiến xác cho nhà nước thôi bà nó ạ!

Bà Ba không ngạc nhiên v́ thái độ có vẻ bi quan của chồng, nhưng bà cũng gặng hỏi:

- Sao bỗng dưng ông lại có cái ư nghĩ kỳ quặc như vậy ?

- Tôi nghĩ sống đến ngày hôm nay, quả là tôi có phước hết sức rồi. Năm lên mười tuổi đi tắm sông tôi gần như đă bị chết ch́m, may nhờ có ông già đi câu nắm đầu tôi kéo lên. Đi lính vào khóa mười sáu, sau một buổi thức tập tác xạ súng cối, khi một quả đạn lép nổ trên xe, th́ tôi đang lui cui lượm đạn gần đó. Thằng bạn là sinh viên vũ khí đại đội đi theo xe chở vũ khí chết liền tại chỗ kéo theo hai đứa bạn thân của nó nữa một cách oan uổng. Ra chiến trường th́ h́nh như có người đă thế mạng cho tôi. Ngày đi tiền sát viên pháo binh th́ thằng lính mang máy cho tôi bị pháo chết banh xác ngă vào tay tôi. Lên pháo đội trưởng, một lần đi trên đường bị phục kích, tài xế của tôi bị banh xác khi một quả đạn B.40 phá nát chiếc xe Jeep mà tôi vẫn b́nh yên. Lên đại đội trưởng th́ căn cứ trung đoàn bộ binh bị tràn ngập trong đêm, tôi bị thương nằm lẫn trong đống lính tráng đă chết, sáng hôm sau mới được tiểu đoàn biệt động quân tới giải cứu. Tôi không đóng góp ǵ cho ai cả. Vượt biên th́ cả tàu bảy tám chục người, chỉ có bốn người sống sót, trong đó có tôi sau khi ôm ván thuyền hơn một ngày đêm th́ được tàu Đan Mạch đến cứu. Qua Mỹ rồi th́ b́nh yên, cũng khó chết, nhưng kỳ mổ tim vừa rồi tôi nghiệm ra cái chết và cái sống cách nhau chỉ có gang tấc.

Bà Ba ngồi im lặng nghe chồng nói, bà nghĩ vẩn vơ cho rằng v́ mới ở bệnh viện về, nên ông buồn nói nhăng nói cuội mà thôi.

- Tôi nghĩ tôi là người mắc nợ ! Qua đây nghèo quá, không giúp được ai, ngay cả thằng bạn cụt chân đi bán vé số bên nhà th́ cũng năm th́ mười họa. Bây giờ c̣n cái xác già đây, tôi muốn trả cho đời, trả nợ cho nước Mỹ bà ạ! Nghĩa là tôi cho luôn, bà thấy sao?

Ông c̣n giải thích thêm là khi ḿnh thỏa thuận hiến xác, lúc chết, người ta đến bệnh viện đem xác đi, vào các pḥng thí nghiệm, người ta cưa, người ta mổ, cần tim th́ người ta dùng tim, cần thận thận th́ người ta dùng thận, thế là gia đ́nh khỏi c̣n phải lo ǵ cho vấn đề chung sự của một đời người nữa.

Đến đây th́ bà Ba giật ḿnh thật sự. Nghĩ tới cái giây phút lúc ông chết đi, không có xác, không có nhà quàn, không có áo quan, cũng không có cáo phó, chia buồn. Bà chưa tưởng tượng ra nổi có cái trường hợp nào kỳ lạ đến thế, nghĩa là ai hỏi ông Ba di đâu lâu nay không thấy, th́ bà nói ông chết rồi, chết mà mất xác, không có đ́nh đám ǵ, y như ông bị thủ tiêu vậy. Rồi th́ ăn nói làm sao với họ hàng bà con, nhất là bầy con của ông bà:

- Chuyện ông nói là chuyện không tưởng. Ông thử nghĩ ngay trong thành phố này, thằng Hai là chủ nhân một cái nhà hàng lớn như thế, mà ông cha chết không có xác, không có cáo phó, không có ṿng hoa. Rồi con gái ông, ǵ cũng là nha sĩ, bác sĩ với người ta, cha chết mà như kẻ homeless vô thừa nhận để người ta cưa năm cưa bảy, th́ c̣n mặt mũi nào mà nh́n người ta. Ông điên chưa ?(bà Ba bắt đầu cao giọng). Ông ích kỷ, ông chỉ muốn sống thỏa măn cho ông thôi, c̣n bất kể tới con mẹ già này, không đếm xỉa ǵ tới bầy con đă nên vai nên vế của ông.

Bà Ba bắt đầu khóc thút thít rồi x́ nước mũi. Mặc dầu hai ông bà lúc về già đă ra ở riêng với nhau, nhưng khi đau ốm cả năm đứa con cũng chạy lui chạy tới thăm hỏi, đưa đón, thuốc men. Vậy mà ông đến lúc chết cũng không muốn cho con nở mặt nở mày. Ông chồng bà đúng là một tay ích kỷ có hạng, bàn với chồng về ở chung với con gái để lo cho mấy đứa cháu ngoại hay ở với thằng Hai để phụ lo cái nhà hàng cho nó th́ ông th́ ông cũng phản bác. Ông viện lẽ, đời ông, cha mẹ mất sớm, bên ngoại th́ ở tuốt trên Ban Mê Thuột, ông với bà một tay nách năm đứa con th́ cũng xong. „Đời cua cua máy, đời cáy cáy đào. Ối dào, sức đâu mà lo!“

Hai ông bà lặng thinh, mỗi người đeo đuổi theo những ư nghĩa riêng tư của ḿnh. Bà Ba thôi thút thít. Dầu sao bà cũng yêu ông, t́nh nghĩa cuối đời càng mặn nồng hơn, nhất là ông lại yếu ốm, đau yếu hơn bà nhiều. Sao phần lớn đàn ông thường hay chết trước hơn đàn bà, chung quanh bà toàn là góa phụ, c̣n đàn ông chết vợ th́ có mấy người. Bà cũng không tưởng tượng nỗi ra cái nhà hai pḥng này chỉ có ḿnh bà thui thủi vào ra, rồi lại ban đêm ban khuya, làm sao? Bà bắt đầu sợ. Bà suy nghĩ miên man rồi chợt nhờ ra một điều ǵ đó, bà cho là đắc chí. Lần này th́ bà cười, mặc dầu chưa thành tiếng:

- Này anh Ba, anh con nhớ tuần trước báo đăng cái vụ Đại Học nào trên Los, lợi dụng người ta hiến xác, thay v́ phục vụ cho công việc nghiên cứu, mấy ông nhà thương lại cắt từng bộ phận đem bán cả ngh́n cái xác rồi, cảnh sát mới phát giác ra và cầm tù bọn này. Ông cũng biết lúc bán các bộ phận con người, tùy theo đơn đặt hàng, cái chân bên Tàu, cái đầu bên Tây để lấy tiền bỏ túi. Vậy th́ chưa chắc sở nguyện của ông đă thành.

Ông Ba lơ mơ nghe chưa thủng chuyện, có cái ǵ ghê ghê đây:

- Cái ǵ mà bà nói cái cẳng bên Tàu, cái đầu bên Tây.

- Th́ bán từng bộ phận, ai cần ǵ bán nấy. Tây cần đầu th́ bán đầu, Tàu cần chân th́ bán chân đi, thiệt ông già có chịu như vậy không?

Bỗng nhiên ông Ba rùng ḿnh một cái. Ông bắt đầu tưởng tượng ra cái xác ngâm „formol“ trong hồ, y như mấy con ṿi voi nằm trong hồ kiếng ngoài chợ Việt Nam, rồi mấy ông mặc áo trắng cầm móc sắt kéo tới gần, vớt, khiêng lên bàn mổ để bắt đầu cho một tiến tŕnh cưa, cắt, mổ, chặt... Ông làm như linh hồn ông khi chết sẽ c̣n lảng vảng ở trong pḥng mổ đó, hoặc bay bổng lên cao để nh́n xuống cái cơ thể gầy c̣m của ông, trên ngực trái lại c̣n một vết xẻ đỏ hỏn, bộ phần sinh dục teo quắt lại và biết đâu một cậu sinh viên y khoa rắn mắt nào đó, nhân lúc không ai để ư, dùng một con dao sắc, cắt xoạch một cái, ŕnh bỏ vào túi áo blouse của cô bạn xinh đẹp đứng bên cạnh. Ông nghe như đau thốn ở nơi đó, có lẽ v́ trí tưởng tưởng của ông dồi dào quá chăng? Ông ngẫm nghĩ rồi lặng thinh, không nói tiếng nào với bà nữa. Ông cảm thấy mệt v́ nói hay suy nghĩ hơi nhiều, dần dần trôi vào giấc ngủ chập chờn lúc nào không hay.

Buổi chiều khi đứa con trai thứ ba đến thăm ông, ông lại luẩn quẩn trở về những điều ông đă suy nghĩ và nói với bà ban sáng, nhưng lần này, chính bà Ba lại ngạc nhiên khi thấy chồng ước lược những dự định của ḿnh. Ông Ba nói với con, không phải nói với bà Ba:

- Ba định lúc nào khỏe, Ba sẽ đi tới cơ quan y tế nào đó để hiến thận, hiến tủy hay một bộ phận nào đó, chôn vào đất cũng phí, chết là hết phải không con.

Thằng con ông đang măi nói chuyện, than phiền với mẹ là đứa con gái lớn của nó, mới mười ba tuổi đă đánh mắt xanh, mặc áo hở rốn và căi lại cha, chưa kịp trả lời cha, th́ bà Ba đă nhảy xổm vào:

- Ông c̣n cái ǵ nữa mà dâng với hiến. Tim th́ bể rồi, gan th́ xơ v́ đầy thuốc lá và rượu, thận của ông th́ dùng quá tải, nhất là cái hồi ông đi lính xa nhà, ai mà thèm nhận.

Thằng con ông không nghĩ như lời nói nặng nề của má nó, nó nghĩ rằng sau khi qua một cơn mổ xẻ thập tử nhất sinh, ông bỗng dưng có ḷng từ tâm, nghĩ đến người khác, đó cũng là một điều rất tốt. Sau vụ 9-11, nó cũng đi với anh em trong sở làm đến hiến máu một lần cho Hội Hồng Thập Tự. Nó nói dịu dàng với bố:

- Bố nghĩ thế là tốt, nhưng trước hết, bố phải lo ăn uống, tịnh dưỡng cho khỏe, rồi mọi việc sẽ tính sau, có ǵ mà gấp gáp.

Bà Ba chưa chịu buông tha cho ông, bà t́m ta một lư lẽ khác:

- Ông có biết khi người ta chết đi mà mất một bộ phận ǵ đó, th́ khi đầu thai làm người lại, sẽ thành một người thiếu cái đó. Ông chắc cũng nghe người ta nói đến các hoạn quan bên Tàu hay ngoài Huế hồi trước, lúc chết phải kiếm cái đó mà ráp vào, mới đem chôn.

Thằng con ông chưa biết chuyện đó nhưng cũng bật cười:

- Lúc ông hoạn quan chết th́ cái đó chó tha mất hay bỏ quên đâu đó rồi, chứ c̣n đâu mà „ráp nối phi thuyền“.

- Mầy nói bậy, má nghe nói là lúc người ta thiến mấy ông thái giám, người ta cất của quí ấy vào trong một cái tráp, treo lên nóc nhà, khi lâm chung c̣n có mà dùng đến.

- Sao treo cao vậy má ?-thằng con muốn nói giỡn- Bộ sợ chó ăn thiệt sao?

Ông Ba nhíu mày tỏ vẻ khó chịu, ông nói chuyện đứng đắn trong khi hai mẹ con nói chuyện tầm phào. Phải rồi, được đầu thai lại làm người mà không có cái đó, hoặc không có quả tim hay lá gan th́ coi bộ cũng mệt. Ông có đọc một vài cuốn sách Phật, nói sau khi chết, con người có thể đầu thai làm người trở lại, nhưng cơ hội này hiếm hoi lắm, như ngoài biển mênh mông một con rùa nổi lên, được đụng một mảnh gỗ, mảnh gỗ ấy có một lỗ tṛn mà con rùa có thể ḷn đầu qua được. Cỡ lính tráng giang hồ, chơi bời như ông, qua nhận định của bà Ba, chắc ông đầu thai về với ngạ quỷ súc sanh là vừa.

Nghĩ đến chuyện vợ nói ban sáng, ông Ba nghĩ rằng hiến xác th́ không có xác cho con ông khóc lóc, cho bạn bè nh́n mặt lần cuối trước khi đậy nắp quan tài đem đi chôn, nhưng hiến từng bộ phận th́ sau khi moi ruột, người ta độn vải vào, may lại, cho mặc một bộ veste tử tế th́ bà con thăm viếng ai biết được ông là người „vô tâm“. Hồi sang Mỹ học pháo binh tại Fort Knox, Oklahoma trở về trên chuyến bay, ông ngồi cạnh và nói chuyện với một ông kỹ sư dân sự Mỹ, chuyên lo về việc tống táng cho quân đội Hoa Kỳ trong căn cứ Tân Sơn Nhất, ông mới biết cái việc mổ bụng các thi hài trước khi đóng ḥm đem về nước. Ông lại miên man nghĩ đến con gà, con vịt, con heo ở Mỹ, nghe nói trước kia trong các hăng thịt, bộ đồ ḷng của các con vật này đều được lấy ra và đem đi chôn v́ không ai muốn ăn, nhưng từ khi có người Á Châu sang định cư ở cái đất mày, th́ ḷng gà, ḷng vịt, ḷng heo lại trở thành những món bán ra tiền, đôi khi con đắt hàng nữa là đằng khác. C̣n cái chân gà, chân vịt bên Tây bỏ đi mà bên Đông lại rất chuộng mua về, nghe nói năm nay Trung Cộng nhập cảng cả triệu cái cẳng gà từ bên Mỹ. Loại này mà hầm thuốc bắc hay làm gỏi th́ rất tuyệt bổ, nhưng ông không hiểu rơ một cách chắc chắn là bổ cái ǵ.

Bây giờ ông bà Ba như đi tới cuối đoạn đường rồi, cái việc ra đi là lẽ đương nhiên. Mấy ông bạn già H. O. của ông th́ nói họ như người đă đăng kư chuyến bay, trước sau ǵ cũng đến lượt. Ông bạn vượt biên th́ lại ví von như người được taxi chở ra tàu lớn, chỉ chờ lúc leo lên thôi, người hồi trước hay di chuyển bằng máy bay Mỹ th́ nói họ đă nằm trong danh sách stand-by. Năm đứa con của ông bà Ba, đứa nào cũng ham vui sớm, có đôi có đũa cả rồi, ông bà không c̣n bận tâm ǵ nữa. Phần bận tâm của bà Ba thường là:

- Thiệt t́nh tôi mong được chết trước ông để c̣n có ông lo đ́nh đám cho tôi. Ông mà chết trước chắc tôi quưnh quáng không lo ǵ được cho ông đâu. Tôi lại nhát gan, ngủ một ḿnh hay sợ ma, làm sao chịu được, chắc là phải bán nhà về ở với con Út thôi.

Bà Ba nói thật ḷng, trong gần một tháng ông nằm bệnh viện, ngày th́ bà ở nhà lo dọn dẹp, đêm con Út chở bà về ngủ với cháu ngoại. Vợ chồng quen hơi, những ngày đó bà mất ngủ liên miên. Khi ông ở bệnh viện về, tuy không ngủ chung giường, nhưng có bóng dáng, tiếng nói của ông, bà trở lại b́nh tĩnh, yên tâm và đă có những giấc ngủ ngon.

Chết trước, chết sau, ông không c̣n quan tâm, nhưng chết làm sao đây?

Thế là sau trận ốm liệt giường, những ư định tốt lành của ông coi bộ đem ra thực hiện cũng khó. Người vợ đầu gối tay ấp của ông hoàn toàn không đồng ư một chút ǵ với ông về cái ḷng vị tha cao thượng của ông...Hết lo cho con có ông cha chết không có xác rồi, rồi lại lo cho ông đầu thai trở lại kiếp khác mà không có gan tim phèo phổi.

Ông Ba bỗng cười thầm một ḿnh: „Ở cái đất nghe nói tự do này, mà coi bộ ḿnh muốn chết theo ư ḿnh cũng khó!“