CHÍN TRUYỆN NGẮN HUYỀN ẢO

Nguyên tác: Kawabata Yasunari
Dịch: Nguyễn Nam Trân

1- Lặng Thinh - 2- Nhặt Cốt – 3 - Chiếc Xe Tang – 4 - Thị Trấn Yumiura –
5 - Những Con Rắn – 6 - Có Ông Trời – 7- Hạnh Phúc Của Một Người – 8 - Tuổi Mười Bảy - 9- Trăng

 

(4) THỊ TRẤN YUMIURA  -  (Yumiura-shi, 1958)

Nguyên tác: Kawabata Yasunari

Dịch: Nguyễn Nam Trân

 

Vịnh h́nh cánh cung (ảnh minh họa)

Dẫn nhập:

Yumiura-shi (Thị trấn Yumiura) là một tiểu phẩm của Kawabata viết năm 1958. Yumiura nguyên nghĩa là băi biển (vịnh nhỏ) h́nh cánh cung nhưng ở đây lại tượng trưng cho một vết lơm ăn khuyết vào kư ức của một nhà văn về già vốn đă mang sẵn cái tên là Kasumi (một nghĩa của nó là sương mù). Cái hay của câu chuyện nằm trong sự mơ hồ rất liêu trai v́ cho đến cuối truyện, độc giả vẫn chưa biết đâu là sự thực.

Khi Tae vào báo cho cha biết có một người đàn bà quen ông hồi ở thị trấn Yumiura dưới Kyuushuu cách đây chừng 30 năm t́m đến thăm, Kasumi Shôsuke bảo con gái cứ mời họ vào pḥng khách cái đă.

Kasumi là một nhà văn chuyên viết tiểu thuyết nên mỗi ngày ông thường có những vị khách đến chơi mà không hẹn trước. Lúc ấy, trong pḥng đang có 3 người như vậy. Tuy cả ba không đến cùng một lượt nhưng giờ này họ đang trao đổi với nhau về một đề tài chung. Trời khá ấm áp đối với thời điểm 2 giờ trưa của một ngày đầu tháng chạp.

Bà khách là người thứ tư. Bà qú hơi chấm gối ở mé hành lang, tỏ vẻ ngần ngại v́ nhận ra sau cánh cửa kéo đang để hở đă có mấy người khách đến trước. Kasumi lên tiếng:

-Mời bà vào!

-Xin lỗi, em thành thực xin lỗi...

Giọng người đàn bà hơi lạc đi một chút:

-Lâu ngày quá, thày nhỉ. Hiện giờ tên của em thành Murano rồi nhưng hồi gặp thày, em c̣n mang cái tên con gái là Tai cơ ạ. Không biết thày có nhớ?

Kasumi đưa mắt nh́n người đàn bà. Bà ta cỡ ngoài 50 nhưng có vẻ trẻ hơn số tuổi, đôi má trắng trẻo hơi ửng hồng. Bây giờ mà bà c̣n c̣n giữ được cặp mắt to như thế có lẽ nhờ khuôn mặt không bị đẫy ra như mọi người khi bước vào lứa tuổi trung niên.

-Thày (1) đúng là thày Kasumi ngày xưa em biết.

Người đàn bà ngắm Kasumi và trong khóe mắt ánh lên một niềm vui. Thế nhưng cái nh́n lại của Kasumi th́ không như thế, ông đang cố gắng t́m trong kư ức ḿnh h́nh ảnh của người đàn bà.

-Thày trông chẳng thay đổi chút nào. Từ mang tai đến cằm, vâng, cả hàng lông mày nữa, vẫn giống hệt như xưa.

Bà vạch ra từng điểm một cứ như đang lật từng trang một pho sách tướng làm Kasumi đâm lúng túng, có lẽ ông lo cho cái trí nhớ quá kém cỏi của ḿnh.

Người đàn bà choàng áo khoác haori màu đen có thêu hoa văn. Áo kimono lẫn thắt lưng obi của bà đều trang nhă nhưng hơi cũ. Tuy vậy, chúng có vẻ được giữ ǵn kỹ lưỡng. Khổ người bà khách bé và khuôn mặt cũng nhỏ. Trên những ngón tay ngắn, không thấy đeo nhẫn:

-Cách đây khoảng 30 năm, thày đă có dịp ghé thị trấn Yumiura. Thày lại đến chơi đằng căn pḥng em trọ nữa. Không biết thày c̣n nhớ hay không? Hôm đó là một buổi chiều bến cảng có lễ hội...

-À ...hả..?

Thuở ấy, bà này chắc chắn phải xinh và bà lại nói ḿnh có đến pḥng, điều này khiến Kasumi càng cố gắng moi óc để nhớ lại. Nếu là ba mươi năm về trước th́ lúc đó ông mới 24, 25 ǵ đó và hăy c̣n độc thân .

-Hồi đó, thày đi cùng với quư thày Kida Hiroshi và Akiyama Hisao mà. Nhân chuyến viếng thăm đảo Kyuushuu và trên đường đến Nagasaki, đúng lúc người ta đang tổ chức buổi tiệc mừng một tờ báo địa phương mới ra đời ở Yumiura nên thày cũng được mời tới dự.

Hai ông Kida Hiroshi và Akiyama Hisao nay đă thành người thiên cổ. Họ là hai tiểu thuyết gia lớp đàn anh, trên Kasumi khoảng mười tuổi. Ông được họ đỡ đầu và cho phép đi lại thân thiết từ hồi ông mới 22, 23. Ba mươi năm về trước, hai nhà văn đó là những cây bút hàng đầu trên văn đàn. Chuyện hai ông ấy đi chơi vùng Nagasaki nhiều thập niên về trước là có thật. Kasumi vẫn c̣n nhớ tới thiên kư sự và những giai thoại chung quanh chuyến lữ hành của họ. Độc giả của hai người chắc cũng không lạ ǵ về chuyện đó.

Kasumi không hiểu v́ sao hai nhà văn đàn anh đă mời ḿnh, một kẻ mới tập tểnh vào nghề, tháp tùng họ đến Nagasaki. Ông bối rối, cố đào bới trong trí nhớ những kỷ niệm về hai nhân vật đă có ảnh hưởng đến ông nhiều. Khi hồi tưởng lại những ơn huệ họ đă dành cho ông thời ấy, ông cảm thấy ḿnh như đang lùi về một trạng thái mộng mơ êm ái. Nét mặt của ông chợt đổi hẳn. Giọng nói của người đang bà cũng như đổi theo:

-Thày c̣n nhớ chứ, thày nhỉ?. Lúc đó, em mới cắt tóc ngắn và có thưa với thày là em mắc cỡ v́ cảm thấy lành lạnh ở mang tai. Lúc đó trời đă cuối thu và tờ báo vừa được ra mắt độc giả tỉnh nhà... V́ em bắt đầu cuộc đời phóng viên nên đă cắt mái tóc thật ngắn. Em c̣n nhớ như in lúc thày đưa mắt nh́n sau gáy, em thấy nó như ngừng lại ở một chỗ. Em đă tránh cái nh́n như đang dán vào đó. Một lúc sau, khi thày đưa em về nhà, em đă mở ngay cái hộp đựng ruy-băng cho thày coi và thày có ngắm nghía chúng. Em nghĩ rằng lúc đó em muốn trưng cái bằng cớ là trước đó ba bốn hôm, mái tóc em hăy c̣n dài và được buộc bằng ruy-băng cơ. “Ruy-băng nhiều quá nhỉ?” Thày đă nói thế với vẻ ngạc nhiên. Sở dĩ em có nhiều ruy-băng buộc tóc là v́ em vốn rất thích ruy-băng từ ngày c̣n nhỏ.

Mấy người khách đến trước không lên tiếng.Họ đă bàn xong những việc ḿnh cần nên đương nhiên phải để cho chủ nhà tiếp người khách mới và chỉ trao đổi với nhau vài câu chuyện nhỏ. Thế nhưng nội dung câu chuyện người đàn bà đang phát biểu khiến họ rơi vào im lặng. Ba vị khách tránh không nh́n vào mặt của Kasumi cũng như của người đàn bà. Tuy vờ như không nghe hai người nói ǵ nhưng thực t́nh họ đang lắng tai theo dơi câu chuyện.

-Sau khi buổi tiếp tân kết thúc, chúng ḿnh đi theo con đường dốc thoai thoải đưa thẳng xuống mé biển. Bây giờ em vẫn nhớ bầu trời hôm đó đang đỏ rực lên như muốn bốc lửa. Ngay cả những tấm ngói trên nóc nhà cũng đỏ theo. Em không quên lời thày nhận xét là cái gáy của em cũng ánh đỏ lên như thế. Em có trả lời là cảnh hoàng hôn ở Yumiura đặc biệt được người ta ca tụng. Thực đấy, em vẫn c̣n nhớ rơ cảnh ráng chiều hôm đó ở Yumiura và em đă được gặp thày trong một khung cảnh tuyệt vời như thế. Băi biển được mang tên là Yumiura v́ nó có giống như một cánh cung tạc theo h́nh rặng núi chạy ven biển. Lúc đó cả bến cảng như tắm trong ánh hoàng hôn. Ngoài ra, bầu trời đỏ rực của ngày hôm ấy với những đám mây h́nh vẩy cá như xuống thấp hơn bất cứ nơi nào và đường chân trời cũng gần sát đến lạ lùng. Một đàn chim di màu đen không đủ sức bay ra khỏi vầng mây. Bầu trời hôm đó không phản chiếu màu xanh của mặt biển nhưng ngược lại, màu đỏ thẩm của chính nó như đang bồng bềnh trôi giạt vào cái cảng nhỏ. Trên mạn thuyền, giữa đám cờ xí cắm đầy chen với tiếng sáo và tiếng trống, là đám con nít trong trang phục lễ hội. Thày có bảo với em là giả như lúc này có ai bật một que diêm cạnh những đứa trẻ trong trang phục màu đỏ kia th́ chắc cả biển và trời đều sẽ cháy bùng lên một lượt. Thế thày có nhớ không nhỉ?

-Hở?

-Nói vậy chớ từ hồi lấy người chồng bây giờ cho đến nay, đầu óc em cũng quên đi nhiều chuyện lắm, thày ơi! Có điều là mấy chuyện xảy ra hồi đó đối với em là quá hạnh phúc nên em đă cố gắng để không quên nó. Với thày th́ khác, thày Kasumi đâu có giống như em. Không những thày có hạnh phúc mà lại quá bận bịu với công việc nên không thèm nhớ lại mấy chuyện cỏn con trong quá khứ. Chứ riêng em th́ suốt đời, lúc nào em cũng thấy thương cái thị trấn Yumiura.

-Thế bà sống ở Yumiura lâu lắm sao?

Kasumi hỏi.

-Không đâu ạ. Khoảng 6 tháng sau ngày gặp thày, em đă dọn về Numazu và lập gia đ́nh. Cậu cả nhà em nay đă tốt nghiệp đại học và làm tư chức hăng buôn. Đứa thứ hai là con gái đang đến tuổi lấy chồng. Em xuất thân vùng Shizuoka nhưng v́ không hợp tính với bà mẹ kế nên phải đi nương tựa một người bà con ở Yumiura. Chẳng bao lâu sau, cái tính thích chống đối cố hữu đă đưa đẩy em đến tập sự ở ṭa báo. Cha mẹ em biết được việc đó mới gọi về nhà và bắt lấy chồng. Rốt cuộc em chỉ sống ở Yumiura độ 7 tháng.

-C̣n ông chồng?

-Nhà em là ông từ trông coi đền Thần đạo Numazu.

Ngạc nhiên v́ nghề nghiệp của người chồng, Kasumi mới nh́n thẳng vào mặt khách. Bà có một mái tóc đẹp với kiểu tóc Fujibitai (trán núi Phú sĩ) (2) cho dù kiểu tóc ấy không c̣n thông dụng thời nay. Kasumi như bị thu hút bởi nó.

-Trước đây, chồng em nhờ giữ đền nên cuộc sống cũng dư dả. Chỉ từ sau chiến tranh, chúng em mới phải chạy ăn từng bữa. Cả con trai và con gái của em đều đứng về phía mẹ chứ đối với cha, không hiểu tại sao chúng không bao giờ chịu nghe lời.

Nghe nói thế, Kasumi cảm thấy gia đ́nh này có cái ǵ bất ổn.

-Đền thần đạo Numazu có khuôn khổ lớn hơn đền Yumiura, nơi ḿnh dự lễ hội đó ạ. V́ nó lớn đâm ra khó quản lư. Chồng em đă tự tiện bán đi 10 cây tuyết tùng ở đằng sau đền. Bây giờ mọi chuyện đâm ra rắc rối, em phải trốn lên Tôkyô.

- ............

-Nhớ lại kỷ niệm xưa, sao mà vui quá. Con người dù đang ở trong hoàn cảnh nào bao giờ cũng thấy dĩ văng là thần tiên. Hồi thày và em tản bộ từ trên ngọn đồi xuống mé biển ở Yumiura, thày cho biết ḿnh không muốn ngừng lại giữa đường nơi có ngôi đền Thần đạo đang diễn ra lễ hội v́ nơi đó quá đông trẻ con. Chúng ḿnh đă thấy gần chỗ rửa tay có một cây hoa trà (tsubaki) nhỏ với hai ba đóa hoa kép cánh mỏng manh. Măi đến bây giờ em vẫn nhớ ḿnh đă xúc động khi nghĩ đến tấm ḷng của cái người dễ thương đă trồng nó ở đấy.

Rơ ràng Kasumi đang đóng một vai tṛ trong tấn tuồng hoài niệm về thị trấn Yumiura của bà khách. Câu chuyện của bà đă gợi cho ông h́nh ảnh những đóa hoa trà và khung cảnh một buổi hoàng hôn bên kia bờ cái vịnh h́nh cánh cung.Tuy nhiên, ông vẫn chưa có thể bước vào trong thế giới hoài niệm ấy v́ câu chuyện của bà làm cho ông hơi bực bội. Trong vùng đất mà bà nhắc đến, ông như bị ngăn cách với bà chẳng khác một người đang sống đối mặt với một người đă chết. Ở vào lứa tuổi của ông, kư ức đă xuống dưới mức trung b́nh. Giữa khi đang nói chuyện dông dài với một ai đó, ông chợt quên bẵng tên người đối thoại. Mỗi lần như vậy, sự bối rối của ông c̣n pha lẫn với sợ hăi. Ngay giữa lúc này, trong khi đang cố gắng đánh thức trí nhớ, ông chỉ thấy một khoảng trống mông lung và sự cố gắng khơi gợi chuyện cũ chỉ khiến ông đau đầu.

-Khi em nhớ về người đă trồng cây hoa trà, em nghĩ phải chi ḿnh chưng dọn căn pḥng ở Yumiura tươm tất hơn một chút. Thày chỉ đến căn pḥng ấy mỗi một lần đó. Thế rồi 30 năm đă trôi qua từ lần gặp gỡ với thày. Thế nhưng lúc thày đến chơi th́ căn pḥng của em cũng trưng bày ra vẻ con gái giống như căn pḥng của bất cứ thiếu nữ nào.

Kasumi không nhớ mảy may về căn pḥng đó. Ông hơi nhíu mày và nét mặt trở nên nghiêm nghị hơn một chút.

Người đàn bà như muốn nói thêm một câu trước khi từ giă:

-Em thật đường đột khi hôm nay bất chợt đến thăm thày. Từ lâu em đă ước mong được gặp lại thày. Em thật vui v́ thày đă tử tế với em. Thế thày có thể cho em đến thăm một lần khác nữa không ạ?

-Ờ th́...

Cách nói chuyện của khách cho thấy bà hăy c̣n đôi điều chưa nói hết v́ ngại sự có mặt của những người khách khác. Khi Kasumi đi tiễn chân, họ ra ngoài hành lang và đóng cánh cửa kéo lại đằng sau, th́ bà khách bỗng nhiên lả người vào ông. Kasumi không tin nỗi những ǵ đang xảy ra trước mắt. Cử chỉ ấy chỉ có nơi một người đàn bà đối với một người đàn ông đă từng ôm ấp ḿnh.

-Cô mà em vừa gặp có phải là con gái thày?

-Vâng, đúng.

-Sao em không thấy vợ thày đâu cả?

Kasumi không trả lời, tiến trước ra phía cửa pḥng tiền đường. Ông quay lại hỏi bà khách, lúc đó đang xỏ chân vào dép:

-Hồi ở thị trấn gọi là Yumiura, tôi có đến tận pḥng bà thật à?

Người đàn bà ngoái đầu lại, trả lời:

-Vâng. Thày có hỏi em muốn làm vợ thầy không.

-Sao?

-Hồi đó, em đă hứa hôn với người chồng bây giờ. Em đă từ chối thày với lư do ấy.

Kasumi cảm thấy nhói trong lồng ngực. Ông không ngờ trí nhớ của ḿnh lại tồi tệ như vậy. Làm sao ông có thể quên được việc đă ngỏ lời cầu hôn và cảm thấy khó chịu v́ không thể nhớ ra người con gái trong cuộc. Ông ngạc nhiên th́ ít mà bực bội th́ nhiều bởi v́ thời trẻ, ông không phải hạng con trai bạ ai cũng đ̣i cưới.

-Thày đă tỏ ra thông cảm hoàn cảnh khiến em đă phải từ chối lời cầu hôn.

Bà nói mà lệ rưng rưng trong đôi mắt to. Bà đưa những ngón tay ngắn lấy ra từ xách tay một tấm ảnh:

-Đây là con trai và con gái của em. Châu gái bây giờ cao hơn em nhưng nó có những nét của em thời trẻ.

Tuy bức anh khổ nhỏ nhưng người con gái trong đó có đôi mắt thật sáng và một khuôn mặt đẹp. Kasumi xem xét kỹ tấm ảnh, tự đặt cho ḿnh câu hỏi về khả năng trong một chuyến đi cách đây 30 năm ông đă gặp một người con gái như vậy và đă cầu hôn cô.

-Hôm nào em sẽ mang con gái em đến để thày thấy hồi đó em ra sao nhé?

Bà khách hỏi ông với một giọng đẫm trong nước mắt.

-Bởi v́ em hay nhắc đến thày nên các con em biết về thày khá rơ và chúng xem thày như một người thân thuộc. Hai lần mang thai, em đều bị ốm nghén vào buổi sáng và đầu óc không được b́nh thường. Măi về sau, khi em hết ốm nghén và cái thai bắt đầu động đậy, em có cảm giác lạ lùng không biết đứa bé trong bụng có phải là con của thày Kasumi không? Em lại hay vào bếp và đem dao ra mài...Mấy chuyện này, em có đem kể cho mấy đứa con.

-Sao bà lại làm thế?. Không nên...

Kasumi như cứng lưỡi, không nói được hết câu.

Dù sao, dường như bà khách này là người đă chịu nhiều cảnh ngộ cực kỳ đau khổ v́ con người có cái tên Kasumi. Cả những người trong gia đ́nh bà cũng vậy. Cũng có thể bà là một kẻ có cuộc đời quá bất hạnh nên khi gợi nhớ về Kasumi, bà t́m ra được một nguồn an ủi. Bà đă khiến cho cả gia đ́nh cùng đi chung đường với ḿnh trong hành tŕnh ấy.

Tuy câu chuyện hai người t́nh cờ gặp nhau ở địa điểm gọi là Yumiura vẫn c̣n là một kỷ niệm sinh động trong tâm trí người đàn bà nhưng đối với Kasumi th́ nó đă hoàn toàn biến mất và không để lại dấu vết, ngay cả h́nh ảnh cái người đàn ông bị cáo buộc đă phạm lỗi là ḿnh.

-Em để tấm ảnh này lại cho thày nhé?

-Thôi.

Kasumi lắc đầu nói.

Ông nh́n theo lưng người đàn bà nhỏ nhắn đi ra ngoài cổng với từng bước chân chậm răi và mất dạng sau đó.

Kasumi lấy một tấm bản đồ Nhật Bản đủ chi tiết và một tập danh bạ về các tỉnh thành từ một kệ sách trên tường rồi đi về phía pḥng khách. Ba người khách cùng hiệp lực với ông để t́m địa điểm thị trấn Yumiura nhưng họ không thấy một cái tên nào như vậy ở vùng Kyuushuu.

-Lạ nhỉ?

Kasumi ngẩng đầu lên, nhắm mắt và suy nghĩ.

-Tôi không nhớ ḿnh có lần viếng đảo Kyuushuu giai đoạn trước khi chiến tranh xảy ra. Nhất định là như thế. Với tư cách phóng viên chiến trường, tôi có đến thăm một căn cứ của đội quân quyết tử (kamikaze) ở Kanoya trong trận Okinawa (hồi cuối cuộc chiến, LND). Đó là lần đầu tiên tôi đặt chân đến nơi này. Về sau, tôi đă đến Nagasaki quan sát dấu tích cuộc dội bom nguyên tử. Trong lần đó, tôi có nghe người vùng Nagasaki kể về chuyến thăm viếng của quí thày Kida và Akiyama 30 năm về trước.

Ba người khách phá lên cười khi họ đưa ra ư kiến về người đàn bà. Họ nghĩ có thể bà ta đă tưởng tượng ra câu chuyện hay tự đánh lừa ḿnh. Để kết luận, họ đoan chắc bà này không phải là người tỉnh táo. Thế nhưng Kasumi, với vẻ bán tín bán nghi khi nghe câu chuyện bà khách kể, đă lục lọi trong kư ức và cảm thấy đầu óc ḿnh cũng bất b́nh thường không kém chi người đàn bà. May cho ông là ở thời điểm này, thị trấn Yumiura không hề hiện hữu. Tuy vậy, quá khứ của Kasumi có thể hăy c̣n rất nhiều và vài mảnh vụn lọt khỏi khe hở kư ức của ông đă được một người khác lưu giữ như kỷ niệm họ có về ông. Cũng vậy, ngày ông mất đi rồi, chắc hăy c̣n có người đàn bà đinh ninh rằng một lần nào đó, bà đă được nhà văn Kasumi cầu hôn ở thị trấn Yumiura.

Dịch ngày 5 tháng 10 năm 2019

Chú thích:

(1) Người Nhật cũng gọi một cách trân trọng các nhà văn hay người làm các nghề nghiệp khác và có uy tín...là sensei (thày) chứ không riêng ǵ đối với bác sĩ hoặc giáo sư. Xin được phép dịch như thế tuy trong nguyên tác giả viết là Kasumi-san (Ông Kasumi).

(2) Trán cân đối giống như đỉnh núi Fuji khi bới tóc kiểu Nhật.

Thư mục tham khảo:

1) Kawabata Yasunari, Kataude, bungô no kaidan kessaku-shuu (Cánh Tay, tập chuyện kinh dị tuyệt hay của văn hào), 2006, Azuma Masuo biên tập, Yumiura-shi (Thị trấn Yumiura), trang 253-262. Chikuma Shôbô xuất bản. Nguyên tác Nhật ngữ

2) Kawabata Yasunari, Burritt Sabin dịch Yumiura-shi sang Anh ngữ (Yumiura City), 2003, tư liệu mạng. Bản tham chiếu.

 

 

 


* Nguyễn Nam Trân :

Một trong những bút hiệu của Đào Hữu Dũng, sinh năm 1945 gần Đà Lạt. Nguyên quán Hương Sơn, Hà Tĩnh. Theo học Chu Văn An (1960~1963) và Đại Học Sư Phạm Sài G̣n trước khi đến Nhật năm 1965. Tốt nghiệp Đại Học Đông Kinh (University of Tokyo) và Đại Học Paris (Pantheon-Sorbonne). Tiến sĩ khoa học truyền thông. Giáo sư đại học. Hiện sống ở Tokyo và Paris. E-mail: dhdungjp@yahoo.com

.........................

® "Khi phát hành lại bài viết của trang này cần phải có sự đồng ư của tác giả (dhdungjp@yahoo.com)
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com